Հինգշաբթի, 02 հոկտեմբերի

Սիրիահայ ուսուցչուհի. «Եթե աստեղ գործ չգտա, ստիպված եմ ետ հոն դառնալու»

Սոնա Ավագյան


09:29, 3 հուլիսի, 2012

Սիրիահայ ուսուցչուհի Թալին Վարդանեանը Հայաստան է եկել 2 շաբաթ առաջ: Թալինը մասնագիտությամբ կենսաբան է: Նա 7 տարի է, կենսաբանության ուսուցչուհի է աշխատում Հալեպի՝ մոտ 1200 հայ աշակերտ ունեցող Քարէն Եփփէ ազգային ճեմարանում, բայց Սիրիայում քաղաքացիական պատերազմի պատճառով որոշել է աշխատանք փնտրել Հայաստանում:

Թալինը երկքաղաքացիություն ստանալու համար արդեն դիմել է Հալեպում Հայաստանի հյուպատոսարան: «Առաւել առաջնորդուած ազգային պատկանելութենէն՝ կուզեմ հայաստանցի ըլլալ»,- ասում է նա՝ ենթադրելով, որ 2 ամսից արդեն կստանա երկքաղաքացիությունը:

Թալինը հայերեն է թարգմանել ու վավերացրել Հալեպի պետական համալսարանից ստացած իր կենսաբանի դիպլոմը և ներկայացրել Հայաստանի սփյուռքի նախարարությանը: Նախարարությունում խոստացել են, որ կփորձեն օգնել աշխատանք գտնելու հարցում, բայց որևէ կոնկրետ ժամկետ չեն նշել:

«Չգիտեմ՝ ում կարող եմ դիմել: Ուրիշ հաստատութիւններ կրնան մեզ ընդունիլ՝ չեմ գիտեր: Դեռ փնտրտուքի մէջ եմ: Արդէն երկու ամիս ժամանակ ունիմ: Եթէ հարցերը աւելի բարդանան Սիրիայի մէջ, արդէն աստեղ կմնամ: Մինչև այն ատենը ես քաղաքացի ալ կըլլամ: Բայց եթէ աստեղ գործ չգտայ, ստիպուաած եմ ետ հոն դառնալու: Բայց ես կուզեմ արդէն աստեղ մնալ: Արդէն ես կուզեմ, որ զբաղուիմ բանով մը, բայց չեմ գտներ, որ զբաղուիմ»,- ասում է Թալինը: Հենց 2 ամիս հետո՝ սեպտեմբերին, Քարէն Եփփէ ազգային ճեմարանում սկսվում են դասերը:

7-8 տարի առաջ Թալինի մեծ եղբայրը Երևան է եկել՝ բժշկություն սովորելու, քանի որ, Թալինի խոսքով, Սիրիայում կրթությունն ավելի ցածրորակ է, քան Հայաստանում: Ոչ պակաս կարևոր է «ազգային պատկանելության» հարցը, և այն, որ այստեղ չորս կողմդ հայեր են: Այդ ժամանակ էլ ընտանիքը տուն է գնել Երևանում, ինչը Թալինը մեծ առավելություն է համարում մյուս սիրիահայերի համեմատ՝ հաշվի առնելով Երևանում անշարժ գույքի գները:

Այժմ Թալինը Երեւանում ապրում է եղբայրների հետ: Նրա մեծ եղբայրը ատամնաբույժ է, աշխատում է հիվանդանոցում՝ միաժամանակ սովորելով բժշկական համալսարանում, իսկ փոքր եղբայրն առաջին կուրսի ուսանող է:

Թալին Վարդանեանի ծնողները և քույրը Հալեպում են: Քույրը անգլիական գրականության մասնագետ է, ուսուցչուհի է աշխատում Հալեպի մեկ այլ հայկական կրթօջախում՝ Կրթասիրաց երկրորդական դպրոցում:

«Եթէ ես հոստեղը բան մը կրցայ ընել, կրցայ գործ ապահովել, իրենք ալ պիտի գան: Սիրիայի մէջ ինչ որ վտանգ հասաւ ընդդիմադիրներու կողմէ, ադի շտկելու համար, բարգավաճելու համար շատ-շատ ժամանակ պէտք է»,- ասում է Թալինը:

Սիրիահայ ուսուցչուհու խոսքով՝ Հայաստան եկած սիրիահայերը նախ նպատակ ունեն տեսնել՝ կկարողանա՞ն աշխատանք գտնել Հայաստանում, և ըստ այդմ որոշել, թե արդյոք մնալու են այստեղ:

«Իրենք ալ ինծի պէս եկած են աստեղ: Կրնայ ըլլալ իբր տուրիստ եկած են, աս երէք ամիսը հոս անցընեն. եթէ բարդանայ վիճակը աւելի, մնան. եթէ որ լաւ ըլլայ, ետ դառնան: Աստեղը հալեպցիներ ալ չկան, որուհետև գործի դժուարութիւն կայ սփիւռքահայերին: Չեն կրնար ոևէ մէկ գործ աշխատիլ՝ կամ «տեղացի չեն» ըսելով, կամ ալ դժուարութիւններ կան թերևս անձնական գործերու»,- ասում է Թալինը:

Թեև ի տարբերություն Սիրիայի մի շարք այլ քաղաքների՝ Հալեպում զորքը քաղաքի մեջ չէ, սակայն Հալեպում էլ «ապահովություն չմնաց առաջվա պես», կարող ես փողոցում քայլել, բայց ոչ ուշ ժամերի: Ամեն պահի կարող է գողություն, առևանգում լինել, և ապստամբները մեծ գումարներ են պահանջում առևանգված անձին վերադարձնելու համար:

«Եթէ որ կառավարութիւնը ընդդիմադիրներուն չկրնայ կեցնել, արդէն կը բարդանայ աւելի հարցը, և քրիստոնեաները, կը կարծեմ, հատկապէս հայերը, այլևս ներգաղթի մասին պիտի մտածեն, ուրիշ տարբերակ չկայ: Ըլլայ Հայաստան, ըլլայ Ամերիկայ, ըլլայ Եվրոպայ. ուր որ յարմար է իրենց, հոն պիտի երթան»,- ասում է Թալինը:

Հենց այս երկրներ էլ, նրա խոսքերով, արտագաղթում են սիրիահայերը, քանի որ այդ երկրներում որևէ ձևով ապահովված են, ազգականներ կամ քաղաքացիություն ունեն: «Շատերը Եվրոպայ դիմեցին՝ իբր սուրիացիներ, կուզեն ալ ետ չվերադառնալ: Գնացել են և փախստական գնացել են: Երիտասարդներ են, որովհետև անգործութիւն է, նախ, և եթէ ինքը ոևէ մեկ կոպեկ չստանար ոչ մեկ տեղե... Նոյնիսկ ստանա, եթէ իր ունեցածը ծախեց, արդեն անցավ հոնտեղ»,- ասում է սիրիահայ ուսուցչուհին:

Այն հաստատությունները, որտեղ աշխատում էին հայերը մինչ պատերազմը, այժմ փակ չեն, բայց Հալեպում արդեն առևտուր չկա, կյանքը մեռել է: «Եթէ մեկ կոպեկ ունիս, հիմա արդէն պետք է ատոր զգոյշ ըլլաս Սուրիայի մէջ: Չես գիտեր՝ ինչ կսպասէ քեզի»,- ասում է Թալինը: Պետական հաստատությունները շարունակում են վճարել իրենց աշխատակիցներին, բայց եթե վիճակը երկրում ավելի բարդանա, մի օր պետությունը կարող է ասել՝ «չեմ կրնար վճարել ամսականները»:

Թալինն ասում է, որ հալեպահայերը կողմնակից են խաղաղության, իսկ խաղաղությունը տեսնում են ներկայիս վարչակարգի պահպանման մեջ: Նրանք Սիրիայի գործող նախագահի օրոք ունեն կրոնական ու ազգային ազատություններ:

Թալինի խոսքով՝ պատերազմական գործողություններին կամավոր մասնակցող հալեպահայեր չկան: Բայց կան Սիրիայի քաղաքացի հայ տղամարդիկ, ովքեր զորակոչվում են բանակ, քանի որ կառավարական զորքը զինվորների կարիք ունի: Որոշ հայերի զինծառայության ժամկետն էլ ավարտել է, բայց նրանց չեն զորացրում:

Թալինն ափսոսանքով է նշում, որ Սիրիայում մայիսին անցկացված խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքում սիրիահայությունն առաջին անգամ հայ պատգամավոր չունեցավ: Նախկինում մեկ հայ պատգամավոր կար, իսկ այս ընտրություններում երեք հայ թեկնածուից ոչ մեկն էլ չանցավ խորհրդարան: «Հայկական համայնքը այլևս կը կարծեմ դժուարութիւն կունենայ իրեն դէմ առաջացած հարցերը լուծելու: Ես եթէ մտածեմ, ասի հարուած է»,- ասում է Թալին Վարդանեանը:

Նա նշում է, որ մինչ պատերազմի սկիզբը, երբ ամեն ինչ խաղաղ էր, հալեպահայերը չեն զգացել Հայաստանի՝ որպես պետության աջակցությունը, մտահոգվածությունը: Դեռ հակառակը՝ սփյուռքահայերն իրենց գինն ունեն. նրանք, համարվելով օտարերկրացիներ, օրինակ, Հայաստանում չեն կարող սովորել պետական բուհերի անվճար համակարգում:

Թալին Վարդանեանը Հալեպում չի ճանաչում որևէ հայի, ով չտիրապետի հայերենին

Սիրիայում ապրում է, տարբեր հաշվարկներով, 40-80 հազար հայ, որից մոտ 40-45 հազարը՝ Հալեպում: Հայտնի չէ, թե երկրում սկսված պատերազմից հետո սիրիահայերից քանիսն է արտագաղթել:

Ցեղասպանությունից հետո Հալեպում հաստատված հայկական համայնքը սփյուռքի մեծ կենտրոններից է: Հալեպում թաղեր ու շրջաններ կան՝ բնակեցված ամբողջովին հայերով: Թալինը Հալեպում ապրող հայերի մեջ չի ճանաչում որևէ մեկին, ով չտիրապետի հայերենին: Ընդհակառակը՝ կան հալեպահայեր, ովքեր արաբերենի լավ չեն տիրապետում, քանի որ անընդհատ հայերեն են խոսում իրենց շրջապատում:

«Հալեպի մէջ արդէն, պիտի ըսեմ, մեծ հրաշք է, որ բոլորը հայերէն լաւ կխօսին: Ադքան որ կապերը լաւ են արաբներու հետ, մուսուլմաններու հետ, մեր շրջանները ապրող մուսուլմանները, որոնք պարզապէս նպարավաճառ է, արդէն հայերէն է սովորում, մեր հետ հայերէն կը խօսի, թւային հաշիւները կրնայ հայերէնով ալ ընել, եթէ որ մեծ տարիքով կին մը դիմէ իրեն, և բան մը գնէ քովէ»,- ասում է Թալինը: Իսկ Դամասկոսում, Ղամշլիում, Հոմսում հայերը քիչ են, և այդ քաղաքներում արդեն կա հայերենին տիրապետելու խնդիր:

Թալինի խոսքով՝ Հալեպի գրեթե բոլոր հայերն էլ իրենց երեխաներին ուղարկում են ոչ թե արաբական, այլ հայկական դպրոցներ: Սիրիահայ բարերարներ, բարեգործական կազմակերպություններ, հայ առաքելական եկեղեցու Սիրիայի թեմը պատրաստ են օգնել այն հայ ընտանիքին, որը չի կարողանում վճարել հայկական դպրոցի վարձը: «Հայ աշակերտը դուրս չի մնար հայկական դպրոցներէն: Արդէն շրջանակդ հայութիւնն է, հոդտեղ պիտի երթաս-գաս»,- ասում է Թալինը:

Հայկական դպրոցներում բոլոր առարկաները դասավանդվում են արաբերենով, քանի որ այդ դպրոցները գործում են Սիրիայի կրթության նախարարության ենթակայության ներքո: Դասագրքերն արաբերեն են, աշակերտները պետք է արաբերենով պետական քննություն հանձնեն, հետո բուհ ընդունվեն: Բացի դրանից՝ նախարարությունից ամեն պահի կարող են տեսուչներ գալ և հետևել դասին, որի ժամանակ հայերեն խոսելն արգելված է: Հայկական դպրոցների առավելությունն այն է, որ շաբաթվա ընթացքում 5-6 ժամ հայերեն դաս կա: Հայոց լեզվով դասավանդվում են գրականություն, քերականություն և կրոն:

«Բակը զբօսանքին, դասամիջոցին բոլորը հայերէն կը խօսին: Ես նոյնիսկ, եթէ աշակերտները ինծի պիտի դիմեն, հայերէն լեզուով կը խօսիմ, բայց դասապահի ընթացքին արաբերէն է»,- ասում է սիրիահայ ուսուցչուհին:

Նրա խոսքով՝ Հալեպում հայկական մշակութային կյանքն ակտիվ է: Հայերը միջոցառումներ են կազմակերպում Ամանորի, տարբեր հոբելյանների, եկեղեցական և այլ տոների առթիվ: Հալեպի հայ առաքելական եկեղեցիներում ամեն կիրակի պատարագ է մատուցվում:

Թալինի խոսքով՝ Հալեպում ապրող հայերի առջև ձուլվելու վտանգը ծառացած չէ: Միայն այս պատերազմական իրավիճակն է, որ կարող է ազդել համայնքի վրա՝ հանգեցնելով նույնիսկ համայնքի կորստին:


Գլխավոր էջ

Տպել    |  In English



Մեկնաբանություններ (19)
1. Arsen14:08 - 3 հուլիսի, 2012
"Եթե աստեղ գործ չգտա, ստիպված եմ ետ հոն դառնալու" Bari chanaparh
2. zohrab15:46 - 3 հուլիսի, 2012
stay talin look around i am sure there is something for u
3. Թլկատինցի15:54 - 3 հուլիսի, 2012
Հարգելի Թալին.... Բան մըն ալ մի սպասէր ոչ Սփիւռքի Նախարարութենէն ոչ ալ կառավարութենէն ընդհանրապէս. Փուչ խօստումներ են որ կուտան, դժբախտաբար: Եթէ ծանօթ կամ բարեկամ չունիս կրթական համագարքէն ներս, դժւար որ քեզ գործ տան առանց կաշառք տալու: Մէկ կամ երկու ամիս բաւարար չէ որ կարենաս "տեղդ" գտնալ Հայաստան: Ձեզի խորհուրդ կուտայի ուրիշ ասպարեզներու մէջ փնտրել գործ, որեւէ եկամտի աղբիւր՚: Յետոյ, կամ միաժամանակ, կարող եք գործ փնտրել ձեր մասնագիտութեամբ: Պիտի պայքարես որ կարենաս մնալ...դիւրին բան չէ սակայն կեանքդ հազար ու մի ձեւով աւելի կը հարստանայ ու կ՛իմաստաւորուի...Ձեզի յաջողութիւն կը մաղթեմ:
4. Levik16:48 - 3 հուլիսի, 2012
I would look to organizations like the Armenian Volunteer Corps or Birthright Armenia, to get your feet wet. Oftentimes these volunteer positions led to permanent work. Maybe some new agencies or NGO's could use your knowledge of western Armenian? Have you tried Civilitas...they are well-funded and have different programs.
5. Mesrop19:31 - 3 հուլիսի, 2012
Aww bless you Talin, Dont worry ! in first few months officially it ll be little bit hard but things will get better in coming months, just enjoy it you are in safe place , I wish you every success in Armenia also tell your mom and dad to come , and others ,, you can change it ,you can make better place for others to come, stay strong, God Bless You !
6. Yervant20:43 - 3 հուլիսի, 2012
While I wish Talin all the success in finding a way to stay in Armenia, I have to disagree strongly with her assessment of the Armenian community's status in Syria. Armenians might be granted certain religious and minority privileges by the Assad government but this in no way signifies that they have been or presently enjoy broad based human rights - freedom of speech, political assembly, etc. Armenians like the rest of Syria's citizenry have been subject to authoritarian rule under Assad senior and junior. Those "privileges" she talks about must be weighed against the price; namely remaining complacent and docile subjects. In many ways, the Assad regime reminds one of an enlightened Ottoman rule of governance; i.e. remain loyal and silent and I will let you survive. If you forget your place, I will deal with you like I have dealt with others who dare speak up. It is a precarious situation to be in, for sure. But for Talin to say that Armenians have "done well" under the Assad regime is stretching it a bit....
7. Kevork22:36 - 3 հուլիսի, 2012
I bet it's people like Arsen who steal from children when they go visit Armenia from the diaspora.
8. Աշոտ01:48 - 4 հուլիսի, 2012
Բարի գալուստ Թալին, անկեղծ կուրախանամ եթե մի որոշ ժամանակ անց լսեմ որ որոշել եք մնաք... բայց էս երկրում ոչ մեկ չգիտի թե ինչի համար է սփյուռքի նախարարությունը... Դպրոցներում աշխատանք դժվար է գտնել, աշխատավարձն էլ մի բան չի... ավելի լավ է կայքերում աշխատանք փնտրեք ասենք careercenter.am... եթե օտար լեզուներ տիրապոտում եք կգտնեք մի տարբերակ երևի...
9. Վարազ Սյունի (Ամստերդամ)03:55 - 4 հուլիսի, 2012
Հիմա նույնիսկ Հոլանդիայի պես երկրում ամենասովորական (ֆիզիկական) աշխատանք գտնելն է խիստ դժվարացել: Գոնե Հայաստանում այդքան արագ մնալու/աշխատելու իրավունք են տալիս,որը քիչ բան չէ: Պիտի լինել լավատես, պրպտող,համեստ ու չընկճվող-այդ դեպքում մի բան, ի վերջո, կկպնի: Հետո սխալ է կենտրոնանալ միայն Երևանով:
10. Silva16:12 - 4 հուլիսի, 2012
Dear Talin, I can imagine your sheer frustration for the unknown as what your future does hold for you. My dear, all I can say to you that, one thing is a fact that, us the diaspora'n Armenian's around the world have been living as an orphan since 1915 medz yeghern. We are so thankful for all those countries who have adopted us and have given us the freedom to practice Christianity, establish churches & schools which has been the chore substance for our survival. We have survived & will survive so long as there is life on this earth. But at the moment, we have arrived to the crossroads where our existentialism is only in our Motherland Armenia. I hope our brothers & sisters in Armenia realise this fact that, without the diaspora'n Armenians, Armenia will not florish and blossom well into the future. My only wish to our motherland governments is to educate its people to be more open minded and welcoming towards the new influx of Armenian's to the country. After all we are the first Christian nation who accepted Christianity, and I am sure by supporting each other we can be the number one nation in the world in no time. Talin jan, I wish you loads of patience and good luck in establishing your new roots in YOUR Homeland Armenia. It's YOUR Armenia as well, you did not choose your destiny in 1915. That's all I can say to Arsen.
11. Gorro09:53 - 5 հուլիսի, 2012
Sireli Talin huys unem anpayman gorc kgtnes ev kmnas aystex, sa Qo Tunn e ev du aystex hyur ches.
12. VOLODJA10:38 - 5 հուլիսի, 2012
Սա մեկ անհատի ճակատագիր չէ. սա պետք է դառնա ռազմավարություն (եթե Թալինը այլ ազգի լիներ, կընդունվեր սիրով):
13. zohrab12:53 - 5 հուլիսի, 2012
bravo gorro this is very good this is how it should be its time we say we are one welcome talin
14. human being16:32 - 6 հուլիսի, 2012
մեր սահմանդրության ամենասխալ կետը էդ երկքաղաքացիության մասին կենտնա, որով մեր սփյուռքահայ բարեկամները հeշտությամբ ստանում են ՀՀ քաղաքացիություն և հարամար առիթից օգտվելով ավելի հշտ կերպով հրաժարվում,,,,,
15. Վարազ Սյունի (Ամստերդամ)16:39 - 7 հուլիսի, 2012
VOLODJA(12) - Ճիշտ է.Հայը օտարամոլ է,քանի որ ազգը հիմնված է ԿԵՂԾ արժեքների վրա-սկսած կրոնից մինչև ընտանեկան հարաբերություններ: Հայը այսօր ՉՈՒՆԻ իր ՄԱՔՈՒՐ ազգայինը, դրա համար է գերա-տպավորվում սրանից ու նրանից:.....................................................................................................human being(14) - Երկքաղաքացիությունը վատ չէ: Ուղղակի հեշտությամբ պիտի ՀՀ-ի քաղաքացիություն տալ ՄԻԱՅՆ Հայաստանում ծնված-մեծացածներին: ԲՈԼՈՐ մնացածները պիտի ՊԱՅՔԱՐԵՆ ՀՀ-ի քաղաքացիության համար կամ երկրում մինիմում 100000 եվրո ներդնեն-մինիմում 10 աշխատատեղով: ՍԽԱԼ է գերագնահատել ՍփյուռքաՀայերին. իրենց մեծ մասը կրոնամոլ-պահպանողական տարրեր են:
16. Aram05:39 - 12 հուլիսի, 2012
We operate a private elementary / primary level school in Yerevan, and are always looking for new teaching candidates. We're not sure how to contact you; perhaps the editors of Hetq would forward our email contact information to you, so we can establish contact. Regards, Ohanyan Varzharan.
17. Hetq08:21 - 12 հուլիսի, 2012
Thanks Aram, we'll pass the contact information to Talin. Hopefully, this young woman will get her wish to stay in Armenia.
18. Taniel16:56 - 13 հուլիսի, 2012
Bravo Aram et merci pour votre initiative spontanée . Je pense qu' il faut être particulièrement solidaire entre nous dans ces moments difficiles . Bonne continuation .
19. Tamar00:38 - 15 օգոստոսի, 2012
Dear Talin, I wish you luck and patience. And I hope you will find a job and stay here, in Hayasdan. TRUE, we have many roads to cross, but we must start from somewhere. I myself left my birth country, Canada, to move here just a year ago. Am I happy? YES! Absolutely! Will I stay? As long as we jobs. The decision is tough. But WE, Armenians belong here. WE should populate our homeland. And if war brought you here. So, be it. Stay strong, dream BIG and certainly DO NOT give up! Best of luck! Dear Editors of Hetq, I myself am a teacher and would like to meet Talin. How can we exchange our contacts?
Մեկնաբանել
Շնորհակալություն մեկնաբանելու համար: Ձեր մեկնաբանությունը պետք է հաստատվի խմբագրության կողմից:

Արխիվ
 
 
  Պատրաստված է՝

Մեր մասին

Հասցե՝ Հայաստանի Հանրապետություն,
Երեւան-0010, Բուզանդի 1/3, 8-րդ հարկ
Հեռ.՝ +374 10 563363
Էլ-փոստ՝ info@hetq.am

Մեջբերումներ անելիս հղումը «Հետքին» պարտադիր է:
© 2014 Հետք online: Բոլոր իրավունքները պաշտպանված են:
Աջակցեք «Հետքին»