HY RU EN
Asset 3

Բեռնվում է ...

Էջի վերջ Այլ էջեր չկան բեռնելու համար

Որոնման արդյունքում ոչինչ չի գտնվել

Պատերազմ, թե խաղաղություն

Վերջին շրջանում տարբեր պաշտոնյաների կողմից սկսվեց խոսվել խաղաղության պատրաստվելու մասին, նույնիսկ հայտարարություններ եղան, որ խաղաղության այլընտրանքը պատերազմն է: Կարծում եմ չկա ողջամիտ մի էակ, ով չցանկանա խաղաղություն: Ավելին՝ աշխարհում սպառազինությունների վրա մսխված միջոցները բավարար կլինեին, որ աշխարհում ոչ մի երեխա քաղցած չմնար, որ բոլորի համար ապահովվեր ամենաբարձր մակարդակով կրթություն, որ …. ցանկը կալերի է անվերջ շարունակել: Այնուամենայնիվ խաղաղությունն ունի իր գինը: Օրինակ անցյալ դարի սկզբին, Կարսում ունենալով մարտունակ զորք, բայց մենք ընտրեցինք «խաղաղությունը», և Կարսում չունեցանք ճակատամարտ, բայց և Կարսը չունեցանք: Ի հակառակ դրան, էլի 20-րդ դարի սկզբին, մենք չընտրեցինք «խաղաղությունը» և արդյունքում ունեցանք Սարդարապատի և Բաշ-Ապարանի ճակատամարտը, բայց նաև ունեցանք Հայաստան: Նժդեհը նույնպես չընտրեց «խաղաղություն» և ապստամբեց Կարմիր բանակի դեմ և մենք ունեցանք Սյունիք, որի շնորհիվ նաև այսօր Արցախ:

Վստահ եմ, որ թե Հայաստանի, և թե Արցախի ժողովուրդը ոչ միայն պատրաստ է խաղաղության, այլև հանուն խաղաղության անում է ամեն բան: Սակայն Սումգաիթի և Բաքվի ջարդերից հետո, Սաֆարովի սպանությունից և նրան ներում շնորհելուց ու Ադրբեջանի հասարակության հրճվանքից հետո, ապրիլյան պատերազմի ժամանակ ադրբեջանցի զինվորականների կողմից Արցախի խաղաղ բնակիչներին խոշտանգելուց և սպանելուց հետո, ակնհայտ է, որ ուղղակիորեն վտանգված է Արցախի ժողովրդի ամենակարևոր և ամենաֆունդամենտալ իրավունքը՝ կյանքի իրավունքը: Էլ չեմ խոսում այն մասին, որ Ադրբեջանում իշխանությունը փոխանցվում է ժառանգաբար՝ դրանից բխող հետևանքներով: Այս փաստերը խոսում են այն մասին, որ Արցախը որևէ կերպ և ոչ մի կարգավիճակով չի կարող լինել Ադրբեջանի կազմում: Արցախի բնակչության միակ երաշխավորը դա Հայաստանի հասարակությունն է և հայկական զինուժըէ, ոչ մի փաստաթուղթ, ոչ մի խաղաղարար ուժ, ոչ մի այլ բան չի կարող երաշխավորել Արցախի բնակչության անվտանգությունը:

Հասկանալի է, որ Ադրբեջանի կողմից կայծակնային արագությամբ սպառազինության ավելացումը լուրջ մտահոգությունների առիթ է հանդիսանում և այդ մտահոգությունից ելնելով փորձ է արվում խաղաղության շուրջ ընդհանուր հայտարարի գալ: Սակայն Ադրբեջանի աճող ռազմական բյուջեի ֆոնին, միամտություն կլինի սպասել, որ վերջինս կարող է ինչ-որ զիջումների գնալ, իսկ քանի դեռ Ադրբեջանը Արցախի անխակությունը ճանաչելու պատրաստակամություն չի հայտնել, ապա կարծում եմ խաղաղություն ունենալու միակ ճանապարհը մնացել է հզոր և մարտունակ բանակ ունենալը: Ես ռազմական փորձագետ չեմ, սակայն կա մի պարզ ճշմարտություն, հակառակորդին ռազմական գործողությունների դիմելուց զսպելու գործոնը կայանում է նրանում, թե ինչպիսի վնասներ կարող ես նրան պատճառել: Թերևս այս հանգամանքն էր, որ Ադրբեջանին զերծ պահեց ապրիլյան պատերազմի ժամանակ ամենածանր զինատեսակները կիրառելուց, հասկանալով, որ Հայաստանի կողմից կլինի համարժեք պատասխան: Էլ չեմ խոսում այն մասին, որ նախորդ տարվա օգոստոսին Ադրբեջանի «Մինչեգաուր» ՀԷԿ-ի վթարի պատճառով, այդ երկրի ամբողջ էներգոհամակարգը կաթվածահար եղավ: Այդ հանգամանքը բացահայտ ցույց տվեց Ադրբեջանի խոցելի լինելը, ի հակառակ իրենց ռազմական քարոզչաբանության և աճող սպառազինության:

Հիմա հարց. Հայաստանը արդյոք ունակ է ստեղծելու այնպիսի պաշտպանական համակարգ, որը հակառակորդի ցանկացած ռազմական ագրեսիայի դեպքում, ի վիճակի կլինի շարքից հանել այդ երկրի տնտեսությունը (վնասելով էլեկտրոկայանները, կապի հանգույցները, կենսական նշանակության այլ օբյեկտները): Իմ կարծիքով, բավականաչափ կամք դրսևորելու դեպքում, մենք կարող ենք ունենալ այնպիսի պաշտպանություն, որը զերծ կպահի ոչ միայն Ադրբեջանին, այլև իր մերձավոր դաշնակցին Հայաստանի նկատմամբ ռազմական և ագրեսիվ գործողություններից ու երրորդ երկրների պաշտպանության կարիքը չենք ունենա, ու Իսրայել Օրու պես չենք ընկնի դռնեդուռ՝ աղերսելով մեզ խղճալ և փրկել: Իսկ ինչպես ցույց է տվել պատմությունը, սեփական ուժերից բացի որևէ մեկին ապավինել չենք կարող: Պատմության փորձությանը դիմանալու համար մեր առջև պետք է հստակ խնդիր դնենք, լինել հզոր, ազդեցիկ և ապահով պետություն: Մենք դա կարող ենք:

Ռոբերտ Ռևազյան

Մեկնաբանել

Լատինատառ հայերենով գրված մեկնաբանությունները չեն հրապարակվի խմբագրության կողմից։