Արմավիր քաղաքի կենդանաբանական այգու արջերին կերակրելու համար մոտ 25 տարի է այգու սեփականատերը՝ «Վայրի կենդանիների փրկության կենտրոն» ՀԿ նախագահ Արմեն Թադևոսյանը, Արմավիրի Մարշալ Բաղրամյանի անվան ուսումնական զորամասից, նախարարության թույլտվությամբ, բերում է ճաշարանի թերմացքը: Նրա խոսքերով՝ արդեն երրորդ ամիսն է զորամասից թույլ չեն տալիս, որ սննդի մնացորդը բերի: Զորամասից պատասխանել են, տալիս են խոզ պահողներին, անվճար:  Արմեն Թադևոսյանը դիմել է հրամանատարությանը, խոստացել են մի քանի օրվա ընթացքում պատասխան տալ՝ թերմացքը տալու են արջերին, թե ոչ: Երբ Արմեն Թադևոսյանը նշել է, որ պաշտպանության նախարարությունից ունի թույլտվություն, զորամասի ազգությամբ ռուս սպաներից մեկը հեգնանքով պատասխանել է, թե զանգի նախարարին՝ հետը խոսեմ:

«Այժմ 3 օրը մեկ հացի փռերից հետ եկած հացերն եմ 5000 դրամով գնում, թրջում եմ, որ արջերը ուտեն: Դա հերիք չի անում, տալիս եմ, որ գոյությունը պաշտպանեն մինչև տեսնեմ ինչ է լինում»,- ասում է Ա. Թադևոսյանը:

Արմավիրի կենդանաբանական այգում 4 արջ կա՝ հասուն զույգ արջն ու նրանց երկու քոթոթները: Արմեն Թադևոսյանը պատմեց, որ կերը զորամասից բերել են շաբաթը երկու անգամ, ամեն անգամ 12 դույլ և դրանով կերակրել են ոչ միայն արջերին, այլև այլ կենդանիների:

Այգում կա նաև առյուծ, որի կերը գնում են շուկայից: Հիմնականում անասունի թոքերով են կերակրում, որի կիլոգրամի արժեքը 300 դրամ է: Բացի այդ, գնում է ոչ հիվանդ, սակայն վնասված անասունի միս, օրինակ՝ ավտովթարից ընկած, առվույտից ուռած և այլն: Ասում է, որ տարածաշրջանում բոլորը գիտեն իր կենդանիների մասին և նման միսը, որը շուկայում վաճառքի ենթակա չէ, առաջարկում են իրեն:

Արմենը պատմեց, որ դժվար է հատկապես աֆրիկյան ջայլամներին պահելը: Նրա խոսքերով՝ ջայլամները շատ են ուտում: Նրանց կերակրում է աղացած ցորենով, գարով և եգիպտացորենով: Երկու ջայլամները միասին օրական ուտում են 10 կգ կեր: Արմենն ունի նաև ավստրալական էմու ջայլամ, որին 1988թ-ին բերել է Կիևի կենդանաբանական այգուց:

Արմավիրի կենդանաբանական այգու ամենալուրջ հարցը ոռոգման ջուրն է և մի քանի կենդանիների ճաղավանդակները: Այգու տարածքում կենդանիների զգալի մասի համար ստեղծված էին ազատ բնությանը մոտ պայմաններ: Օրինակ` ջայլամները, ուղտը պահվում էին մեծ տարածքներում: Փոխարենը փոքր էր արջերի ճաղավանդակ, որոնց համար էլ կառուցվում է նորը:

Արմեն Թադևոսյանն ասում է, որ արդեն 20 օր է քաղաքի մայր ջրանցքում ջուր չկա և նույնիսկ կարապների արհեստական լճակը ջրով ապահովելու համար արտեզյան ջուր է օգտագործում, որի վարձավճարի չափը զեղչով ժամը 800 դրամ է: 

«Ժամը 800 դրամ պետք է վճարեմ արտեզյան հորից ջուր վերցնելու համար: 8 հա անտառային տարածք է, սովորական այգի չէ, որ մարգ-մարգ ջրեմ: Մի կողմով ջուրը գնում է, կարող է 350 մետր էլ գնա: Ինձ օրեր են պետք ջրելու համար, իսկ ես չեմ կարող ժամը 800 դրամ վճարել: Որ մայր առուն ջուր է լինում մի կերպ կարողանում եմ ծայրը ծայրին հասցնել»,- նշում է Ա. Թադևոսյանը: 

Վանդակներում կան թթի ծառեր, վայրի ծիրանի, սալորի ծառեր, որը կենդանիների համար կեր է դառնում: Իսկ ջրի բացակայությունը վատ է անդրադառնում ծառերի վրա: Տարածքում գրեթե խոտածածկույթ չկա՝ ի տարբերություն գարնան փարթամ կանաչի:

Արմավիրի կենդանաբանական այգին գործում է արդեն 29 տարի: Արմենը պատմեց, որ այգում, բացի կարապներից, հավաքվել են մարդկանց ձեռքից փրկված թռչուններն ու կենդանիների մեծ մասը: Նշում է, որ կենդանիների համար կենդանաբանական այգու տարածքն ավելի անվտանգ է, քան ազատ բնությունը:

Օրինակ, այգու միակ ուղտը 23 տարեկան է: Արմենն ասում է, որ արդեն ծեր է, դժվար է տեղաշարժվում: Գյումրու շարժական կենդանաբանական այգում ցուցադրվող ուղտն է: Չեն կարողացել պահել, վաճառել են այլ անձանց: Արմենն էլ ուղտին փոխանակել է լամայի հետ և բերել Արմավիր:

Այս օրերին այգում շինարարություն է ընթանում: Անգղերի համար ժայռային լուծումներով նոր ճաղավանդակ է կառուցվում: Ընթացքի մեջ է արջերի վանդակի կառուցումը: Այս տարվա ընթացքում աշխատանքները կավարտվեն, քանի որ արջերի վանդակն արդեն 29 տարվա է, և նորի կարիքը զգացվում է: Արմավիրի համայնքապետարանն այդ նպատակով հատկացրել է 1 մլն դրամ, սակայն հաշվարկով ամբողջ աշխատանքի գինը կազմում է 3 մլն 700 հազար դրամ: Արմենն ասում է, որ մնացած գումարը պարտքով է գտնելու:

Արմեն Թադևոսյանը պատմեց, որ իրենց կենդանաբանական այգին եկամտաբեր չէ և նման նպատակ չի էլ հետապնդել: Ասում է, որ դեռ փոքրուց սիրել է կենդանիներին և հիմա ընտանիքով լծվել են այդ գործին: Նշեց, որ այցելուների մեծ մասն անվճար են զբոսնում տարածքում: Մինչդեռ օգնության կարիք ունի: Եթե օգնողներ լինեն տարածքը կբարեկարգվի, կենդանիների համար ավելի հարմար ճաղավանդակներ կկառուցվի:

Տարածքում զբոսնելու ժամանակ թռչուններն ու կենդանիները ճանաչում էին Արմենի ձայնը և համապատասխան ձայներով արագ արձագանքում էին: 

«Բոլոր կենդանիներն էլ վտանգավոր են: Օրինակ, ասում են ջայլամները թռչուն են, անվնաս, բայց կարող է մարդուն գցեն ոտքերի տակ: Բայց մեր վերաբերմունքն այնպիսին է, որ նրանք մեզ հարգում են որպես ծնող, պահապան: Կենդանիները զգում են»,- ասում է Ա. Թադևոսյանը:

Պատմեց, որ որոշ բնապահպաններ և շահագրգիռ անձինք ցանկանում են փակել բոլոր կենդանաբանական այգիները և պարբերաբար սուտ լուրեր տարածելով՝ փորձում են վարկաբեկել տերերին: Մինչդեռ, ըստ նրա, կենդանիներին պահելով այգու տարածքում՝ միայն օգնում է բնությանը, որ նրանք մարդկանց զոհ չդառնան, բազմանան և չվերանան: Օրինակ՝ եղնիկը խաշլամա չդառնա, արջը՝ մուշտակ և այլն: Ասում է, որ տարբեր ժամանակահատվածներում այգու տարածքում երեք կապիկի թույնել են, քանի որ կապիկը համարվում է կենդանաբանական այգու զարդը:

«Ուզում են հանրապետությունում մեկ կենդանաբանական այգի լինի և դա Երևանի կենդանաբանական այգին է: Երևանի կենդանաբանական այգու տնօրենի խոսքն է, հեռուստատեսությամբ է ելույթ ունեցել, և սկսել է փնովել իմ այգին»,- ավելացրեց Ա. Թադևոսյանը: