Շաբաթ, 22 սեպտեմբերի

Երեւանի պատմամշակութային հուշարձանները կորցնում են իրենց արժեքը


Երբ ասում ենք պատմամշակութային հուշարձանների պահպանություն, Երեւանի կտրվածքով` սովորաբար նկատի ենք ունենում Հին Երեւանի առանձին հուշարձան-տների քանդումը։ Իսկ այն հուշարձանները, որոնք նաեւ բնակելի շենքեր են, այնպես են աղավաղվել, որ կորցրել են իրենց նշանակությունը։

Աբովյան փողոցում մի քանի հուշարձան-շենքեր կան, որոնց արտաքին տեսքն այլեւս ոչինչ չի հուշում տվյալ կառույցի առանձնահատկության մասին: Այս կառույցները տարիներով ենթարկվել են առանձին մարդկանց կամայական որոշումներին, նեղ պատկերացումներին:

Օրինակ, Աբովյան փողոցի 31 շենքը (ճարտարապետ՝ Մարկ Գրիգորյանը) «խեղդված» է բուտիկների մեջ։ Յուրաքանչյուր խանութի սեփականատեր իր ճաշակով աստիճաններ է կառուցել, ձեւավորել արտաքին տեսքը, ճակատային մասը ողողել տարբեր գույնի ցուցանակներով։

«Պատմության եւ մշակույթի անշարժ հուշարձանների ու պատմական միջավայրի պահպանության եւ օգտագործման մասին» օրենքի Հոդված 38-ի համաձայն՝ հուշարձանների օգտագործումը տնտեսական և այլ նպատակներով թույլատրվում է, եթե այդպիսի օգտագործումը համապատասխանում է հուշարձանի բնույթին, չի վնասում հուշարձանի անվթարությունը, չի նսեմացնում կամ աղճատում դրա պատմական, գիտական և գեղարվեստական արժեքը:

78 տարի առաջ կառուցված Աբովյան 32 շենքը, համաձայն կառավարության 2004 թ. N 1616-Ն որոշման, ներառված է Երևանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների պետական ցուցակում: Պրոֆեսորների տունը (ճարտարապետ՝ Սամվել Սաֆարյան), այսպես են անվանում Աբովյան 32 հասցեի շենքը, նույնպես աղճատված է։ Այստեղ անգամ կցակառույցներ են ավելացել։ Իսկ փողոցի կողմում իրար են հաջորդում «Զիզի» խանութն ու «Տոտո» բուքմեյքերական ընկերությունը։ Շենքի առաջին հարկը մի քիչ նման է «Ֆիրդուսի» հայտնի շուկայի հարակից տարածքին։ Հուշարձանը կորել է առեւտրային հարաբերությունների մեջ։

Իսկ Ալեքսանդր Սպենդիարյանի տուն-թանգարան այցելողները (հասցեն՝ Նալբանդյան 21) կարող են մտածել, թե կոմպոզիտորը կապ ունի մանիկյուր-պեդիկյուրի ծառայությունների հետ։ Կոմպոզիտորի հուշատախտակի ուղիղ գլխավերեւում գովազդի լուսային վահանակ է՝ հետեւյալ գրառումներով․ «haircut, cosmetology, manicure, pedicure» եւ այլն։

Վահանակը պատկանում է նույն շենքում գործող գեղեցկության սրահին։ Թանգարանի աշխատակազմից «Հետք»-ին հայտնեցին, որ այս անճաշակությունը վերացնելու համար իրենք քանի տարի է՝ ոչինչ չեն կարողանում անել։

Մշակույթի նախարարության Պատմության ու մշակույթի հուշարձանների պահպանության գործակալության Երեւանի տարածքային բաժնի պետ Կարո Այվազյանը պարզաբանեց, որ նախարարությունը գրությամբ դիմել է քաղաքապետարան՝ առաջարկելով վերանայել թանգարանի շենքի վրա այս արտաքին գովազդի թույլտվությունը, պարտադրել տնտեսվարողին՝ փոխել վահանակը։ Քաղաքապետարանը հավուր պատշաճի չի արձագանքել։

«Մենք դեմ չենք, որ գովազդ լինի։ Բայց չափորոշիչները պետք է պահպանվեն։ Գովազդը չպետք է խաթարի շենքի ճարտարապետական տեսքը։ Քաղաքապետարանից ասացին, որ կվերանայեն, բայց, ինչպես տեսնում եք, խնդիրը շարունակում է մնալ։ Քաղաքապետարանն այս վահանակը մեզ հետ չի համաձայնեցրել։ Պատվիրողը մեղավոր չէ, նա տեղադրել է իր պատկերացումներով գովազդ»,- ասաց Կարո Այվազյանը։

«Պատմության եւ մշակույթի անշարժ հուշարձանների ու պատմական միջավայրի պահպանության եւ օգտագործման մասին» օրենքի Հոդված 22-ի համաձայն, հուշարձաններ ներառող տարածքներում շինարարական, գյուղատնտեսական և այլ կարգի աշխատանքների համար հողի հատկացումները, կառուցապատման, ինժեներատրանսպորտային հաղորդակցության ուղիների նախագծերը սահմանված կարգով համաձայնեցվում են լիազորված մարմնի հետ, այսինքն՝ Մշակույթի նախարարության։

Եթե այս պատկերները, որոնք արձանագրել ենք մեր տեսախցիկով, ձեւավորվել են լիազորված մարմնի հետ համաձայնեցնելուց հետո, ապա պետք է պատասխանատվության ենթարկվի լիազորված մարմինը։ Եթե ոչ, ապա՝ Երեւանի քաղաքապետարանը։ Եթե սա արվել է տնտեսվարողների կողմից, առանց ՏԻՄ մարմնի հետ համաձայնեցնելու, ապա պատասխանատվության պետք է ենթարկվեն տնտեսվարողները։

Երեւանում հուշարձանների պահպանության միասնական մոտեցումը բացակայում է։ Յուրաքանչյուրն իր ճաշակով վերանորոգում, քանդում-կառուցում է՝ առանց հաշվի առնելու օրենքի պահանջները, արտաքին տեսքը եւ այլն։

Կարո Այվազյանը համարում է, որ նոր փուլ է սկսվում, նոր կառավարություն կա, որը կուղղի նախորդի սխալները․ «Այն, ինչ հնարավոր չէ վերադարձնել, հնարավոր չէ։ Բայց կան դեպքեր, որ կարող ենք ուղղել։ Օրինակ, երբ ինչ-որ մեկը վարձակալել է հուշարձանը եւ պայմանագրի ժամկետն ավարտվում է, պետք է այլեւս չերկարաձգել պայմանագիրը»։ Պաշտոնյայի խոսքով՝ Երեւանի պատմամշակութային հուշարձանների այս վիճակի պատճառները քաղաքական եւ տնտեսական են։

Մեր ուսումնասիրության առարկա հուշարձան-շենքերը նաեւ բնակելի են, որոնք տրամաբանորեն կարող են նաեւ տնտեսական նպատակով օգտագործվել, սակայն այսպիսի օգտագործումը վնասել է շենքերի մշակութային արժեքը, աղճատել է հենց այն, ինչի շնորհիվ շենքերը ներառվել են պատմության եւ մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։ Այս տեսքով նրանք այլեւս կարող են հանվել ցուցակից։

Այս հոդվածում դիտարկել ենք ընդամենը մի քանի հուշարձան, եւ միայն Կենտրոն վարչական շրջանի տարածքում։
«Հետք»-ը կներկայացնի նաեւ մյուս վարչական շրջաններում տեղակայված հուշարձանների վիճակը։


Գլխավոր էջ

Մեկնաբանություններ (5)
1. Hovsep Daghdigian22:34 - 17 հուլիսի, 2018
The Landmark Buildings mentioned should include Aram Manoogian's house on Aram St. It appears the building is suffering from deliberate neglect. The goal may be to let it collapse of its own accord and build yet another "modern" hotel or apartment building there. This is a disgrace. Signs on the building already indicate that the building is a historical or cultural landmark. The government should take the building, stabilize the structure, raise funds to restore it, and make it into an Aram Manaoogian museum.
2. HAGOP03:26 - 18 հուլիսի, 2018
HOVSEP "....RAISE FUNDS TO RESTORE IT..."---what funds?!?!!? THE FUNDS THAT HAVE BEEN STOLEN BY CORRUPT OFFICIALS???? WE NEED LAW AND ORDER FIRST IN ARMENIA. CRUSH CORRUPTION. COLLECT TAXES. JAIL TAX EVADERS. JAIL ALL WHO TAKE BRIBES. ONCE PEOPLE BEGIN TO UNDERSTAND THIS MENTALITY, THE COUNTRY WILL BEGIN TO CHANGE. PASHINYAN IS TRYING. ONLY TIME WILL TELL!!!!!!
3. Eddy14:13 - 18 հուլիսի, 2018
I like Yerevan a lot. Dsipte short commings the city has still a lot to offer to the visitors and so on BUT , BUT , BUT – NO PUBLIC TRANSPORT SYSTEM, TOO MUCH unfinished construction, too much cafes and smoking in parks (hookah/water pipe has nothing to do with our culutre too) … No public toilets, …. AND, AND , AND , AND the following one: UNFURTUNALTY , Almost all business signs in Yerevan/Armenian are written in (bigand ugly ) foreign letters. What a big shame for us Armenians!!!!. … What a shame ..this all shows NO respect for there own language and culture heritage! side all this, the risk of earthquake in Yerevan is big, how comes that still building of so amny high buildings with poor quality are permitted ?
4. Eddy 14:28 - 18 հուլիսի, 2018
PS: Development of Yerevan needs a new approach and concepts … If I had enough money, I would offer to bring back the remains of last Armenian King from Paris and build a (join) huge monument of Tigran the Great (royal dynasty) at the place of Lenin's monument at the Republic squaer and offer to relocate the government /PM office to a smal l city not far from Yerevan, e.g. Ashtarak or Artashat
5. aram01:10 - 24 հուլիսի, 2018
We definitely need laws, stricter law and enforcement of the laws. I under no illusion about Pashynian trying to bring about law and order. Pashynian is a politician, he will eventually be exposed .for what he is. Politicians are servants of their own pockets.They don't become politicians for the love of the people. , i Why this former journalist become president be any different. .
Մեկնաբանել
Շնորհակալություն մեկնաբանելու համար: Ձեր մեկնաբանությունը պետք է հաստատվի խմբագրության կողմից:

Լատինատառ հայերենով գրված մեկնաբանությունները չեն հրապարակվի խմբագրության կողմից։