Ինչպես ցանկացած բժշկական մասնագիտություն, այնպես էլ հոգեբուժությունը պիտի գործի ժամանակակից գիտության, միջազգային բժշկական փորձի և օրենքների շրջանակներում: Ցավոք սրտի, հայաստանյան փորձագիտությունը, ինչպես բազմաթիվ այլ պարագաներում, այնպես էլ այստեղ, առանձնահատուկ տեղ է զբաղեցնում մարդու' տվյալ դեպքում հիվանդի իրավունքների կոպիտ խախտման կարևորագույն հարցերում: 
 

1. Ըստ հաղորդման հեղինակի' դատարանը որոշում է կայացրել հիվանդի երկարաժամկետ հարկադրական մեկուսացման և բուժման մասին` հիմնվելով «ագրեսիվ» որակավորման վրա: Ոչ մի բացահայտ օրինակ չի բերված, թե հիվանդը ինչպիսի վտանգ է ներկայացնում հասարակության համար: Եթե «ագրեսիվ» լինելը հիմք է հանդիսանում մարդուն հոգեբուժական հիվանդանոցում փակելու համար, ապա ինչու առ այսօր ոչ մի օլիգարխի թիկնապահ հասարակական վայրերում մարդ ծեծելու համար չի հոսպիտալիզացվել:

Ինչ է նշանակում անժամկետ մեկուսացում: Հիվանդի հարկադրական մեկուսացման ժամկետների վերաբերյալ գործող օրենքները գրեթե միանշանակ են` 72 ժամ որպես շտապ միջոցառում, 14 օր, մեկ ամիս, և այլն, այդ օրենքները տարբեր երկրներում տարբեր փոփոխություններով են իրագործվում:

Ըստ Միացյալ Նահանգներում գործող օրենքների` ամեն անգամ մեկուսացման ժամանակահատվածը ավելացնելիս պիտի նոր դատական գործընթաց սկսվի, որտեղ միանշանակ կերպով պիտի ներկա լինի ինչպես բուժող թիմը, այնպես էլ ՀԻՎԱՆԴԻ ԻՐԱՎՈՒՆՔՆԵՐԻ ՊԱՇՏՊԱՆԸ, որը սովորաբար մասնագիտությամբ իրավաբան է: Ինչպես է կարելի հիվանդի իրավունքներից խոսել և դատական որոշում կայացնել, երբ ըստ սույն տեսանյութի, հիվանդի միակ ներկայացուցիչը նրա քույրն է եղել, որն այս դեպքում, ոչ մի իրավական արտոնություն չունի: Դա նման է այն դատական գործընթացին, որտեղ մեղադրյալին թույլ չի տրվում իրավաբան պաշտպան ունենալ: 
 

2. Ըստ Արեգա Հակոբյանի, որը ենթադրվում է, որ բժշկուհի է, հիվանդի «վտանգավոր» հոգեվիճակը ներկայացվում է մասնագետի համար անընդունելի և կասկած առաջացնող «տարօրինակ, չհիմնավորված ագրեսիվ» մշուշապատ տերմիններով, դա ոչ այլ ինչ է, քան նրա սուբյեկտիվ և չհիմնավորված տեսակնետը: Ոչ մի փաստարկ չի ներկայացված, թե նա ինչ բժշկական հիմք ունի մարդուն իր ազատությունից զրկելու համար: Ոչ մի հոգեբուժական դասագրքում վերոհիշյալ տերմինները հիվանդություն ախտորոշելու համար բավարար բժշկական հիմքեր չունեն, իսկ իրավաբանական ուժ ներկայացնելուց բավականին հեռու են: Սովորաբար հասարակության համար վտանգավոր լինելը պիտի հիմնված լինի ինչպես ներկա, այնպես էլ նախկինում նկատված վարքագծի ՄԱՆՐԱՄԱՍՆ և ԲԱԶՄԱԹԻՎ նկարագրությունների վրա, որոնք այս պարագայում, հիվանդի հարևանների վկայություններում բացարձակապես ժխտվել են: 

Կասկածելի է նաև այն հանգամանքը, թե ինչու է բժշկուհին անհանգիստ կերպով աթոռի վրա ճոճվում: Սովորաբար այսպիսի բժշկական վկայության համար մասնագետից մեծ փորձառություն է ակնկալվում և նման «անհանգստությունը» մի շարք հարցերի տեղիք է տալիս: Չի կարելի նաև չնկատել դեպի անորոշություն սևեռված նրա հայացքը և հարցազրույց վարողի հետ դիմային ուղղակի կոնտակտի բացակայությունը: 

3. Հիվանդին հարկադրաբար հոգեբուժական հիվանդանոցում մեկուսացնելը բոլորովին այլ դատական գործընթաց է, իսկ նրա հարկադիր բուժումը, որը նույնքան դժվարին և անկողմնակալ պարտադրված իրավական միջոցառում է' միանգամայն տարբեր դատական պրոցես է: Ըստ տեսանյութի` կարելի է եզրակացնել, որ ամեն ինչ հապճեպ և ամենասարսափելին` անօրինական որոշումների հիման վրա է կայացվել. որոշումներ,  որոնք ոչ միայն ստվեր են գցում բժշկի մասնագիտության վրա, այլև խախտում են սրբության սրբոց հանդիսացող մարդու իրավունքների պաշտպանությունը: Նման և շատ այլ բացթողումներ է նկատվում այս մասնակի դեպքում, որը քիչ թե շատ մարդասիրական հիմունքներ ունեցող երկրներում խիստ պատժամիջոցների առիթ կհանդիսանար:

4. Տուժված ուսուցչուհի Ամալյա Նազարեթյանը ռեպորտաժի վերջում ասաց, որ դուրս գրվելու դեպքում կվաճառի իր տունը և կտեղափոխվի: Ինչու՞: Որովհետև միգուցե նա սարսափած է, հավանական է, որ նա իր դառը փորձով հասկացրել է, որ դա է իր ազատությունը վերականգնելու միակ շուտափույթ երաշխիքը... Ինչպե՞ս է կարելի չվրդովվել և համաձայնվել նման  «գթասիրտ» բուժման արդյունքների հետ:

Քննադատությունների տարափը կարելի է շարունակել, սակայն անցնենք գործնական առաջարկություններին: 

Առաջարկում եմ լրագրողների ներկայությամբ և աջակցությամբ կազմակերպել «կլոր սեղանի շուրջ» մասնագիտական կարծիքների փոխանակում` այս գործին առնչվող բժշկական խմբի և միջազգային փորձառություն ունեցող մասնագետ հոգեբույժների մասնակցությամբ: 

Անաչառ լինելու համար նաև ավելացնեմ, որ սույն քննադատությունը հիմնված է միայն տեսանյութում ներկայացվող և հանրությանը հայտնի դարձած փաստարկների վրա:

Սուսաննա Խաչատրյան

Ամերիկյան Հոգեբուժության և Նյարդաբանության Խորհրդի, Ամերիկյան Մանկական և Դեռահասների Հոգեբուժության և Նյարդաբանության Խորհրդի դափնեկիր