Չորեքշաբթի, 19 սեպտեմբերի

Քո երկրորդ հանգրվանը



Քարքարոտ ու ամայի դաշտերի միջով Գյումրի տանող ճանապարհն ամենաձանձրալիներից է, աչք շոյող ոչինչ չկա, ուստի հանրապետության երկրորդ քաղաք հասնելն ամեն անգամ ինձ սովորականից ավելի երկար է թվում: Ձանձրույթս ցրելու համար մեքենայի պատուհանից փորձում եմ կարդալ ճանպարհի եզրերին տեղադրված հուշաքարերին ու շիրմաքարերին արված գրառումները: Հետզհետե սիրտս սկսում է ճմլվել՝ ափսոսում եմ մեկ ակնթարթում կյանքից զրկված և երիտասարդությունը հողին պահ տված մարդկանց համար: Անկախ նրանից, թե առավոտյան ինչ տրամադրությամբ եմ տնից դուրս եկել՝ թախիծն ու տխուր հիշողությունները դառնում են ճանապարհիս ուղեկիցը:

Ինձ թվում է, որ վարորդ-գործընկերոջս համար մայթերին տեղադրված ծաղկեպսակները, հուշաքարերն ու շիրմաքարերն ավելի ճնշող պետք է լինեն: Հարցնում եմ, թե ինչ զգացողություն է ունենում դրանց նայելիս և ընդհանրապես, ճի՞շտ է համարում ճանապարհներին հուշաքարեր տեղադրելը: Նրա կարծիքով՝ ճիշտ է տեղադրելը, որովհետև երթևեկության կանոններն անտեսող վարորդներին հուշում է վերահաս վտանգի մասին:

Այս միտքը վարորդներից շատերն են արտահայտել, որին ես կտրուկ չեմ առարկել, բայց նրանց հետ չեմ էլ համաձայնել: Վերջին տարիներին աշխատանքի բերումով հաճախակի եմ լինում մարզերում և գրեթե անսխալ կարող եմ ասել, թե ճանապարհի որ հատվածում ինչ հուշաքար է տեղադրված, այնպես որ նորերը աչքիցս չեն վրիպում: Հաջորդ անգամ Գյումրի ուղևորվելիս, որը հիմնականում կրկնվում է երկու շաբաթվա տարբերությամբ, ճանապարհին նոր ծաղկեպսակներ եմ նկատում:

Այս անգամ գործընկերոջս առարկելու հիմնավոր պատճառ ունեմ: «Եթե այդ հուշաքարերն ու ծաղկեպսակներն ավտովթարները կանխարգելող ազդեցություն ունեն, ուրեմն ինչո՞ւ են նույն տեղում այդքան արագ կրկնվում վթարները»: «Եթե դա չլիներ, վթարների թիվն ավելի մեծ կլիներ»,- հանգիստ ու ազդեցիկ ձայնով պատասխանում է վարորդ-գործընկերս: Բայց այստեղ հիշում եմ այլ մեկնաբանություններ. ոմանք էլ նշում են, որ շիրմաքարերը շեղում են իրենց ուշադրությունը, իրենք տրամադրության անկում են ունենում, երբեմն այնքան են ազդվում, որ մտքերով տարված՝ կարող են վթարի իրական վտանգ ստեղծել հենց այդ պահին:

Երևան-Գյումրի և Երևան-Սյունիք ճանապարհների որոշ հատվածներ վարորդները երթևեկի համար խիստ աննպաստ ու վտանգավոր են համարում, և հենց այդ ռիսկային համարվող հատվածներում են հաճախակի կրկնվում վթարները: Վարորդները նշում են նաև, որ ճանապարհային երթևեկությունը կարգավորող նշանների բացակայությունն է այդ հատվածներում վթարների մեծ մասի կրկնվելու պատճառը:

Մեր հարցին, թե ի՞նչ միջոցներ են ձեռնարկվում վթարների հավանականությունը նվազեցնելու համար, ճանապարհային ոստիկանությունից հայտնում են, որ տեսանկարահանման, արագաչափ սարքեր կիրառելուց բացի, իբրև վթարները կանխարգելելու միջոց տարեկան երկու անգամ ավտոճանապարհների գարնանային և աշնանային հետազոտություն են իրականացնում:

«Հայտնաբերվում են ճանապարհային թերությունները, բացակա երթևեկության կազմակերպման տեխնիկական միջոցները: Արդյունքներով միջնորդագրեր են ներկայացվում համապատասխան մարմիններին՝ հայտնաբերված թերությունները վերացնելու համար»,- տեղեկացնում է ոստիկանությունը:

Հարգվո՞ւմ են միջնորդագրերը, թե՞ ոչ. այդ մասին ոչինչ չի ասվում: Սակայն փաստն այն է, որ վտանգավոր ճանապարհահատվածների մասին վարորդներին զգուշացնող հիմնական «տեխնիկական միջոցը», այլ կերպ ասած՝ երթևեկությունը կարգավորող ճանապարհների կահավորումը ներկայումս ծաղկեպսակներն ու հուշաքարերն են: Այս երևույթը միայն Գյումրի տանող միջպետական ճանապարհին չէ բնորոշ, Հայաստանի բոլոր ճանապարհներին կարելի է հանդիպել դրանց, բայց հուշաքարերի ու շիրիմների առատությամբ նրանց մեջ առանձնանում է Արարատի մարզից դեպի Վայոց ձոր-Սյունիք տանող ճանապարհը:

Փորձում եմ մտաբերել, արտասահմանում բնակվող ծանոթներիս եմ հարցնում, թե գիտե՞ն էլի մի երկիր, որտեղ ընդունված է ճանապարհներին հուշաքարեր կամ շիրմաքարեր տեղադրել: Չհիշեցի, նրանք էլ. ոչ միայն չհիշեցին, այլև տարակուսեցին, իսկ ես, հիշելով մեր երկրում ավտոճանպարհային պատահարների տարեցտարի աճող թիվը և մտովի հաշվարկելով, թե ինչ հաճախականությամբ են վթարները կրկնվում նշված վայրերում, սկսում եմ սարսափել այն մտքից, որ մի քանի տարուց միջպետական ճանապարհները կարող են պարզապես վերածվել գերեզմանոցի:

ՀՀ ոստիկանության տրամադրած տեղեկության համաձայն` 2011թ.-ին և 2012թ. մինչև մայիս ամիսն ընկած ժամանակամիջոցում միայն Երևան-Երասխ-Գորիս-Մեղի-Իրանի սահման միջպետական ճանապարհին 24 ավտոճանապարհային պատահար է գրանցվել, որի արդյունքում 6 մարդ զրկվել է կյանքից, իսկ 39 մարդ վիրավորվել է: Նույն ժամանակամիջոցում Երևան-Սևան-Իջևան-Ադրբեջանի սահման միջպետական ճանապարհին 27 պատահար է տեղի ունեցել, որի արդյունքում 8 զոհ է գրանցվել և 54 վիրավոր:

Խորհրդային շրջանում նման վտանգների մասին հիշեցնելու և վարորդներին սթափեցնելու համար պետավտոտեսչության կայաններում ջարդված մեքենաներ էին ցուցադրում: Մանկությանս տարիներին դա հաճախակի էր գրավում ուշադրությունս, և հիշում եմ, թե ինչպես էի ճնշվում ճխլված ավտոմեքենաների տեսքից ու դրա սոսկալի հետևանքները պատկերացնելուց: Ոստիկանությունը վաղուց կիրառությունից հանել է այդ տարբերակը, ու զգուշացնելու պարտավորությունը, թեկուզև ոչ գիտակցված, ստանձնել են զոհերի հարազատները` վթարների վայրերում հուշաքարեր տեղադրելով:

Վստահ էի, որ մարզային իշխանությունը երբևէ ուշադրություն չի դարձրել այդ հարցին՝ չնայած տեսականորեն անհասկանալի է, թե ինչպես կարելի է զբաղեցնել հողատարածքը՝ առանց օգտագործման թույլտվություն ունենալու: Այնուամենայնիվ, չսխալվելու համար երեք մարզերի մարզպետներին ուղղված գրությամբ (Արագածոտնի, Շիրակի և Վայոց ձորի, որոնց տարածքներն առավել առատ են հուշաքարերով) փորձեցի տեղեկանալ, թե ինչ ընթացակարգով են տրամադրվում հողատարածքները: Նպատակս էր պարզել, թե երբևէ այդ խնդրին ուշադրություն դարձվե՞լ է, և ինչպիսի՞ն կլիներ տեղական իշխանության վերաբերմունքը, եթե քաղաքացիներից մեկը փորձեր դա անել օրինական ընթացակարգով:

Չէի սխալվել, որ հուշաքարերի տեղադրումը ինքնագործունեության արդյունք է. ոչ ոք համայնքապետներին չի դիմել հողահատկացման խնդրանքով: Համայնքների ղեկավարների պատասխաններից երկու տեղեկություն առանձնացրի. քաղաքացիներից երբևէ նման դիմում չեն ստացել, իսկ ստանալու դեպքում չէին կարող բավարարել այն:

«Միջպետական ճանապարհների անվտանգության գոտում հողահատկացում կատարելու իրավունք չունենք», «ի՞նչ կարիք կա մի մարդու համար երկու շիրմաքար տեղադրել», «ճնշող է», «արագ վարողի համար միևնույնն է՝ այդ հուշաքարը կա՞, թե՞ ոչ», այսպիսին էին նրանց արձագանքները: Այսինքն, ամեն ինչ հայավարի է կատարվում. քաղաքացիները սեփական նախաձեռնությամբ տեղադրում են, համայնքների ղեկավարներն էլ պետք է կանխեն, սակայն չեն կանխում: Դե, վիշտ ունեցողին ինչպե՞ս նորից վշտացնես...

Շուտով մեկնարկելու է «Հյուսիս-հարավ» ճանապարհային միջանցքի ծրագիրը, որը մեկ ուղղությամբ սկիզբ է առնում Երևանից ու Գյումրի տանող ճանապարհով կհասնի Բավրա՝ ելք ապահովելով դեպի Սև ծով: Մյուս կողմից կձգվի Երևանից Մեղրի՝ նպատակ ունենալով երկրի հյուսիսն ու հարավը իրար միացնել որակյալ ճանապարհով, ինչը թույլ կտա Հայաստանին տարանցիկ պետություն դառնալ: Համայնքների ղեկավարներին կարգադրված է կառույցներով չծանրաբեռնել միջպետական ճանապարհը, քանի որ նորակառույց ճանապարհը կենտրոնից աջ և ձախ ուղղություններով մինչև 70 մ լայնություն պետք է ունենա:

Վշտակիր քաղաքացիների ցանկություններն այստեղ խաչվում են պետության ռազմավարական նպատակների հետ, որի արդյունքում գերակայությունը, բնականաբար, տրվելու է պետականին: Մայրուղու շինությունը կջնջի վթարների բոլոր հետքերը` ասֆալտի տակ թողնելով հուշաքարերը: Համայնքների ղեկավարները գիտեն այդ մասին, և ավելի ազնիվ կլինի նոր վիշտ չպատճառել զոհերի հարազատներին ու այս հիմնավոր պատճառաբանությամբ սկզբից ևեթ արգելել հուշաքար կամ երկրորդ շիրմաքար տեղադրելը: Գուցե «Հյուսիս-հարավ» ճանապարհային միջանցքի ծրագիրը պատճառ դառնա, որ մեր ժողովուրդը հրաժարվի ևս մեկ արատավոր սովորույթից:


Գլխավոր էջ

Տպել    |  In English



Մեկնաբանություններ (5)
1. Teda15:24 - 5 հունիսի, 2012
Yes, the number of car accidents in Armenia is alarming. The law must reinforce the road rules and the people must be aware of the dangers that can occure while driving. Education, education, education!
2. Susanna20:13 - 5 հունիսի, 2012
Indz hamar en misht chnshdneri ushadrorox ajd hushardzan-shirmaqarery, bajc naev hamadzajni, vor chanaparhneri vra orecor avelanum en govazdajin tarber vahanakner, voronq hastat shexum en varordneri ushadrutjuny
3. from Esfahan14:35 - 6 հունիսի, 2012
Well, it seems there are many officials who are proud that Armenians even drink vodka and cognac mornings. Car accidents, amount of smoking and drunk young drivers are alarming even in Yerevan there are fata car accidence and even hit and run! Road policy is still too corrupt- in my last visit two Iranian tourists did conform this to me- There is a police car shorty after living Yerevan for Mhgri, which stops tourist cars –“for driving to fast near village/ settlement” – This is not a problem at all, if the front driver is Benz or BMW and drving twice fast than… we were stopped while hiding for Mhgri (they prefer dollars! ) When a car is being stopped and escorted to a small street be sure some is being “negotiated”
4. Nune16:15 - 6 հունիսի, 2012
Shat chisht meknabanvac hodvac er... ayo ayn inch katarvum e aysor Yerevanum shat cavali e ,anyerevakayeli, anhaskanali... Grete amen or vtarner en linum amen inch sksvum e anorenq zerq berac varordakan iravunqic ... verjers kardaci mi tertum vor zerbakalel en meki vor varordakan iravunq e vacharel vomanc ... lav es mardik vonc karox en edqan txmar linel mite chen haskanum vor da anelov irenc azgin kotorum en gitakcabar ... ( yete da turq aner kaseyin ditavoryal uzum en vochnchacnel mer azgu isk es depqum nuyn banu che?...) VARORDAKAN IRAVUNQ gnoxn el myus anuxexu aranc gitakcelu vor da arden hancanq e vtangelov, te ir kyanqu, te urishneri....Iren chargox mardu miayn karox e nstel xekin aranc orenqern imanalau, kam xekin tirapetelu.Nax piti xstacnen yertevekutyan kanonneru yev tuganqneru piti linen shat tank. Amenaxist zevov piti patzvi orenq xaxtoxu u mardik vor dastarakutyun chen stacel mardun hargelu , orenqu hargelu, tuganqneru nranc kstipen hargel sovorel, irenc sepakan grpani mijocov ...amenapoqr xaxtumn anelu hamar nuynisk amenaxist tuganq piti trvi ...5 tari araj yes Yerevanum eyi u zarmaca vor inz sovorecnum eyin poxocn ancnel voch te orenqov , ayl charpkutyamb ... yerbemn estex boxoqum en vor 25 tari meqena en varel Yerevanum u estex qnutyunu chen ancnum u yete harcnes inch er patcharu, kasi." mard ancav chkangeci"u der boxoqum e ... inchyeve husam nmanatip hodvacneru kartnacnen karavarutyanu stipelov nor mijocner zernarkel . Yes amen angam srti cavov em tesnum te aragutyan, kam harbacutyan shnorhiv, hskayakan meqnayic inch e mnacel... yerevakayutnns anzor e darnum yentadrelu inch meqena e da yexel vor edpes chzmvel nmanvel Chocolate txti ktori . ches el uzum patkeracnel te mardkanc het inch e katarvel. Poqr qaxaq e Yerevanu nex poxocner ...angam tramabanakan che te inchu ?en boloru hrtirayin aragutyamb varum...isk qaxaqic durs arden parz e . Voch voq chi uzum mahvan masin hishel manavand chanaparh gnalis. Mahu miak bann e vor misht mardu koxqin e dra hamar el grete boloru saraspum en .Isk chanaparhnerin aravel yevs sxal e nman husharzanner karucelu kam xachqarner texadrelu .Da hogebanoren gerlarvacutyun e stexcum varordi mot u hnaravor e yev anxusapeli cshexvel mtovi moranalov vor` xaki dimac e.Verjers usumnasirutyunneru parzecnin hatuk gorciqneri mijocov vor texadrvum eyin mardkanc vra, tarber ashxatanqer katarelis haskanalu te ardyoq vor ashxatanqi zamanak e madn avli larvac vichakum gtnvum... parzvec vor xekin nstac zamanak ... cnoxneru vor aysor cavi ,kskici mej en dzbaxtabar ...yete zamanakin dastiarakeyin irenc sireli zavaknerin hargel mardun, yev orenqu ayl voch` kexc vardordakan iravunq zerq berelov ust irenc "apacuceyin amenakarox en" u hpartanaov talov irenc zavakin hxpacnelov, tankanoc meqenaner nvirelov u aselov. "apahov e arxayin qshi " poxarenn aselu apahov vochinch chka manavand yerb xosqu mexanizmi masin e amen inch karox e patahel... ka apahov varox,bayc voch meqena. Menq el srti cavov cheyinq mtaci vor azgu vochnchanum e vomanq anhimn vtarneri ,vomanq banakum, yev amenacavalin vor shateru yeritasard en ...Mtaceq hayer mer azgu sakavanum e !
5. Michael Taylor20:50 - 6 հունիսի, 2012
They have such roadside memorials to victims of traffic accidents in Greece.
Մեկնաբանել
Շնորհակալություն մեկնաբանելու համար: Ձեր մեկնաբանությունը պետք է հաստատվի խմբագրության կողմից:

Լատինատառ հայերենով գրված մեկնաբանությունները չեն հրապարակվի խմբագրության կողմից։

Լրահոս

Բոլոր նորությունները

Արխիվ