HY RU EN
Asset 3

Բեռնվում է ...

Էջի վերջ Այլ էջեր չկան բեռնելու համար

Որոնման արդյունքում ոչինչ չի գտնվել

Գրիշա Բալասանյան

Գյուղատնտեսության փոխնախարարը համոզված է, որ գործարանների խաղողի այգիները չեն խանգարում խաղողագործ գյուղացիներին

Գյուղատնտեսության նախարարության սննդամթերքի անվտանգության պետական ծառայության օպերատիվ տեղեկատվության համաձայն՝ 2017թ. նոյեմբերի 30-ի դրությամբ Հայաստանից արտահանվել է շուրջ 16,128 տոննա խաղող, որից 15,526 տոննան` Ռուսաստանի Դաշնություն, 576 տոննան` Վրաստան և 26 տոննան` Բելառուս: 2017թ. նոյեմբերի 1-ի դրությամբ մարզպետարաններից ստացված օպերատիվ տվյալներով ընթացիկ տարում արտադրվել է շուրջ 175,300 տոննա խաղող:

Նշենք, որ ազգային վիճակագրական ծառայության տվյալներով՝ 2016թ. արտադրվել է 178,752 տոննա խաղող: Խաղողագործությամբ զբաղվում են Արարատի, Արմավիրի, Տավուշի և Վայոց ձորի մարզերում, սակայն զգալի մասն արտադրվում է Արարատի և Արմավիրի մարզերում:

ԱՎԾ-ի տվյալներով` հանրապետությունում խաղողի այգետարածքները 2017թ. հունվարի 1-ի դրությամբ կազմել են 17,059 հա, որից բերքատու՝ 16,231 հա: 2016 թվականին 2012-ի համեմատ խաղողի տարածքները նվազել են 356 հեկտարով, պտղատու հասակի տարածքներն ավելացել են 508 հեկտարով: Գյուղատնտեսության նախարարի տեղակալ Ռոբերտ Մակարյանի ասելով՝ հիմնականում քանդվում են ծերացած հին այգիները:

Գյուղատնտեսության նախարարի տեղակալը «Հետք»-ի հետ զրույցում ասաց, որ մեր խաղողի մրցունակությունը պայմանավորված է տարբեր գործոններով, մասնավորապես՝ գնով և որակական ցուցանիշներով: Արտահանվում են հիմնականում խաղողի սեղանի և համապիտանի (ունիվերսալ) սորտերը:

2015թ. սկսած դժվարություններ են առաջացել խաղողի ներքին սպառման ուղղությամբ: Գործարանները չեն կարողանում մթերել խաղողի ամբողջ արտադրանքը, իսկ մթերածի դիմաց չեն հասցնում ժամանակին վճարել:

Ռոբերտ Մակարյանի ասելով՝ 2014թ. կեսերից սկսած ՌԴ-ում ռուսական ռուբլու անկայուն փոխարժեքի ու արտարժույթի նկատմամբ գրեթե կրկնակի արժեզրկման, ՌԴ ազգաբնակչության գնողունակության մակարդակի կտրուկ նվազման հետևանքով 2015թ. 2014-ի նկատմամբ գինու արտահանման ծավալները բնեղեն արտահայտությամբ նվազեցին 31.6%-ով, կոնյակինը՝ 14.8%-ով, կոնյակի սպիրտներինը՝ 24.5%-ով: Արտահանման ձևավորված շուկան չկորցնելու հանգամանքով պայմանավորված արտադրանքն արտահանվում էր ինքնարժեքին մոտ կամ ցածր գներով: Արդյունքում` 2015 թվականին 2014-ի նկատմամբ գինու արտահանման ծավալները գումարային արտահայտությամբ նվազեցին 33, կոնյակինը՝ 35.4, կոնյակի սպիրտներինը՝ 46.5%-ով:  Առաքված արտադրանքի դիմաց ոչ միայն կտրուկ նվազեցին ֆինանսական մուտքերը, այլև կազմակերպությունները զգալի վնասներ կրեցին նաև արտահանված արտադրանքի դիմաց ստացված ռուսական ռուբլին ԱՄՆ դոլարի փոխանակման ժամանակ՝ փոխարժեքի նվազման հետևանքով:

«Ստեղծված իրավիճակում 2015թ. արտադրվեց խաղողի աննախադեպ բարձր բերք, կազմակերպությունների կողմից գյուղացիական տնտեսություններին օժանդակելու արդյունքում վերջիններս կատարեցին խաղողի մեծածավալ մթերումներ: Խաղողի մթերումների համար կազմակերպությունների հիմնական մեծամասնությունը չունեին սեփական շրջանառու միջոցներ և այն լրացնում էին ներգրավված վարկային միջոցների հաշվին: Ֆինանսական մուտքերի նվազումով պայմանավորված՝ կազմակերպությունների մոտ առաջացան վարկերի սպասարկման և նոր շրջանառու միջոցների համալրման նպատակով ազատ գրավի առարկայի բացակայության խնդիրներ: Բացի այդ, երբ առկա էր պատրաստի արտադրանքի մնացորդների մեծ քանակություն, կազմակերպությունները շահագրգռված չէին շրջանառու միջոցների համալրման նպատակով նոր վարկեր վերցնել և դրանցով խաղողի մթերումներ իրականացնել, քանի որ ավելանալու էր վարկերի սպասարկման բեռը, և պատրաստի արտադրանքի հետագա պահպանության համար կատարվելու էին լրացուցիչ ծախսեր»,-ասում է նախարարի տեղակալը:

Ռոբերտ Մակարյանի պնդմամբ՝ ստեղծված իրավիճակում 2015թ. մթերված խաղողի դիմաց գյուղացիական տնտեսությունների նկատմամբ առկա պարտավորությունների կատարումը բավականին դանդաղեց ու ձգձգվեց: Այնուհետև, ՌԴ ռուբլու փոխարժեքի կայունացման արդյունքում 2016թ-ից զգալիորեն ավելացան գինեգործական արտադրանքի արտահանման ծավալները, և մեծացավ խաղողի նկատմամբ պահանջարկը: Նույն միտումը շարունակվեց նաև 2017թ. և խաղողի մթերումների հետ կապված առանձնակի խնդիրներ չարձանագրվեցին:  

Ռոբերտ Մակարյանը նշեց, որ այս տարի խաղողի մթերումներ են իրականացրել 54 ընկերություններ, որոնց կողմից մթերվել է շուրջ 111 հազար տոննա խաղող:

Այս տարվա նոյեմբերի 30-ի դրությամբ նախորդ տարիներին մթերված խաղողի դիմաց գյուղացիական տնտեսությունների նկատմամբ դեռևս չկատարված պարտավորություններ ունի 3 ընկերություն՝ 50.6 մլն դրամի չափով:

Նախարարի տեղակալից հետաքրքրվեցինք, թե վերջին տարիներին մեծահարուստների, գործարանների (որպես իրավաբանական անձ) կողմից հիմնված այգիները որքանո՞վ են խանգարում գյուղացու բերքի իրացմանը կամ առհասարակ՝ խաղողի գնի վրա ի՞նչ ազդեցություն են ունենում: Ռոբերտ Մակարյանը պատասխանեց, որ խաղողի վերամշակմամբ զբաղվող առանձին գործարաններ ունեն սեփական խաղողի այգիներ, սակայն դրանց տարածքները շատ սահմանափակ են և գյուղացիական տնտեսությունների կողմից արտադրվող խաղողի բերքի իրացման վրա էական ազդեցություն չեն թողնում:

Նախարարի տեղակալը նաև տեղեկացրեց, որ մթերված բերքի արժեքի վճարումների հետ կապված խնդիրը մեղմելու նպատակով ՀՀ կառավարության 2017 թվականի օգոստոսի 3-ի նիստի N 33 արձանագրային որոշմամբ հավանության է արժանացել «Գյուղատնտեսական հումքի մթերումների նպատակով ագրովերամշակման ոլորտին տրամադրվող վարկերի տոկոսադրույքների մասնակի սուբսիդավորման» պիլոտային ծրագիրը, որի շրջանակներում տարեկան առավելագույնը մինչև 12% անվանական տոկոսադրույքով տրամադրվող նպատակային վարկերի մինչև 9%-ային կետին համարժեք մասը (գումարը) սուբսիդավորվում է, և վարկառուի կողմից վճարվող վարկի տարեկան տոկոսադրույքը կազմում է 3%: Ծրագրի շրջանակներում տրամադրվող սուբսիդավորման ենթակա վարկերը նպատակաուղղվում են բացառապես մթերվող բերքի արժեքի վճարմանը: Ծրագրից կարող են օգտվել պտուղ-բանջարեղեն և խաղող վերամշակող ընկերությունները:

Պիլոտային ծրագրի շրջանակներում կտրամադրվեն շուրջ 2.4 մլրդ դրամի վարկեր, իսկ յուրաքանչյուր վարկառուի տրամադրվող վարկի առավելագույն չափը կազմում է 150 մլն դրամ: Ծրագիրն ավելի ընդլայնված ծավալներով կշարունակվի նաև հաջորդ տարիներին: 2018թ. սկսած վարկային պորտֆելը կկազմի շուրջ 18 մլրդ դրամ, իսկ յուրաքանչյուր վարկառուի տրամադրվող վարկի առավելագույն չափը 150 մլն դրամից կբարձրացվի մինչև 1 մլրդ դրամ:

Ռ. Մակարյանի լուսանկարը՝ ֆեյսբուքյան էջից