HY RU EN
Asset 3

Բեռնվում է ...

Էջի վերջ Այլ էջեր չկան բեռնելու համար

Որոնման արդյունքում ոչինչ չի գտնվել

Երանուհի Սողոյան

Կավից, ծղոտից, փայտից էկո տուն զբոսաշրջիկների և «նստավայր»՝ Կաղանդ պապի համար

Շիրակի մարզի հյուսիս-արեւմուտքում՝ Գյումրիից մոտ 50 կմ հեռավորության վրա է գտնվում Գառնառիճ գյուղը: Այստեղից երկու ճանապարհ է ճյուղավորվում, որոնցից մեկը տանում է Շաղիկ, մյուսը՝ Եղնաջուր սակավաբնակ բնակավայրեր՝ երեքով կազմելով մի յուրօրինակ Բերմուդյան եռանկյունի: Հեռվում նշմարվում է Ցուրտավ լեռը՝ 2950 մ բարձրությամբ, իսկ գյուղի փեշերին՝ քամուց տատանվող ալիքներն է փշրում Արփի լիճը: Մի կողմում հայ-թուրքական սահմանն է, մյուս կողմում՝ հայ-վրացական: Այս վայրերի վերջին մի քանի տարիների հեքիաթը հայկական Լապլանդիան է՝ Կաղանդ պապի նստավայրը: Ահա թե ինչպիսի հավակնություններ ունի Շիրակ աշխարհի հյուսիս-արևմտյան դարպասը:

Մայրամուտ թեքվող աշնան արևի ջերմացնող ճառագայթների ներքո բնակավայրի մյուս տներից առանձնացած կառույցն ավելի խորհրդավոր է թվում: «Հայկական ձմեռ պապի ապագա նստավայրն է: Սպասում ենք, որ ձյունը գա, ինքը Ցուրտավ սարից իջնի ցած»,- ծիծաղելով ասում է Արմեն Իգիթյանը:

Մեկ տարի առաջ, երբ Գառնառիճ գյուղում տուն էր գնում, գյումրեցի Արմենի բիզնես-ծրագրում միայն իրատեսական կետեր էին նշված՝ հեքիաթին տեղ չկար:

«Մտածում էի ընդամենը ֆերմերությամբ զբաղվել՝ կովեր գնել, կաթը հանձնել, միսն իրացնել, էն, ինչ անում է այստեղ ապրող յուրաքանչյուրը, և ոչ մի այլ ավելորդ ֆանտազիա կամ մտքի թռիչք»,-անկեղծանում է զրուցակիցս:

Էկո տան կառուցման գաղափարը եկել է ավելի ուշ:

Արմենը մասնագիտությամբ բնապահպան-անտառագետ է, 2015թ․-ից աշխատում է «Արփի լիճ» ազգային պարկում որպես գիտության, զբոսաշրջության և մոնիթորինգի բաժնի պետ: Լճի հարեւանությամբ գտնվող Գառնառիճ և Շաղիկ գյուղերից որեւէ մեկում տուն ձեռք բերելու նպատակը էկոլոգիապես մաքուր սննդամթերքով ընտանիքի անդամներին ապահովելն էր: Գյուղական տուրիզմի զարգացման շուրջ վերջին տարիներին ակտիվացած խոսակցությունները ստիպել են Արմենին ֆերմերության վերաբերյալ մտքերը փոխարինել մարզի ծայր հյուսիսում զբոսաշրջիկներին հյուրընկալելու ծրագրով:

«Սկզբում մտածում էի՝ գնածս տան մի սենյակը վերանորոգեի, կոմունալ հարմարություններ ստեղծեի ու հյուրեր ընդունեի: Մեծ ակնկալիքներ չունեի, որովհետեւ ինքս էլ էի հասկանում, որ մարզի ծայրամասային գյուղեր պիտի հասնեն կամ օտարերկրացիները, որոնց գրավում է գյուղական պարզ կյանքը, կամ պիտի գային մնային ձկնորսները, ուրիշ ի՞նչ էր կարելի առաջարկել կամ հրապուրիչ բան մտածել տանդ մեկ սենյակը տրամադրելով: Ամեն ինչ փոխվեց, երբ անցած տարի տեղեկացա «Ինտեգրված գյուղական զբոսաշրջության զարգացում» ծրագրի մասին: Հայտարարվել էր մրցույթ՝ գյուղական բնակավայրերում հետաքրքիր գաղափարների իրականացման, դե ես էլ որոշեցի մասնակցել: Հիմա կշահեի՝ լավ, չէի շահի՝ կփորձեի գնալ այլ ճանապարհով»,- ասում է Արմենը:

Ռուսաստանի Դաշնության ֆինանսավորմամբ եւ ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի կողմից իրականացվող «Ինտեգրված գյուղական զբոսաշրջության զարգացում» ծրագրին մասնակցությունն Արմենին բերեց 16 հազար 500 դոլար լրացուցիչ գումար: Սկզբում որոշել էր հյուրատուն կառուցել՝ 64 քմ տարածքով, հետո սեփական ներդրումներն ավելացնելով՝ կառուցեց կրկնակին: Կառույցն իր տեսակի մեջ միակն է ոչ միայն Գառնառիճում, այլեւ՝ ողջ մարզում։

Շինարարության համար օգտագործվել է կավ, ծղոտ և փայտ: Նման տեխնոլոգիայով կառուցում են նաև ջերմոցներ: Վեց ամիս ձյան շերտի տակ գտնվող տարածաշրջանի համար Արմենի առաջարկած էկո տան գաղափարը կարելի է ասել լավագույն լուծումն է՝ այստեղ արևային օրերն իրենց քանակով գերազանցում են հարթավայրային տարածքներին, տունը ստացվում է տաք եւ «շնչող»:

«Գյուղը գազիֆիկացված չէ, տաքացնելու համար պետք է սկզբնական շրջանում էլեկտրականություն օգտագործեմ, բայց որպեսզի վրաս թանկ չնստի՝ օգնության են հասնում կավածղոտե պատերը: Տանիքում արևային համակարգ եմ տեղադրելու՝ տաք ջրի հարցը լուծելու համար: Էս ընթացքում հարկ եղավ գնել նաև 2 հա տարածք,- պատմում է Արմենը,- որովհետեւ արդեն պարզ էր, որ միայն հյուրատնով չէի սահմանափակվելու, պետք էր նաև հավելյալ տարբերակներ մտածել հանգստի գոտի ստեղծելու ուղղությամբ՝ ունենալ տարածք վրանային հանգստի սիրահարների համար, թոնրատուն, մեքենաների կայանատեղի և այլն: Ես էս գարուն 150 հատ ծառ եմ տնկել: Ինձ տեղացիներն ասում են՝ իզուր ես չարչարվում, չեն աճելու, բայց եթե 100-ն էլ աճի՝ գոհ կլինեմ»:

Հյուրատան ներկայությունը Գառնառիճում տեղացիների մոտ նաև մտածողություն փոխելուն է միտված: Արմենն ասում է՝ սկսել եմ ծառերից: Այս տարածաշրջանում մրգատու ծառեր չեն տնկում՝ պատճառաբանությամբ, թե չեն աճում, միրգը չի հասցնում հասունանալ: «Ես հիմա աշխատում եմ հակառակն ապացուցել, խնձորենին, բալենին ու էլի ծառատեսակներ կան, որ դիմացկուն են ու կարող են աճել՝ խնամող է պետք: Հեչ պարտադիր չէ, որ ծիրանենի ու դեղձենի տնկես»,- նկատում է զրուցակիս ու հավելում, թե հաջորդ տարվանից հարկ կլինի որոշ ընտանիքների համոզել, որ պանիր, յուղ ու մածուն սարքեն վաճառքի համար:

Գառնառիճում հիմնականում զբաղվում են անասնապահությամբ և շատ քիչ՝ հողագործությամբ: Կաթը հանձնում են մշակող ձեռնարկություններին՝ յուղ, պանիր պատրաստում են միայն սեփական օգտագործման համար: Հացահատիկային կուլտուրաներից ցանում են գարի և հաճար, ցորեն մշակող չկա: Արմենը հույս ունի, որ զբոսաշրջիկների հոսքը քիչ-քիչ կփոխի նաև տեղաբնակների մտածողությունը, գուցե մարդիկ կլինեն, որ իրենց տան մի անկյունը կհատկացնեն հյուրընկալման նպատակով, խանութ կբացեն, տնից գյուղական մթերքներ կվաճառեն և այլն: Կսկսեն առավել գլոբալ մտածել, կփորձեն տեղում աշխատելով եկամուտ ստանալ և զարգացման այլ տարբերակներ փնտրել:

Քանի դեռ ձյունը չի եկել, Արմենը շտապում է ամբողջացնել հյուրատան ներքին հարդարման ու կահավորման աշխատանքները: Դեկտեմբերից արդեն կկարողանա հյուրեր ընդունել: Կառույցը բաղկացած է երկու հատվածից՝ ամեն մեկում 2 ննջասենյակ, խոհանոց և սանհանգույց: Միաժամանակ կարող են հյուրընկալվել 8-ից 10 մարդ:

«Ամռանը կարող են գալ ձկնորսությամբ զբաղվել, թռչնադիտարկում անել, ձիով զբոսանք կլինի, մի քանի օր կկտրվեն քաղաքակրթությունից, խնդիրներից: Ձմռան հանգիստն իր մեջ կներառի դահուկներ եւ լճի վրա չմուշկ քշել, կարող են ձուկ բռնել, եթե դրա սիրահար են և պարզապես հանգստանալ: Ես որոշել եմ նաև սահնակ գնել, որ ձմռանը դրանով շրջեն եկողները, գնան Կաղանդ պապի հետ հանդիպման, որ մարդիկ պարզապես գան իրենց հեքիաթի հետևից»,- ծիծաղում է Արմենը:

Մեկնաբանություններ (5)

Yerevan2800
Արմեն զանգեք 099455932
Անդրանիկ
Անկեղծ ասած ես չեմ կարծում , որ հոդվածը երկար է գրված։ Ընդհակառակը՝ չափազանց հետաքրքիր էր ու ընթերցեցի մեկ շնչով։ Շատ պրագմատիկ բիզնես նախագիծ՝ համեմված Շիրակ աշխարհի չքնաղ բնապատկերներով, որ ավելի ես կարեւորում ու կարոտում, երբ հայրենիքից շատ հեռու ես։ Շատ շնորհակալություն Երանուհի ջան։ Նոր, հետաքրքիր սպասումներով։
Աշոտ
Հոդվածը հետաքրքրեց բայց շատ երկար է գրված, ոնց որ թերթի համար լինի։ ) Գյումրիում կա բնակելի առանձնատուն սարքված նույն նյութերով։
Արմեն
Արմեն Իգիթյան. Yerevav 2800 գտեք ինձ facebook_ ում, կամ թողեք կոնտակտային հեռախոսահամար
Yerevan2800
եթե կարող եք ուղարկեք կամ տվեք Արմենի տվյալները, հետը այդ լավ մտացածը զարգացնելու լավ պրոյեկտ ունեմ, հիմա դրա վրա եմ աշխատում,

Մեկնաբանել

Լատինատառ հայերենով գրված մեկնաբանությունները չեն հրապարակվի խմբագրության կողմից։