Երեքշաբթի, 25 սեպտեմբերի

Ուղևորներ՝ գնացքից հետո. ինչպես կանդրադառնան Վրաստանի ընտրական օրենսգրքի փոփոխությունները ջավախքահայության վրա



2015թ. դեկտեմբերի 28-ին Վրաստանի խորհրդարանն ընդունեց Ընտրական օրենսգրքի փոփոխությունները: Դրանցով Ջավախքի երկու հայաբնակ շրջանները՝ Ախալքալաքն ու Նինոծմինդան միավորվում են մեկ ընտրատարածքում: Այսինքն՝ ունենալու են մեկ պատգամավոր: Խորհրդարանն առաջնորդվել է Վենեցիայի հանձնաժողովի առաջարկությամբ և ընտրատարածքները բաժանել ըստ ընտրողների թվի՝ 47 000 ընտրող մեկ ընտրատարածքում մեծամասնական պատգամավորի համար: Այդպիսով, Ջավախքի 17 գյուղ ընտրությունների ժամանակ միանալու է Բորժոմի շրջանին և ընտրելու է իր պատգամավորին Բորժոմի շրջանից առաջադրված թեկնածուներից:

Թեմայի շուրջ «Հետքի» հարցերին պատասխանում է քաղաքագետ, «Կովկաս» ինստիտուտի փոխտնօրեն Սերգեյ Մինասյանը

Պրն Մինասյան, Ջավախքից մտահոգություններ են հնչում Ընտրական օրենսգրքի փոփոխությունների առնչությամբ, մասնավորապես, որ դրանք ոտնահարում են Վրաստանում ապրող ազգային փոքրամասնությունների շահերն ու իրավունքները: Ձեր կարծիքով, իրապես նման բան կա՞, և ի՞նչ հետևանքներ կունենան Ընտրական օրենսգրքի փոփոխությունները Ջավախքի վրա:  

Թեմայի մասին 


Միայն օրենքի փոփոխություններն ընդունվելուց հետո Ջավախքում սկսվեցին քննարկումները՝ հայտարարելով, որ այն ոտնահարում է Վրաստանում ազգային փոքրամասնությունների իրավունքները: Ախալքալաքի շրջանից ընտրված պատգամավոր Սամվել Պետրոսյանն էլ դժգոհություն է հայտնել, թե խորհրդարանը չի պահպանել հավասարությունը: «Քանի որ Վրաստանը բազմազգ երկիր է, և կան ազգային փոքրամասնություններ կոմպակտ բնակեցված, ինչպես Ջավախքում, այնպես էլ Մառնեուլիում, Գարդաբանիում, այս պարագայից ելնելով` խորհրդարանը պետք է պահպանի հավասարությունը, Վենեցիայի հանձնաժողովը ինքն է առաջարկել, որ այնտեղ, որտեղ կոմպակտ բնակեցված են ազգային փոքրամասնությունները, այդ ընտրատարածքները թողնեն նախկին սահմաններում: Սակայն դուք պատկերացրեք, որ այդ առաջարկությունները նրանք մի կողմ են դրել և ընդունել են ընդամենը քվոտան», – jnews.ge –ին ասել է Սամվել Պետրոսյանը:

Նինոծմինդայի շրջանից ընտրված պատգամավոր Հենզել Մկոյանն էլ հակառակն է ասում, ավելին՝ վերջինիս վստահեցրել են, որ Ջավախքից ընտրված պատգամավորների թվին այս օրինագիծը չի ազդի, քանզի կառավարությունը խոստացել է, որ մեկը կընտրվի մեծամասնականով, մյուսը՝ համամասնական ցուցակներում կանցնի:

«Ես չեմ կարող հավանություն չտալ, գիտեք, թե ինչու, քանի որ դա եվրոպական չափանիշներով է, այլընտրանք չկա, եթե այսօր խորհրդարանը երեք ընթերցմամբ ընդունել է, Սահմանադրական դատարանը հաստատել է, դրանից ավելին ոչինչ չկա», – ասել է պատգամավորը:

Այդուհանդերձ, Ախալքալաքի շրջանից մտահոգությունները չեն դադարում: Ավելին, շրջանի բնակիչները ՏԻՄ-ի հովանավորությամբ նամակ են ուղարկել Վրաստանի նախագահին և խորհրդարանին՝ օրենքը չեղյալ հայտարարելու պահանջով:

Այս քննարկումները և պահանջները, սակայն, սկսվել են այս տարվանից: Մինչդեռ օրենքը մի քանի ընթերցմամբ անցել է Վրաստանի խորհրդարանով և ընդունվել դեկտեմբերի վերջին, որտեղ հայազգի վերոնշյալ երկու պատգամավորներն են ներկայացված: Հետաքրքիր է, այդ ժամանակ նրանք ինչով էին զբաղված, որ ոչ բարձրաձայնվում էր հարցը, ոչ էլ բնակչությանն էին իրազեկում ստեղծված իրավիճակի մասին:

Վրաստանի խորհրդարանում հայազգի պատգամավորների ներկայությունը, ցավալիորեն, սահմանափակվում է Ցեղասպանության ճանաչման վերաբերյալ հայտարարություններով: Ջավախք դասագրքեր հասցնելու, մաքսակետում հայատառ գիրք-տետր-գրականություն տեղափոխելու և նմանատիպ ցավալի հարցերը նրանց «տեսադաշտից» դուրս են, և այդ ամենի մասին բարձրաձայնելը նրանց անձնական շահերից չեն բխում: 

Ազգային փոքրամասնությունների պաշտպանության առումով կան որոշ հանձնարարականներ, որոնք իմպերատիվ բնույթ չեն կրում: Մյուս կողմից, նշվում է, որ ընտրական կամ ադմինիստրատիվ տարածքների սահմանները պետք է այնպես չանեն, որ խախտեն ազգային փոքրամասնությունների շահերը: Այստեղ նաև մեկնաբանության խնդիր է: Բնականաբար, Վրաստանի իշխանությունները պետք է ասեն, որ դա պատահական և ընդհանուր Վրաստանի սահմաններում տեղի ունեցող գործընթաց է՝ քչացվում է ընտրական տեղամասերի քանակը, քանի որ Ախալքալաքի և Նինոծմինդայի շրջաններում ընտրողների քանակը 47 հազարից ավելի է, կրճատվում է: Իսկ ազգային փոքրամասնությունների կողմից նշվում է, որ դա նաև ադմինիստրատիվ առումով արդարացված չէ. մի կողմից կարելի էր ոչ թե միացնել Նինոծմինդան և Ախալքալաքը, այլ ինչ-որ տարածքներ, ասենք՝ Ասպինձայի շրջանից, միացնել Նինոծմինդային կամ Ախալքալաքին, որպեսզի երկու ընտրատեղամասի ձայներն ապահովվեին: Դա տրամաբանական կլիներ այն տեսանկյունից նաև, որ հայերի թիվը Վրաստանում մեծ է, օրենքով առնվազն 5 կամ 6 հայ պատգամավոր պետք է ներկայացված լիներ Վրաստանի խորհրդարանում, որովհետև Վրաստանում հայերը 5 % են կազմում:

Այս փոփոխությունները գործելու են միայն նոր խորհրդարանի ընտրությունների ժամանակ, իսկ մյուսի ժամանակ մեծամասնական տեղամասեր ընդհանրապես գոյություն չեն ունենալու: Եթե հիմա ինչ-որ տարբերակներ գտնվեն, կլինեն ժամանակավոր, որովհետև հետագայում ընդհանրապես պատգամավորները պետք է ընտրվեն կուսակցական ձայներով միայն (համամասնական): Այստեղ հասունանում է այն հարցը, թե արդյոք հնարավոր է տարածաշրջանային կամ ազգային պատկանելությամբ քաղաքական ուժի ստեղծում:

Դուք միտում տեսնո՞ւմ եք այս փոփոխություններում:

Ես բազմիցս ասել եմ, այդ թվում նաև՝ իմ վրացի գործընկերներին, որ խտրականության դեպքեր կան, և դա ոչ միայն ընտրական տեղամասերի վերաբերյալ այս փոփոխությունների հետ է կապված, այլ ընդհանրապես այն փորձը, որ կա խտրականություն լեզվական առումով, պետական պաշտոնյաների և այլն: Ֆորմալ դրվում է այն տեսակետը, որ ջավախքահայության մեծ մասը վրացերեն չգիտի, դրա համար նշանակվում են մարդիկ, որոնք ոչ մասնագիտական ինչ-որ ունակություններ ունեն, և լեզվի պատճառով ինչ-որ պաշտոններ են զբաղեցնում: Դա ջավախքահայության կողմից ընկալվում է որպես իրավունքների խախտում:

Ընտրական օրենսգրքի այս փոփոխությունների վտանգը ջավախքահայերի համար ո՞րն է:

Խնդիրն այն է, որ ջավախքահայությունը ենթադրում է, որ հայազգի պատգամավորն ավելի օգտակար կլինի, քան այլազգի պատգամավորը, հասկանալի է, որ Բորժոմի շրջանի ներկայացուցիչը պիտի լինի էթնիկ վրացի: Ելնելով փորձից և նախընտրական պատկերից՝ չեմ կարծում, որ Բորժոմի պատգամավորն այս անգամ էթնիկ հայ լինի: Նրանք մտածում են, որ այդ առումով ևս մեկ հայ պատգամավորի ներկայությունը կպակասի, որ ազգային փոքրամասնության շահերն ավելի ակտիվ պաշտպանվեն:

Պրն Մինասյան, եթե փորձենք ներկան և անցյալը համադրել և վերլուծել, Վրաստանի խորհրդարանում հայտնված հայ պատգամավորները ի՞նչ էական փոփոխություններ են բերել ջավախքահայերի կյանքում, և արդյոք նրանք կարողանո՞ւմ են բարձրացնել տեղի բնակչության հուզող խնդիրները խորհրդարանում:

Բոլոր պատգամավորները (բացառությամբ միայն այս պահին, երբ Սամվել Պետրոսյանն ընդդիմադիր ուժն է ներկայացնում), ընտրված լինելով իշխող կուսակցության կողմից, միշտ անկախ ուղղվածություն չեն ունեցել: Դա արդեն վերաբերում է խնդրին, որ ես արդեն ասացի՝ հասունանում է այն տարբերակը, որ տարածաշրջանային կամ ազգային պատկանելությամբ պատգամավորի ընտրություն այլևս հնարավոր կլինի՞ Վրաստանում, թե՞ ոչ:

Մոտեցումն այն է, որ ջավախքահայ պատգամավորներն ավելի լավ մոտեցում կդրսևորեն և ավելի լավ կձևակերպեն տեղական, շրջանային կամ այլ խնդիրները և կներկայացնեն խորհրդարանում, բնականաբար, որի բոլոր հնարավորություններն ունեն ջավախքահայ պատգամավորները:

Այս փուլում իմաստ ունի՞ բողոքարկել օրենքի փոփոխությունները Սահմանադրական դատարանում:

Իրավական պրակտիկայի տեսանկյունից գուցե իմաստ ունի, բայց ես չեմ կարծում, որ այս պահին հնարավոր է փոփոխություն լինի, եթե արդեն օրինագիծն ընդունվել է: Վերջիվերջո, չմոռանանք, որ նախընտրական տարի է, և քաղաքական ուժերի կողմից այն կարող է շահարկվել իրենց քարոզարշավի համար՝ դիվիդենտներ շահելու նպատակով: Ջավախքահայ քաղաքական գործիչները ևս դա կարող են օգտագործել՝ ելնելով կարճաժամկետ քաղաքական շահերից

Լուսանկարը՝ Սերգեյ Մինասյանի ֆեյսբուքյան էջից


Գլխավոր էջ



Մեկնաբանել
Շնորհակալություն մեկնաբանելու համար: Ձեր մեկնաբանությունը պետք է հաստատվի խմբագրության կողմից:

Լատինատառ հայերենով գրված մեկնաբանությունները չեն հրապարակվի խմբագրության կողմից։

Լրահոս

Բոլոր նորությունները

Արխիվ