Ներառական կրթության ներդրման ծրագիր Ալավերդիում և Ախթալայում
[ 2009/05/01 | 13:30 ]
Հայաստանում ներառական կրթությունը դառնում է իրողություն: Արատավոր և սահմանփակ մտավոր ունակություններ ունեցող երեխաները Ալավերդիում և Ախթալայում այլևս չեն մեկուսանա իրենց առողջ հասակակիցներից: Հայաստանի երիտասարդ կանանց ասոցիացիան Մեծ Բրիտանիայի դեսպանության աջակցությամբ 2008թ.-ի օգոստոսից Ալավերդի քաղաքի թիվ 5 և Ախթալայի թիվ 1 միջնակարգ դպրոցներւմ իրականացնում է ներառական կրթության ներդրման ծրագիր:
Ծրագիրը մարտ ամսին ավարտվել է, այժմ շարունակական փուլի ընթացքում է: Ապրիլի 30-ին Հայաստանում Մեծ Բրիտանիայի արտակարգ և լիազոր դեսպան Չարլզ Լոնսդեյլն այցելեց դպրոցներ անձամբ տեսնելու, թե ինչ աշխատանք է կատարել դպրոցները` ներառական ճանաչելու մասով: Դպրոցներում դեսպանը հանդիպումներ ունեցավ ուսուցչական, աշակերտական կոլեկտիվների և ծնողների հետ: Դեսպան Չարլզ Լոսդեյլին թիվ 5 դպրոցի բակում հավաքված աշակերտներն ու ուսուցիչները դիմավորեցին աղուհացով: Անցկացվեց ներառական կրթության թեմայով տողան:
«Մենք շատ ենք կարևորում ներառական կրթության գաղափարը և մեր դպրոցի աշակերտական, ծնողական և մանկավարժական փորձառու կոլեկտիվը պատրաստ է անել ամեն ինչ, որպեսզի իրականացվի բարդ իրավիճակում հայտնված երեխաների կրթության գործընթացը», – ասաց թիվ 5 միջն. դպրոցի ուսմասվար Օլեգ Իգնատենկոն:
Տողանին աշակերտները անգլերեն լեզվով ողջունեցին դեպանին: Դեսպանը Լոռու մարզպետի և Ալավերդու քաղաքապետի ուղեկցությամբ դիտեց ներառական կրթության թեմայով քաղաքի 10 դպրոցների երեխաների թիվ 5 դպրոցում կազմակերպված նկարների ցուցահանդեսը: Նրան էր ընձեռված ցուցահանդեսի լավագույն նկարը ընտրելու պատիվը, որը պետք է դառնար մեծ պաստառ և փակցվեր քաղաքի բոլոր դպրոցներում: Չառլզ Լոնսդեյլի կողմից լավագույն նկարը ճանաչվեց Ալավերդու թիվ 7 դպրոցի աշակերտ Աշոտ Թանթուշյանի աշխատանքը:
Ապա դեսպանը հանդիպեց դպրոցի ծնողների և աշակերտների հետ: «Ներառական կրթությունը գործընթաց է, որը հիմնվում է բոլոր առողջ երեխաների և այդ թվում նաև հատուկ կարիք ունեցող երեխաների վրա: Առաջին փուլում դպրոցը շահել է, երկրորդ փուլում դպրոցից Երևանում նախապատրաստվել են 3-4 մասնագետներ և մինչև օրս ամեն երեքշաբթի եւ հինգշաբթի կատարելագործման ինստիտուտի կողմից 6 մասնագետներ են հաճախում դպրոց, վերապատրաստվում ենք բոլորս: Վերապատրաստվել են նաև ծնողները: Վերապատրաստված ծնողներն էլ վերապատրաստել են այլ ծնողների: Այս գործընթացը սկսված է հունվար ամսից, մայիսի 23-ին վերապատրաստումները վերջացնում ենք: Բժշկական փաստաթղթերով և ծնողի դիմումով 8-13 երեխաներ, որոնք տառապում են տարբեր հիվանդություններով, արդեն հաճախում են մեր դպրոց: Ամեն ինչ կանենք, որ այս երեխաները առողջ երեխաների հետ շփվելիս բացարձակ չզգան իրենց արատները»,- ասաց թիվ 5 դպրոցի տնօրեն Լաուրա Մելիքսեթյանը:
Նա հայտնեց, որ այս կապակցությամբ հատուկ աշխատանքներ է կատարվել նաև աշակերտների հետ: Ծնողներից տիկին Գոհարի հարցին, թե շարժասայլակով շարժվող երեխաների համար դպրոցում ինչ պայմաններ է ստեղծված, Լիլիթ Ասատրյանը պատասխանեց. «Ես կարծում եմ, որ դուք դա արդեն պետք է իմանայիք, որ դպրոցում այդ մասնաճյուղն ունի թեքահարթակ: Բարդություն կա 2-րդ թեքահարթակը կառուցելու գործում: Այն երեխաները, որոնք սայլակի կարիք ունեն, դպրոցն ունի նաև 2-րդ մասնաշենքը, որը հաշմանդամների համար հասանելի է»:
Տնօրեն Լաուրա Մելիքսեթյանը ծնողների այն մտահոգությանը, թե ինչ պայմաններ է ստեղծված հաշմանդամ երեխաների զուգարաններից օգտվելու համար, պատասխանեց. «Բուժքուր պետք է լինի, հոգեբան, սոցիոլոգ պետք է աշխատեն երեխաների հետ, հատուկ սանհանգույցներ չունենք, պետք լինի` կսարքենք»:
Սակայն պարզվեց, որ դպրոցը պրոֆեսիոնալ հոգեբան և սոցիոլոգ ևս չունի: Էական դժվարություններ կան նաև հաշմանդամ երեխաների համար Երևանում հատուկ բժշկական հանձնաժողովի կողմից հաշմանդամությունը հաստատող փաստաթուղթ ստանալու գործում, քանի որ շատերի ծնողների համար ճանապարհածախսը մատչելի չէ: Դեսպանի հետ հանդիպման միջոցառումներին ներգրավված չէին հաշվառված հաշմանդամ երեխաներն ու նրանց ծնողները:
Ախթալայում դեսպան Չառլզ Լոսդեյլին դիմավորեցին հայկական ուրախ երաժշտությամբ և աղուհացով: Այստեղ գրեթե բոլոր աշակերտները և ոսուցիչները մանրամասնությամբ տիրապետում էին ներառական կրթության բովանդակությանը: Դեսպանը Ախթալայի թիվ 1 դպրոցում ևս դիտեց աշակերտների նկարների ցուցահանդեսը, լավագույն նկարը համարեց 11-րդ դասարանի աշակերտուհի Նվարդ Խաչիկյանի աշխատանքը: Դպրոցի տնօրեն Լեռնիկ Ճիճիլյանն էլ տեղեկացրեց, որ նախնական հաշվարկներով Ախթալա, Շամլուղ, Նեղոց և Մեծ Այրում համայնքներից հաշվառել են 15 արատավոր երեխաներ, որոնցից 3-ն են հաճախում դպրոց:
«Դպրոցն արդեն 3 տարի գտնվում է վերանորոգման մեջ, այդուհանդերձ հաշմանդամ երեխաների համար ստեղծվում էր հարմարեցված սանհանգույցներով զուգարան: Հավաքագրման աշխատանքները շարունակվում են»,- տեղեկացրեց տնօրենը:
Մեծ խնդիր է դարձել հարևան համայնքներից այդ երեխաներին դպրոց տեղափոխելը, համապատասխան փոխադրամիջոց չկա: Ախթալայում ևս հաշմանդամ երեխաններն ու նրանց ծնողները բացակայում էին դեսպանի այցի հետ կապված միջոցառումներից: Մեզ հաջողվեց նրանցից միայն մեկին տեսնել, որն էլ մեր հարցին, թե ինչ է անունդ, պատասխանեց կարճ` Արկո:
Կրթության ազգային ինստուտի կողմից, որը վերահսկում է ծրագիր համապատասխան եզրակացություն տալուց հետո, դպրոցները կդառնան ներառական:
«Պետք է փաստեմ, որ ՀՀ–ում արդեն մի քանի տարի է, ինչ ներդրված է ներառական կրթության ծրագիրը, պարզապես, Հայաստանի երիտասարդ կանանց ասոցիացիայի համար սա առաջին հնարավորությունն էր մասնակցել այս ծրագրին և փաստեմ նաև, որ հաջող ընթացավ, հետագայում մինչև 2015թ.-ը դպրոցները դառնալու են ներառական, այսինքն մենք աստիճանաբար գնում ենք այդ քայլին, և ես կարծում եմ, նաև վստահ եմ, որ մեր կազմակերպությունը կշարունակի իր գործունեությունը նաև այս ոլորտում»,- ասաց ասոցիացիայի նախագահ Լիլիթ Ասատրյանը:
Վերջինս նշեց նաև այն հիմնախնդիրները, որոնք պատնեշել են ծրագրի իրականացմանը. «Առաջինը դպրոցների ֆիզիկական ոչ պատրաստվածությունն է, դպրոցները դեռևս չունեն թեքահարթակներ, որը առաջին պահանջներից մեկն է: Մյուս պայմանը հոգեբանական պատրաստվածությունն է, որը դեռևս էլի խնդիր է մնում, երբ սահմանափակ հնարավորություններով երեխայի ծնողը չի գիտակցում, որ իր երեխան ունի այդ սահմանափակ հնարավորությունները և ավելի լավ է նրան ներառական կրթության միջոցով ուսում տալ, և ապա` առողջ երեխայի ծնողը չի ցանկանում իր երեխայի կողքին տեսնել ներառական կրթությամբ, սահմանափակ ընդունակությունով երեխային, այսինքն, սա հոգեբանական խնդիր է, սրան մենք սկզբում հանդիպել ենք որպես պատնեշ, բայց ծրագրի ընթացքում հաջողությամբ կարողացել ենք հաղթահարել և երկու կողմերի ծնողներն էլ, աշակերտներն էլ, ուսուցիչներն էլ ընդունել են ծրագրի գաղափարը:
«Երկու դպրոցների համար 10 ամսվա ծրագրի համար մենք ընդամենը ունեցել ենք 4000-ից մի փոքր ավելի ֆունտ ստեռլինգի չափով դրամ»,-հայտնեց Լիլիթ Ասատրյանը:
«Մենք տեսանք երկու դպրոց, որտեղ, իրոք, նվիրվածության աստիճանը բավական բարձր էր, մենք տեսանք և’ երեխաների, և’ ծնողներին, և’ ուսուցիչներին: Դեսպանատան նպատակներից մեկը սոցիալապես անապահով խավին օժանդակելն է, քանի որ շատ գումարներ չունենք հատկացրած այդ նպատակին, թեկուզ փոքրիկ գումարով փորձեցինք հատուկ կարիքներով երեխաներին օժանդակել, թեև դեռ շատ անելիքներ կան, բայց արդեն ամենամեծ դրական քայլն այն է, որ Հայաստանն առաջին երկրներից է, որ ընդունեց ներառական կրթության սկզբունքը»,-լրագրողներին ասաց դեսպան Չարլզ Լոսդեյլը:
