HY RU EN
Asset 3

Բեռնվում է ...

Էջի վերջ Այլ էջեր չկան բեռնելու համար

Որոնման արդյունքում ոչինչ չի գտնվել

Գրիշա Բալասանյան

Դիլիջանի կենտրոնական գրադարանի գրքերը պահվում են նախկին պատգամավորի պահեստում

Դիլիջանի Աղայանի անվան կենտրոնական գրադարանը հանրապետության ամենահին գրադարաններից մեկն է: 2018 թվականին նշելու են գրադարանի 110-ամյակը: Սկզբում եղել է դպրոցին կից, այնուհետև առանձնացել է և դարձել մեծ գրադարան և այսօր սպասարկում է ոչ միայն Դիլիջան քաղաքի, այլև հարևան մարզերի քաղաքացիներին: Ունի 105.000 կտոր գրականություն: Դիլիջանի գրադարանների կենտրոնացված համակարգի տնօրեն Աիդա Ափրոյանը «Հետք»-ի հետ զրույցում ասաց, որ գրադարանի առաջին կենտրոնացումը եղել է 1974 թվականին: Այժմ Դիլիջանի կենտրոնական գրադարանի կենտրոնացված համակարգին միացել են ևս 9 գրադարան՝ Դիլիջան քաղաքից և հարևան գյուղերից:

Գրադարանը 1974 թվականից մինչև 1989 թվականը գործել է առանձին շենքում: 1988 թվականի երկրաշարժը վթարային է դարձրել շենքը, և գրադարանը տեղափոխվել ու մինչ օրս գործում է քաղաքի մշակույթի պալատի շենքում: Աիդա Ափրոյանն ասում է, որ 20 տարուց ավելի «տնվորի» կարգավիճակում են հայտնվել: Այս տարիների ընթացքում գրադարանի աշխատակազմը հույս է փայփայել, որ իրենց շենքը վերանորոգվելու է, և հետ են գնալու: Սակայն 3-4 տարի առաջ տեղեկացել են, որ գրադարանի շենքի մի մասը Կենտրոնական բանկն է օգտագործում, մյուս մասը՝ «Թումո» կենտրոնը:

Աիդա Ափրոյանն ասում է, որ Դիլիջան քաղաքում աչքի ընկնող շենքը եղել է հենց գրադարանի 5 հարկանի շենքը: Ունեին ամենալավ պայմանները, և բոլորն են շահագրգռված եղել այդ շենքը վերցնել: Եվ դա հաջողվեց:

Գրականության մեծ մասը` պարկերի մեջ լցված, գտնվում է Դիլիջանի նախկին հանրախանութի պահեստում, որը պատկանում է նախկին պատգամավոր Հակոբ Հակոբյանին (Կիլիկիայի Հակոբ): Գրադարանի աշխատակիցները պարկերով գրքերը քիչ-քիչ բերում են ու դասավորում: Սակայն, դժվար է ասել, թե գրքերի համար որտեղ է ավելի ապահով ու անվտանգ:

Մշակույթի պալատի շենքը ևս անմխիթար ու վթարային վիճակում է: Գրադարանը տեղակայված է վերջին հարկում և տանիքի անձրևաջրերն ու ձյան հալոցի ջրերը թափվում են ուղիղ գրքերի վրա: Ձմռանը տանիքի ջրերը սառչում են և խողովակներով չեն հոսում, անձրևաջրերը լցվում են գրադարանի մի հատվածը: Գրքերը ջրերից պաշտպանելու համար ծածկում են պոլիէթիլենային տոպրակներով: Սակայն խոնավությունը, սնկերով վարակելու վտանգ է ստեղծում: Ձմռանը, օրինակ խոնավ գրքերը չորացնում են վառարանների մոտ, իսկ ամռանը՝ օդափոխում են:

Գրադարանի մի հատվածը վտանգավոր է դարձել ոչ միայն գրքերի, այլև աշխատակիցների համար: Նկարահանման ժամանակ տեղեկացանք, որ օրեր առաջ առաստաղից քարի կտոր է պոկվել և ընկել ներքև: Բարեբախտաբար քարը չի ընկել գրադարանի սպասարկման բաժնի վարիչ Հասմիկ Հակոբյանի գլխին:


Առաստաղը, որից պոկվել, ընկել է քարը

Իսկ այն հատվածում, որտեղ անձրևաջրերն ու առաստաղից պոկվող քարերը սպառնալիք չեն համարվում, գրքերի համար վտանգավոր է դարձել արևի լույսը: Մեծ պատուհաններից արևն ընկնում է ուղիղ գրքերի վրա, և դրանք գունաթափում են: Մամուլի բաժնում պահվող մեկ շաբաթ առաջ տպագրված թերթերն արևի լույսից այնպիսի տեսք են ստացել, կարծես թե տասնամյակներ առաջ են լույս տեսել: Թերթերն ամբողջությամբ դեղնել են:

Գրադարանի աշխատակիցներն անընդհատ գրքերը տեղից տեղ են տեղափոխում՝ փորձելով պահպանել այն: Անձրևից պաշտպանելու համար տեղափոխում են համեմատաբար ապահով տարածք: Սակայն, այդ տարածում էլ գրքերն այնքան են կուտակվել, որ ծանրությունից հատակը փլուզվելու վտանգի առաջ է կանգնած:

«Մենք ունենք նախասովետական և սովետական շրջանի հոյակապ գրականություն: Մեր գրադարանից են օգտվում Իջևանի, Վանաձորի, Գավառի ուսանողները: Ունենք շատ հարուստ գրքային ֆոնդ, բայց հիմա գրքերի մեծ մասն էլ պարկերի մեջ պահեստավորված են, դժվարություններ են ստեղծվում, որ մեր ընթերցողներին ապահովենք գրականությունով: Հույս ունենք, որ մոտակա ժամանակներում, երբ շենքը վերանորոգվի կկարողանանք բոլոր գրքերը տեղափոխել այստեղ»,-ասում է Աիդա Ափրոյանը, հավելելով, որ աշխատակիցները պարկերով գրքերը բերում, «զտում» են և որ գրքերն ավելի պահանջված են տեղավորվում են գրադարակներում, մնացած մասը դարձյալ պահեստավորում են սենյակներում: Իսկ այն գրականությունից, որից մի քանի օրինակ է, ուղարկում են համակարգի մեջ մտնող այլ գրադարաններին:

Դիլիջանի գրադարանների կենտրոնացված համակարգի տնօրենն ասում է, որ թյուր կարծիք է, թե այսօրվա սերունդը գիրք չի կարդում: Նշեց, որ միայն Աղայանի անվան գրադարանն ունի 3000 ընթերցող: Աիդա Ափրոյանն ասում է` ճիշտ է, հիմնականում ծրագրային գրականությունից են օգտվում, սակայն քիչ չեն նաև գեղարվեսատական գրքի սիրահարները:

Աիդա Ափրոյանը նշեց, որ այսօր գրեթե բոլոր գրադարաններն են անապահով վիճակում, և ամենավատ վիճակը հենց գրադարանների վիճակն է:

«Նախկինում գրադարանները պատկանում էին մշակույթի նախարարությանը և նախարարությունը ոնց որ հավասար բոլորին նայում էր, ապահովում էր: Իսկ այսօր մարզային գրադարաններին է զարկը տրվում: Մենք ֆինանսավորվում ենք համայնքային բյուջեից, դրա համար էլ խնդիրները շատ են»,-ասում է Ա. Ափրոյանը:

Դիլիջանի կենտրոնական գրադարանի սպասարկման բաժնի վարիչ Հասմիկ Հակոբյանը գրադարանում է աշխատում արդեն 42 տարի: Ասում է, որ չափազանց դժվար է այս պայմաններում աշխատելը: Այս օրերին իրենց հիմնական զբաղմունքը պարկերով գրքեր բերելն ու տեսակավորելն է, իսկ հիմնական գործի համար քիչ ժամանակ են ունենում:

Ասում է, որ ունեն գրքեր, որ չեն վերահրատարակվել, և դրանց պահանջարկը կա: Այդ գրքերին առավել մեծ ուշադրություն է դարձվում: Գրադարանում փայփայում են Կիպլինգի «Մաուգլին», որը հրատարակվել է 1937 թվականին, 1934թ. հրատարակված «Գուլիվերի ճանապարհորդությունները» և այլն: Ունեն 1800-ական թվականներին հրատարակված գրքեր:

Դիլիջանի քաղաքապետի օգնական Արկադի Մելյանը «Հետք»-ի հետ զրույցում ասաց, որ Մշակույթի պալատի շենքը, որտեղ տեղակայված է նաև կենտրոնական գրադարանը, նախատեսել են վերանորոգել: Իսկ, թե երբ կլինի վերանորոգումը, քաղաքապետի օգնականը չկարողացավ պատասխանել, քանի որ «ֆինանսական մեծ ծախսերի հետ է կապված»:

«Գրադարանը համայնքային ենթակայության տակ է, բնականաբար պետական բյուջեից չենք ֆինանսավորվում այդ հարցով: Երբ գումարներ ունենանք, կվերանորոգենք, մեր ծրագրերի մեջ է: Եթե ոչ այս տարի, ապա եկող տարի կվերանորոգվի»,-ասում է Արկադի Մելյանը:

Ինչ վերաբերում է գրադարանի նախկին շենքին, ապա քաղաքապետի օգնականն ասաց, որ այն դարձել է բազմաֆունկցիոնալ շենք: Այնտեղ է տեղակայված «Թումո» կենտրոնը, թանգարանը և այլն:

«Բազմաթիվ երեխաներ են օգտվում, դա մեր քաղաքին վնաս չէ, ճիշտ հակառակը»,-նշում է Ա. Մելյանը:

Լուսանկարները և տեսանյութը՝ Դավիթ Բանուչյանի