Դեղինի առատություն է ու դեղին ֆոնին տերեւներից ազատվել ցանկացող, քամու բերան մտած ծառերի ճկվող ճյուղեր, միահարկ, տափակ կտուրով մի տուն ու բաց դռան մեջ սպասումից քարացած մի կին: Նարեկը վրձինը թաթախում է դեղինի մեջ ու մոլբերտի վրա տեղադրված կտավում ինչ-որ շտկումներ անում:

Ես ասում եմ՝ «լավն է, գիտես, դեղին գույնը մի տեսակ ուրախության զգացում է արթնացնում մեջս, թեպետ սպասում կա կնոջ կանգնած ձեւի մեջ»: Նարեկը գլխով է անում. «Հա, բայց դեռ կիսատ է, դեռ մի քանի շտրիխ կա անելու, դրանք էլ անեմ, հետո ռամկայի մեջ եմ դնելու, ցուցահանդեսի եմ պատրաստվում»:

Բախտս չի բերել. երիտասարդ նկարիչը քչախոս է: Մտքումս հոգոց եմ հանում. մեկ էլ այս խնդրին բախվել եմ գյումրեցի դարբիններ Պապոյանների ու Մնոյանների տոհմի ներկայացուցիչների հետ զրուցելիս` ես խոսում էի, իրենք, որպես համաձայնության նշան,գլխով անում: «Դարբինը ժամանակ չունի ու չպիտի խոսի,- այն ժամանակ բացատրեցին ինձ,- պիտի գործ անի, ուշքն ու միտքը կրակի ու տաք երկաթի վրա պահի»:

«Դե նկարիչներն էլ հիմնականում շատախոս չեն»,- Նարեկը ծիծաղում է, իսկ մայրը կարծես հուշելով`լրացնում. «Նարեկս ինձ է քաշել չխոսկան»:

Երբ 88-ի երկրաշարժը եղավ, Նարեկն ընդամենը 11 ամսական էր: Մեծացավ ավեր տեսած Գյումրիում: Աչքը վարժվել էր տնակային թաղամասերին, քանդված փողոցներին, ամռանը քաղաքի վրա ամպ կազմող փոշուն, որ անձրեւի հետ նստում էր գետնին ու ցեխի անտանելի շերտ դառնում: Գուցե մռայլը ցրելու անզուսպ ցանկությունն էր, գուցե նախասիրությունը, ինքն էլ չգիտի դրա բացատրությունը, սակայն նկարելիս ընտրում է միայն վառ գույներ:

«Սիրում եմ դեղինը, նարնջագույնն ու կարմիրը,- ասում է Նարեկը,- անչափ հավանում եմ Մինասի ու Սարյանի գործերը: Ինձ ասում են, որ գունային առումով ես շատ մոտ եմ կանգնած Մինաս Ավետիսյանին: Գուցե դա նրանից է, որ նաեւ գյուղ, գյուղական միջավայր շատ եմ նկարում»:

24-ամյա Նարեկ Թումասյանն ակադեմիական կրթություն չի ստացել: Նրա նմաններին ասում են «ինքնուս»: Նկարել սկսել է հայոց այբուբենը սովորելուց շատ ավելի վաղ:

«Հետո, երբ դարձավ տառաճանաչ, անընդհատ տառեր էր նկարում»,- հիշում է մայրը: Նարեկն ասում է՝ «բզբզում էի», ու գուցե դա էր պատճառը, որ անգամ նկարչական դպրոց չուզեց հաճախել: Ծնողներն էլ իրենց հերթին լուրջ չէին ընդունում տղայի հակումները: Հետագայում ավարտեց Գյումրիի պետական ճարտարագիտական համալսարանի ավտոմատիկայի ֆակուլտետը: Ուսանողական տարիներին հիմնականում գրաֆիկայով էր զբաղվում:

Մայրը` Նաթելան, ասում է, որ ինքն ավելի շատ տղայի գծանկարներն է հավանում: Նկարչությամբ Նարեկը լրջորեն սկսեց զբաղվել մոտ երկու տարի առաջ: Հենց այդ ժամանակ էլ խոհանոցի մի անկյունում հայտնվեցին «տարածքի» հետ չհամադրվող մի քանի առարկաներ` մոլբերտ եւ ցածլիկ մի սեղան` վրան յուղաներկեր ու վրձինների խուրձ:   

Համացանցը, մասնավորապես «Ֆեյսբուքը» հեղաշրջեց Նարեկի կյանքը: Նկարների ֆոտոլուսանկարները սկսեց տեղադրել իր էջում: Արձագանքները չուշացան: Ընկերները հիանում էին, մասնագետները` խորհուրդներ տալիս: Նարեկը խոստովանում է, որ նկարելով պարզապես իր հույզերն է արտահայտում:

Նախնիները Արեւմտյան Հայաստանի Մշո գավառից են գաղթել: Հայրն իրեն ու եղբորը դեռ փոքրուց անընդհատ պատմում էր պապից լսած պատմությունները: «Էրգրի» պատկերը Նարեկի համար տափակ կտուրով գյուղական տունն էր ու արտից տուն դարձող ամուսնու ճամփեն պահող հայ կնոջ կերպարը: Եվ հիմա, երբ վրձինը ձեռքն է վերցնում, անկախ իրենից կորսված հայրենիքի հենց այդ պատկերներն են հառնում աչքի առաջ:

«Արյունն էլ հավանաբար հիշողություն ունի, գենը… Կարծում եմ դա է, որ ինձ ստիպում է հիմնականում այսպիսի պատկերներ ստեղծել»,- Նարեկի երկար թերթերունքներով երիզված աչքերը դառնում են թախծոտ:

Ակադեմիա չգնաց, որ պահպանի մտքի ազատությունը: «Ինձ կողքից անընդհատ ասում էին, թե գոնե Գյումրիի ակադեմիա նկարչության ֆակուլտետը տուր գործերդ, գնա սովորիր, բայց էնտեղ ուսանող ընկերներ ունեմ, իրենցից իմացել էի, որ գոյություն ունեն որոշակի սահմանափակումներ, որոնք ինչ-որ տեղ կաշկանդում են ուսանողին, դրա համար էլ որոշեցի չգնալ»,- չկատարած քայլի համար առանց ափսոսանքի պատմում է Նարեկը: Որոշներն էլ կան, որ խորհուրդ են տալիս ամեն ինչ թողնել ու գնալ արտասահման կրթվելու: Ինքն էլ կուզենար, բայց դա մեծ գումարներ է պահանջում, որ չունի ու չգիտի՝ կունենա՞ երբեւէ երազանքն իրականացնելու համար:

Նարեկը նկարները չի վերնագրում: Ասում է՝ թող մարդիկ իրենք որոշեն ինչ անուն տալ այս կամ այն կտավին: Ստորագրում է նկարի աջ կամ ձախ անկյունում, երբեմն էլ անվան փոխարեն պարզապես գրում է «N 13»:

«Հունվարի 13-ին է ծնվել Նարեկս, այդ թիվը շատ է սիրում,- շտապում է բացատրել մայրը,- մեկ-մեկ էլ էդ ձեւով է թողնում ստորագրությունը գործերի տակ»:

Նարեկի գործերը հավանողները պնդում են, որ տղայի հաջողության գաղտնիքը նրա կտավների գունեղության ու պարզության մեջ է:

«Դե, կյանքը մեր առանց էդ էլ շատ բարդ է, փոթորկոտ, ագրեսիա շատ կա, գուցե դրա համար էլ ես անընդհատ իմ նկարներում ձգտում եմ խաղաղության ու անդորրի, աշխատում եմ բնությանը մոտ լինել,- ասում է Նարեկը,- չնայած արածս որոշ գծանկարներում այդ նույն ագրեսիան կամ իմ ներքին խռովքը արտահայտել եմ»:

Երիտասարդ նկարիչը կտավի ու յուղաներկի համար գումար վաստակում է աշխատելով Գեոֆիզիկայի ինստիտուտում՝ որպես ինժեներ, եւ «Շիրակ կենտրոն» հասարակական կազմակերպությունում` կայքի ադմինիստրատոր:

«Ուզում եմ ցուցահանդես-վաճառք կազմակերպել: 50 յուղաներկ գործ ունեմ: Գումարը պիտի փոխանցեմ «Շիրակ կենտրոն» ՀԿ-ին, որ գիտեք՝ անօթեւանների ու սոցիալապես անապահով ընտանիքների խնդրով է զբաղվում: Մի փոքր մասն էլ կհատկացվի նոր կտավների ու յուղաներկերի ձեռք բերմանը: Իմ առաջին անհատական ցուցահանդեսն է լինելու, հույս ունեմ, որ հաջող կանցնի»,- Նարեկը ժպտում է ու նշաձեւ աչքերի խորության մեջ իրար են խառնվում նրա այնքան սիրելի դեղին, կարմիր եւ նարնջագույն գույները` շրջապատին փոխանցելով տիրոջ հոգու ջերմությունը: