Սևանը կարող է դառնալ էկոլոգիական աղետի գոտի
[ 2009/03/31 | 15:12 ]
«Սևանի շրջակայքում կան հանքավայրեր, և խնդիր է, որ, ի վերջո, մենք Սևանի ամբողջ ավազանը տապալելու ենք, տուրիզմը, գյուղատնտեսությունը տապալելու ենք ու զարգացնելու ենք հանքարդյունեաբերությունը»,- այսօր «Դե Ֆակտո» ակումբում հրավիրված մամլո ասուլիսի ժամանակ հայտարարեց «Հանուն մարդկային կայուն զարգացման ասոցիացիայի նախագահ Կարինե Դանիելյանը:
Բնապահպանական կազմակերպություններին անհանգստացնում է այն, որ եթե մինչև այսօր նյութի հանքահանում էր իրականացվում, ապա հիմա խոսքն այն մասին է, որ տեղում լինեն ֆլոտացիոն ֆաբրիկաներ և ամբողջ վերամշակման գործընթացն իրականացվի Սևանի ավազանում: Խոսքը մասնավորապես վերաբերում է «Գեոպրոմայնինգ» և «Գեգամետ» ընկերություններին:
«Գեգամետը», ըստ «Էկոլուր» տեղեկատվական կենտրոնի նախագահ Ինգա Զարաֆյանի տվյալների, արդեն թույլտվություն է ստացել` շահագործելու Շորժայի և Ջիլի տունիդ-պերիդոցիտների և քրոմոքարի հանքավայրերը: Սակայն Ինգա Զարաֆյանն ասաց, որ այդ ընկերությունն ի սկզբանե չի տեղեկացրել, որ պատրաստվում է Սևանի ավազանում վերամշակում իրականացնել, դրա համար էլ Բնապահպանության նախարարությունը տվել է դրական եզրակացություն հանքի շահագործման համար: Սակայն, ըստ Ինգա Զարաֆյանի, իրենք անձամբ են տեսել, որ այնտեղ վերամշակում է տեղի ունենում: Այդ մասին հայտնել են Բնապահպանության նախարարությանը, որն ընդամենը ստուգող խումբ է ուղարկել այնտեղ, իսկ հանքերը շարունակվում են վերամշակվել տեղում: Բնապահպանության նախարարությունում հ/կ-ներին ասել են, որ վերամշակում, հավանաբար, պետք է տեղի ունենա Հրազդանում:
«Գեոպրոմայնինգը», ըստ Կարինե Դանիելյանի, դեռ չի ստացել Սոտքի ոսկու հանքավայրի շահագործման համար Սևանի ավազանում վերամշակման ֆաբրիկա կառուցելու թույլտվություն: Ըստ նրա` դեռ խորհրդային տարիներից քննարկվում է, թե ինչպես պետք է իրականացվի Սոտքի ոսկու հանքավայրի շահագործումը ու որոշում է ընդունվել, որ հանքանյութը հանվի և վերամշակվի Արարատում: Սակայն «Գեոպրոմայնինգը», գնելով այդ ողջ համալիրը, որոշել է այլևս չտեղափոխել հանքանյութը և շահագործել տեղում: Ի դեպ, նախկին տերերի նման ցանկությունը բացասական արձագանքի է արժանացել և’ հ/կ-ների, և’ բնապահպանության նախարարության կողմից:
Սոտքի հանքավայրում, ըստ Կարինե Դանիելյանի, կա 40 տոննա հանքանյութ, որը պետք է շահագործվի 10 տարիների ընթացքում: Կարինե Դանիելյանը հավելեց, որ վերամշակման գործարանի կառուցումը Սևանին սպառնում է բազմաթիվ թունավոր նյութերով` ցիանիդներ, մկնդեղ, պիրիտ և այլն: Ըստ նրա` միայն հանքանյութի հանքահանման պարագայում արդեն Սոտք գետում ալյումինի պարունակությունը 15, մանգանը` 10 է, իսկ Մասրիկ գետում մանգանի, պղնձի,երկաթի, սելենի պարունակությունը նորմայից բարձր է 2-8 անգամ:
«Եթե մենք ունենանք այստեղ նաև գործարան, դա նշանակում է, որ մենք կունենք էկոլոգիական աղետի գոտի»,- ասաց Կ. Դանիելյանը: Ըստ նրա` եթե այսօրվա տեխնոլոգիաները թույլ տան մաքուր, անթափոն արտադրություն, ապա միայն պոչամբարի առկայությունը բավական է, որ արտահոսքեր լինեն ստորգետնյա ջրավազան: «Այստեղից են սնվում Ջերմուկի հանքային ջրերը, վտանգված է նաև Սեյդլար գետը, որը հետո թափվում է Սարսանդի ջրամբարը, և ամբողջ Ղարաբաղն օգտագործում է այդ տարածքը նաև որպես խմելու ջրի աղբյուր: Եթե մենք Սևանը կորցրինք, Արարատյան դաշտավայրն ենք կորցնում, քանի ոռոգման ջրերն այստեղից են գալիս, կորցնում ենք արտեզյան ջրավազանը, կորցնում ենք Հայաստանը»,- Բնապահպանության նախկին նախարար Դանիելյանը:
Կարինե Դանիելյանը հավելեց նաև, որ այն սեյսմիկ ակտիվ գոտի է, և ցանկացած աղետ կվտանգի Սևանը: Դրա համար էլ Հայաստանի էկոլոգիական կազմակերպությունների դաշինքի «Sos Sevan»նախաձեռնող խումբը պահանջում է իշխանություններից թույլ չտալ գործարանի կառուցումը:
Չնայած բարձրացրած բողոքին, Բնապահպանության նախարար Արամ Հարությունյանը մի քանի օր առաջ հայտարարեց, որ նախարարությունը մինչ այսօր որեւէ նախագիծ չի ստացել Սեւանի ավազանում գործարան կառուցելու վերաբերյալ. «Միգուցե ներդրողը միայն ցանկություն է հայտնել, բայց նման ցանկությունների դեպքում օրենքով սահմանված ընթացակարգերը պետք է անցնեն»:
«Էկոլուր» տեղեկատվական կենտրոնի ղեկավար Ինգա Զարաֆյանը ներկայացրեց այսօր «Գեոպրոմայնինգ» ընկերության ներկայացրած փաստաթուղթը, որը, նրա պնդմամբ, քննարկվել է մարտի 2-ին ՀՀ տարածքային կառավարման նախարարությունում՝ փոխվարչապետ Արմեն Գեւորգյանի գլխավորությամբ տեղի ունեցած հանդիպման ժամանակ: Դրան, էկոլոգի պնդմամբ, մասնակցել են մի շարք այլ պետական գերատեսչությունների ներկայացուցիչներ, այդ թվում բնապահպանության նախարարությունը:
Փաստաթուղթը կոչվում է «Սոտքի հանքավայրի տարածքում արդյունահանող ֆաբրիկայի տեղադրման հայեցակարգային որոշում` հաշվի առնելով բնապահպանական ռիսկերը», որտեղ գրված է, որ գործարանի կառուցումն անվտանգ է: Սակայն հասարակական կազմակերպությունների համար հասկանալի չեն անվտանգության մասին եզրակացության հիմքերը: Փաստաթղթում գրված է նաև, որ աշխատանքը «հիմնված է Գիտությունների ակադեմիայի, ՀՀ ԳԱԱ Երկրաբանության, Հիդրոլոգիայի, Բնապահպանության նախարարության, Էներգետիկայի և բնական պաշարների նախարարության, Անշարժ գույքի պետական կադաստրի հետ խորհրդակցությունների և համաձայնությունների վրա»: Ընդ որում` գործարանի կառուցման դեպքում պետք է փոխվի «Սևանի մասին» օրենքը, քանի որ Սևանի կենտրոնական գոտում և անմիջական ազդեցության գոտիներում նման աշխատանքներ իրականացնել չի կարելի:
Հասարակական դաշինքը պահանջում է` չփոխել «Սևանի մասին» օրենքը, զարգացնել մաքուր գյուղատնտեսություն և պահպանել Սևանը որպես և խմելու և ոռոգման ջուր: «Մեր պայքարը բնապահպանության նախարարության դեմ չէ, մենք պատկերացնում ենք` ինչ ճնշումների է ենթարկվում նախարարությունը, այդ ճնշումներ դեմ է մեր պայքարը, քանի որ այն կորուստները, որ մենք կունենանք, հարյուրապատիկ ավելի են նախատեսվող տնտեսական շահերի հետ համեմատ»,- ասաց Կարինե Դանելյանը: Նրանք պատրաստվում են սպասել և տեսնել, թե ինչ պաստախան կստանան նախագահից, կառավարությունից և Ազգային ժողովից: «Միգուցե լինի պատասխան, որ ձեր բարձրացրած աղմուկն ավելորդ է, մենք այդպիսի որոշում չենք պատրաստվում ունենալ»,- հույս հայտնեց Կարինե Դանիելյանը:
Ապրիլ 1st, 2009 at 21:01
We need to stop the exploitation of Armenia’s nature by foreign corporations and the Russian state! (Who are the owners of GeoProMining?)
We need to keep a check on our ministers and president who are receiving hefty bribes (and power) from these foreign corporations and the Russian state in return for their corrupt practices in allowing them to operate in Armenia, instead of serving the Armenian people which is their duty.
Ապրիլ 2nd, 2009 at 04:05
GeoProMining is non other than a Russian corporation! (Their headquarters are in Moscow.) See their website: http://www.geopromining.com/office-locations.html
The company doesn’t have much information on its website, other than the fact that its principle places of business are in Russia, Georgia, and Armenia.
Ապրիլ 2nd, 2009 at 11:03
The fate of Sevan is being bargained away by short-sighted government bureaucrats who are in bed with these corporations and are feeding at theit tits.
Does anyone believe the assurances of GeoPro or the government specialist when they say that gold reprocessing will take place with minimal environmental impact??
If you do I have a bridge in Brooklyn I’d like to sell you…
Ապրիլ 2nd, 2009 at 22:28
It is probable, actually, that the subsidiary of GeoProMining operating in Armenia is actually owned by Armenian state officials. (They conceal their ownership in the company, by hiding underneath a Russian corporation.) So I wouldn’t be surprised if it turned out that the minister of the environment (and his friends and family) actually own GeoProMining’s subsidiary.
Where is public opinion in Armenia? It flees to perceived “better waters” such as the U.S. and Canada… (only there they must start from scratch and 95% just end up becoming the debt and/or wage slaves of the status quo in those countries…)