Կիրակի, 23 սեպտեմբերի

«Զաբել». դիվանագետի ասելիքը՝ գինու տեսքով



«Հիշեք, դիվանագիտությունը պրոտոկոլի ու ալկոհոլի արանքում է» (Remember that diplomacy happens between protocol and alcohol). այս խորհուրդը դիվանագետ Իրինա Ղափլանյանը լսել է Լոնդոնում սովորելու տարիներին իր դասախոսներից մեկից: Մասնագիտությամբ դիվանագետ, քաղաքագետ Իրինա Ղափլանյանն արդեն մի քանի տարի գինեգործությամբ է զբաղվում Հայաստանում: Ասում է՝ լավ պետք է իմանալ և՛ դիվանագիտության հիմքերը, և՛ սեղանի շուրջ անցուդարձը, որը ևս գիտություն է: Գինեգործությամբ զբաղվելը պատահական չէ: Արմատները տանում են 2005 թ., Լոնդոն:

Մեծ Բրիտանիայի մայրաքաղաքում սովորելուն զուգահեռ Իրինան աշխատում էր մի կազմակերպությունում, որ գործնական ճաշեր և ընթրիքներ էր կազմակերպում: Պատմում է, որ այդտեղ իրեն բախտ վիճակվեց շփվել հետաքրքիր շեֆ խոհարարների հետ ու փորձել այնպիսի գինիներ, որ զուտ ուսանող լինելու դեպքում չէր կարող: Գինեգործության հանդեպ Իրինայի հետաքրքրությունը ձևավորվել է այդ ժամանակ, ու սկսել է ավելի խորն ուսումնասիրել ոլորտը: Վաշինգտոնի գինու ակադեմիայում է սովորել, միջազգային մասնագետի վկայական է ստացել:

2011-ին վերադարձել է Հայաստան. այստեղ նա իր թեզի համար հետազոտում էր  հետխորհրդային Հայաստանի քաղաքական տարբեր ասպեկտներ: Ասում է, որ այդ ժամանակ հանդիպեց Վահե Քուշգերյանին: Վերջինս, բացի «Կարաս» գինիները թողարկող «Տիեռաս դե Արմենիա» ընկերության մենեջեր լինելուց, հիմնել է «Սեմինա Քընսալթինգ» ՓԲԸ-ն, որը զբաղվում է խաղողագործության և գինեգործության հարցերով:

«Հայաստանում շարունակեցի գիտահետազոտական աշխատանքս, այդ ժամանակ ամուսինս էլ եկավ Հայաստան: Վահեի հետ լավ ընկերներ դարձանք, և նա առաջարկեց աշխատել «Սեմինայում»: Երկու տարի աշխատեցի, մեծ փորձ ձեռք բերեցի: Վահեն միշտ ասում էր՝ բա չես ուզո՞ւմ քո երեխան ունենաս գինեգործության մեջ: Վահեի մոտ հիանալի գաղափար կա՝ «Սեմինան» հնարավորություն է տալիս փոքր նախաձեռնություններին մեկնարկային հարթակ ունենալ: Այնտեղ գործարան կա անհրաժեշտ բոլոր սարքավորումներով, և դու՝ որպես սկսնակ գինեգործ, կամ գինեգործության մեջ փոքր նախագիծ ունեցող, կարող ես աշխատել: Քո կողմից ձեռք ես բերում խաղողը, իսկ գինեգործության ամբողջ գործընթացը մատուցում է «Սեմինան»: Այն առաջարկում է բերքահավաքից մինչև շշալցման և նույնիսկ արտահանման ծառայություններ, իսկ այդ կազմակերպության թիմը, անշուշտ, լավագույնն է Հայաստանում իր հմտություններով, փորձով և պրոֆեսիոնալիզմով: Այդ մասին, վստահ եմ, կարձագանքեն «Սեմինայի» բազում հաճախորդները»,- նշում է Իրինա Ղափլանյանը: Այդպես էլ ծնվել է «Զաբել» գինին:

Սրան զուգահեռ՝ Իրինան Հայաստանի ամերիկյան համալսարանում նաև գենդերային առարկաներ էր դասավանդում:

«Զապել Եսայանն ինձ համար հայոց պատմության մեջ կնոջ այն կերպարն է, որի մասին ուզում եմ խոսել ամեն քայլափոխի, մանավանդ, երիտասարդ կանանց հետ, որովհետև, իմ փորձից ելնելով, շատ կարևոր է երիտասարդների համար: Զապել Եսայանը արդի պատմության հզոր կերպարներից է, ում մասին միշտ խոսում էի դասախոսությունների ժամանակ: Սակայն դա փոքր պլատֆորմ էր, գուցե կոպիտ հնչի, բայց այս դեպքում լայն պլատֆորմը շուկան է»,- ասում է դիվանագետ-գինեգործը:

Ապրանքանիշը կրում է Զապել Եսայանի անունը, Իրինան ավելացնում է, որ բացի այդ հանգամանքից, հայոց պատմության մեջ ունենք նաև Կիլիկիայի Զապել թագուհու կերպարը:

Հիմա նա հետազոտում է Զապել Եսայանի կյանքի վերջին տարիների պատմությունը, նրա մահվան հանգամանքները ստալինյան բռնաճնշումների տարիներին: Ազգային արխիվում Իրինան ուսումնասիրել է գաղտնազերծված փաստաթղթերը:

«Փորձում եմ նրա կյանքի վերջին դրվագը բացահայտել, հուսով եմ առաջիկա 2-3 ամիսներին կպարզեմ այն և կկարողանամ անցնել գրելուն»,- նշում է Իրինա Ղափլանյանը: Հետազոտական աշխատանքը հրատարակվելու է: 

«Զաբել» գինին արտադրվում է 2015 թ.-ից (առաջին բերքահավաքը 2014-ին է եղել): Հումքը ձեռք են բերում Վայոց ձորից և Արցախից:

Իրինայի ասելով՝ «Զաբելի» փիլիսոփայության հիմքը հայկական տերուարը հասկանալն ու ներկայացնելն է: Ապա նշում է, որ տերուարը հավաքական հասկացություն է, որը ներառում է հողը, կլիմայական պայմանները, տեղանքն ու մարդկային գործոնը: Հայաստանի գինեգործությունը, ի տարբերություն Վրաստանի,  բարձրավանդակի վրա է, ինչը, ըստ դիվանագետ-գինեգործի, խմիչքին հաղորդում է ավելի արտահայտիչ բույրեր ու համեր:

Այս տարի նոր արտադրանք են թողարկել սպիտակ խաղողի ճիլար և գառան դմակ, ինչպես նաև կարմիր խաղողի պինո նուար սորտերից: Վերջինը ֆրանսիական դասական սորտ է, որը ներկայացնելու նպատակը, ըստ Իրինայի, ոչ թե դրա ճանաչելիությունն ապահովելն է, այլ` դրանով Հայաստանի տերուարը ներկայացնելը: Ֆրանսիական խաղողի բերքն ընդամենը մի քանի տակառ է եղել ու հնացվել է 4 տարի:  

Իրինան ասում է, որ պատմական սորտերը դյուրազգաց են, ու բերքի քանակը կարող էր շատ չլինել, այնինչ խորհրդային տարիներին կաևոր էր քանակը, և խաղողի հիբրիդացման նախագծեր էին իրականացնում, ինչպիսիք են, օրինակ, հաղթանակը, կանգունը: Հիբրիդային այս սորտերն արտադրվում էին ագրոինստիտուտի կողմից: Դրան զուգահեռ՝ կոլեկցիոն այգիներ կային, որոնք հետո լքվեցին: Միաժամանակ զրուցակիցս նշում է, որ Հայաստանում այսօր կարելի է գտնել պատմական հին տեսակի խաղողներ: «Զաբելի» նպատակներից մեկն այդ տեսակները վերականգնելն է, փորձել գտնել 1 կամ 2 տոննա, պատրաստել ու ներկայացնել սպառողին:

Վերջին 4-5 տարվա ընթացքում Հայաստանի գինեգործության ոլորտում, ըստ Իրինայի, նկատելի զարգացումներ կան, սակայն հայ սպառողը դեռ «աճելու» տեղ ունի: Օրինակ, շարունակում է, 2014-ի տվյալներով, Հայաստանում մեկ շնչի հաշվով տարեկան սպառվում է 1,2 լիտր գինի, Վրաստանում 8 լիտր է, Ֆրանսիայում կամ Իտալիայում՝ 40 լ:

«Այսինքն, և՛ արտադրելու, և՛ սպառելու համար ճանապարհ ունենք անցնելու: Կողմ եմ, որ զարգացնենք մեր ներքին շուկան՝ թե՛ որակը, թե՛ սպառումը մեծացնելու համար, որովհետև եթե մեր պատմությունը նայենք, գինեգործությունն այստեղ եղել է հազարավոր տարիներ առաջ»,- ասում է «Զաբելի» հիմնադիրը:

«Զաբելի» այցեքարտը գաղափարախոսությունն է՝ միկրովինիֆիկացիայի միջոցով վերականգնել պատմական մոռացված խաղողի սորտերը, ներկայացնել սպառողին հետաքրքիր համադրություններ ու հրապուրել հայ սպառողին ընտրել գինի՝ որպես ուտեստի հետ համադրելու լավագույն ոգելից խմիչք, և դրանով վերականգնել մեր դարավոր ավանդույթները»,- ավելացնում է Իրինա Ղափլանյանը:


Գլխավոր էջ


Տես նաև՝

ավելին



Այս թեմայով

  • «Հայկական չրեր №1». Եղեգնաձորի նոր այցեքարտը
    Սիլվա Եղոյանն ասում է, որ չիրը պատրաստման փուլեր ունի, պետք է իմանաս, թե ինչքան պիտի մնա արևի տակ, ու երբ պիտի տեղափոխես հով տեղ: Եթե ամբողջապես մնա արևի տակ, և՛ որակն է փոխվելու, և՛ գույնը: Փաթեթավորումից առաջ չիրը պարտադիր լվանում են, տիկին Սիլվան խորհուրդ է տալիս՝ եթե չեք հոգնում, գնելուց հետո մի անգամ էլ դուք լվացեք:
  • «Պիաֆչիկ». ասեղնագործություն մետաղի վրա
    Լինայի փոխանցմամբ՝ զարդը մանրանկարչական աշխատանք է պահանջում: Արույրի (լատուն) ու պղնձի վրա ասեղով նուրբ աշխատանք է անում:
  • Վանի արևը՝ Սասունիկում. գինեգործությունը Հայաստանում մեծ ներուժ ունի
    «Գինին վերևից ներքև են գնահատում՝ աչք, քիթ, բերան: Սկզբից գույնն ենք գնահատում, հետո՝ հոտը, ապա՝ համը: Ամեն մարդ կարող է համն ու հոտը յուրովի զգա, ուղղակի խաղողի տեսակներին հատուկ համեր կան, որոնք չես կարող շփոթել: Սա, օրինակ, արենի է (մեզ գինի է հյուրասիրում անմիջապես ռեզերվ տակառներից- հեղ.), մեզ մոտ աճող արենի է: Այն թյուր կարծիքը, թե արենին միայն Վայոց ձորում է աճում, ճիշտ չէ, Աշտարակում էլ է աճում, որով մենք ոսկե մեդալներ ենք շահում»,- նշում է Վ. Մուրադյանը:
  • Տրիկոտաժե հագուստ արտադրող հալեպահայ ընտանիքի երկրորդ սերունդը. «Մոսինի»
    Մովսեսն ասում է, որ Սիրիայում մեծ շուկա կար, իսկ Հայաստանում գործարարների դժվարություններից մեկը փոքր շուկան է, ինչը Երևանում բիզնես հիմնելուց առաջ նաև իրենց մտահոգություններից մեկն էր:
  • «Բրդյա պատմություններ»՝ պատրաստված Հայաստանում
    Վարդ Գրիգորյանը սեղանին է դնում նուրբ բրդի երկար «վարսերը»: Դրանք, կարծես, ձիու երկար բաշեր լինեն: Առաջին անգամ է իր համար գլխարկ պատրաստելու:
... կարդացեք ավելին «Made in Armenia» թեմայով
Մեկնաբանություններ (4)
1. Րաֆֆի05:01 - 13 դեկտեմբերի, 2017
Ինչո՞ւ "Զաբել" գինի, եւ ոչ "Զապէլ"․․․․Տիկին Եսաեանը իր անունը կը գրէր "Զապէլ"։ Թերեւս Տիկին Ղափլանյանը ադկէ լուր չունի։
2. Գեւորգ (հայաստանցի)08:32 - 13 դեկտեմբերի, 2017
1 - ին: Հարգելիս, կխնդրեի չվերսկսել անպտուղ վեճը արեւելահայերենի եւ արեւմտահայերենի հնչյունաբանության շուրջ: Խնդիրը գալիս է նրանից, որ որոշ տառեր ճիշտ հակառակն են հնչում՝ այստեղ եւ այնտեղ: Օրինակ՝ գ - կ, ռ - ր, բ - պ: Ինչու է այդպես, չգիտեմ հստակ, սակայն գիտեմ, որ նույնիսկ մոտիկ հարեւան գյուղերում փոքր ինչ տարբեր են խոսում: Արեւելահայերենում «Զաբել» - ը հնչում է ճիշտ այնպես (արեւելահայերիս համար!) ինչպես եւ արեւմտահայերենի «Զապել» - ը սփյուռքի մեր հայրենակիցների համար: Կարծեմ նե հօս մասնավոր մեծ խնդիր չկա, հարգելի Ռաֆֆի (այսինքն՝ Րաֆֆի): Իսկ տիկինը կեցցե!
3. Րաֆֆի20:16 - 13 դեկտեմբերի, 2017
Հնչունաբանութեան խնդիր չէ։ Եթէ գինեգործը այդքան կը յարգէ Տիկին Եսաեանը եւ իր թողած ժառանգը, գոնէ հաւատարիմ մնայ գրելաձեւին։ Հարցը անտիղի մի՛ բարդացուր
4. Սօս12:19 - 17 դեկտեմբերի, 2017
Ինչպէս արդարացիօրէն նշել է պարոն Րաֆֆին, հնչիւնաբանութեան մասին չէ խօսքը, այլ՝ ճիշտ գրելաձեւի: Իսկ ճիշտը միասնական մաշտոցեան ուղղագրութիւնն է, որին վաղ թէ ուշ պէտք է վերադառնանք՝ հրաժարուելով բոլշեւիկների պարտադրած խեղագրութիւնից:
Մեկնաբանել
Շնորհակալություն մեկնաբանելու համար: Ձեր մեկնաբանությունը պետք է հաստատվի խմբագրության կողմից:

Լատինատառ հայերենով գրված մեկնաբանությունները չեն հրապարակվի խմբագրության կողմից։

Լրահոս

Բոլոր նորությունները

Արխիվ