Արթուր Հովհաննիսյան

Վերահսկիչ պալատը (ՎՊ) եւ գլխավոր դատախազության պետական շահերի պաշտպանության վարչությունը մշակույթի նախարարությունում 2009 թ. մի շարք չարաշահումներ ու խախտումներ բացահայտեցին, ինչին հաջորդեց քրեական գործի հարուցումը: Մամուլում հայտնվեց նաեւ հայտնաբերվածի հետ ինչ-ինչ առնչություն ունեցող մշակույթի նախարար Հասմիկ Պողոսյանի անունը:

Այնուհետեւ հիշյալ քրեական գործը ՀՀ գլխավոր դատախազը փոխանցեց ԱԱԾ, եւ լռություն... 

Վերջերս ՎՊ-ն հրապարակեց իր ընթացիկ հաշվետվությունը ՀՀ մշակույթի նախարարությունում հայտնաբերած նոր չարաշահումների եւ խախտումների վերաբերյալ:

ՎՊ-ն պետբյուջեի գումարները ծախսելու հետ կապված ընդամենը երկու ծրագիր է ուսումնասիրել: Միայն դրանցից մեկով, որը կապված է հուշարձանների վերականգնման գծով պետական պատվերի կատարման հետ, մոտ 25 մլն դրամի հավելագրումներ են հայտնաբերվել, ավելի քան 8 մլն դրամի աշխատանքներ համարվել են անարդյունավետ:

Հսկայական միջոցների վատնում է արձանագրվել նաեւ մյուս` «Մշակութային միջոցառումների իրականացում» ծրագրի ուսումնասիրությամբ: Բացի այդ, բացահայտվել է ավելի քան 1,7 մլն դրամի ոչ նպատակային ծախս:

ՎՊ-ն մասնավորապես պարզել է, որ 2009 թ. հոկտեմբերի 13-18-ը Ֆրանսիայում Կոմիտասի 140-ամյակին նվիրված հոբելյանական միջոցառումների կազմակերպման ծախսերն իրականացնելու նպատակով «Կոմիտասի անվան կամերային երաժշտության տուն» ՊՈԱԿ-ին հատկացվել է 24 581 400 դրամ, սակայն այդ գումարից 267 000 դրամ վճարվել է միջոցառմանն առնչություն չունեցող անձի ավիատոմսի (այսինքն` ինչ-որ մեկին լավություն անելու, պետության միջոցների հաշվին այդ մարդուն Ֆրանսիա թռչելու հնարավորություն ընձեռելու)  համար, որը պետբյուջե վերականգնման ենթակա է:

Կարող է թվալ, թե վերոնշյալ գումարը մեծ չէ, բայց այդպիսի օրինակները բազմաթիվ են, իսկ դրանց արդյունքում ձեւավորվող գումարը` պատկառելի:

Եվս մեկ օրինակ. ՌԴ-ում «Հայ մշակույթի սեզոններ» ծրագրի իրականացման շրջանակներում 2009 թ. սեպտեմբերի 15-19-ը Սանկտ-Պետերբուրգում եւ Կալինինգրադում «Կատուներ» ջազային համույթի ելույթների կապակցությամբ ճանապարհածախսն ապահովելու նպատակով 1 976 300 դրամ հատկացվել է «Եվրոստան Ույուտ» ՍՊԸ-ին:

Ութ մասնակիցների (ՌԴ ուղեւորվողների) ցանկում ընդգրկվել է նաեւ նախարարի խորհրդական Րաֆֆի Զաքարյանը, ով պետք է հանդես գար որպես պատվիրակության ղեկավար:

Սակայն նա համույթի հետ չի մեկնել, ինչի հետեւանքով նախարարի խորհրդականի համար ձեռք բերված 230 700 դրամ ընդհանուր արժողության ավիատոմսերը (Երեւան-Սանկտ-Պետերբուրգ եւ Մոսկվա- Երեւան) չեն օգտագործվել:

Սա դեռ կարելի է հասկանալ, խնդիրն այն է, որ ավիատոմսերը չեն վերադարձվել, այսինքն` պետությանը պատճառվել է հերթական վնասը: 

Նախարարությունում, փաստորեն, չեն հասկացել կամ անտեսել են այն իրողությունը, որ նշված գումարը մոտ 10 հոգու կենսաթոշակ է, եւ որ պետական բյուջեն արյունաքամ է լինում նաեւ այդպիսի վատնումներով:     

2009 թ. փետրվարի 13-14-ը Երեւանում արվեստի նվաճումների հանրահռչակման համար արվեստների ցուցահանդեսի (Art Expo 2009) տեխնիկական մասի եւ շնորհանդեսի կազմակերպման ծառայությունների մատուցման նպատակով 3,639.8 հազ. դրամ հատկացվել է «Էքսպոմեդիա» ՍՊԸ-ին:

Չեն կատարվել պայմանագրի բազմաթիվ կետերի պահանջները. կատարողը` ՍՊԸ-ն, չի ներկայացրել, իսկ պատվիրատուն` նախարարությունը, չի պահանջել հաշվետվություն կատարողի կողմից իրականացված ծախսերի վերաբերյալ: Առանց ծախսերի որեւէ հիմնավորման` կազմվել է ցուցահանդեսի կազմակերպման հանձնման-ընդունման ակտ:

2010 թ. փետրվարի 10-14-ը Հայաստանի նկարիչների միության ցուցասրահում կայանալիք «Art Expo 2010» արվեստների 2-րդ ցուցահանդեսի կազմակերպման համար «Ցուցահանդեսային կենտրոն» ՊՈԱԿ-ին  հատկացված 4,500.0 հազ. դրամից ՊՈԱԿ-ը միջոցառման իրականացման համար 3,730.0 հազ. դրամ փոխանցել է «Էքսպոմեդիա» ՍՊԸ-ին, եւ 770 հազ. դրամ` ՀՀ նկարիչների միությանը որպես ցուցահանդեսի գույքի  եւ ցուցասրահի վարձակալական ծախսեր:

Կնքված պայմանագրով ՊՈԱԿ-ը չի նախատեսել եւ ՍՊԸ-ից չի պահանջել կատարված ծախսերը հիմնավորող  փաստաթղթեր: 3,730.0 հազ. դրամի աշխատանքներն ընդունվել են առանց ծախսային փաստաթղթերի:

Ռեժիսոր Գոհար Հարությունյանի «Մի լքիր ինձ...» պիեսի (ըստ Ջ. Սելինջերի եւ Է. Հեմինգուեյի պատմվածքների) բեմադրությունն իրականացնելու նպատակով 1.500.0 հազ. դրամ է հատկացվել «Զետա» ՍՊԸ-ին:

Ներկայացված հաշվետվությունից չի երեւում, թե ներկայացումը որ թատրոնում է բեմադրվել, մինչդեռ պատվերը նախարարությունը համարել է կատարված, եւ ստորագրվել է երկկողմանի ընդունման-հանձնման ակտ` առանց ամսաթվի նշագրման:

«Զետա» ՍՊԸ-ն մշակութային կազմակերպություն չէ եւ զբաղվում է արտաքին գովազդի,  ինչպես նաեւ խոհանոցային եւ գրասենյակային լամինացված կահույքի պատրաստմամբ եւ դիզայնով: Նախարարությունը, հաշվի չառնելով այդ հանգամանքը, պիեսի բեմադրման պայմանագիր է կնքել վերոնշյալ ՍՊԸ-ի հետ:

Ավելին, համաձայն պայմանագրի 1.7 կետի` կատարողը պարտավոր է պատվերի ավարտից հետո կազմակերպել տվյալ պիեսի բեմադրության ցուցադրությունը ոչ պակաս, քան տարեկան 6 անգամ: Հետաքրքիր է, թե որտեղ` լամինացված կահույքի արտադրամասո՞ւմ...

Բեմադրությունները թատրոններին պատվիրելու դեպքում բեմական ձեւավորման համար ձեռքբերված դեկորները եւ զգեստները դառնում են համապատասխան թատրոնի (ՊՈԱԿ-ի) սեփականությունը եւ արտացոլվում են թատրոնի հաշվեկշռում: Իսկ «Զետա» ՍՊԸ-ի  ձեռք բերած 363.15 հազ. դրամ ընդհանուր արժողությամբ առարկաների սեփականատերն անհայտ է: