Այսօր «Ժառանգություն» կուսակցության փոխնախագահ Ռուբեն Հակոբյանը պատասխանեց լրագրողների հարցերին:

Րաֆֆի Հովհաննիսյանի անցկացրած հացադուլի ակցիայից հետո սկսեցին քաղաքական դաշտ մտնել խոսակցություններ այն մասին, որ «Ժառանգություն» կուսակցությունը փոխել է իր դիրքորոշումը և հավանաբար առաջիկայում ընդդիմադիր ուժերից որոշների հետ պատրաստվում է դաշինք կազմել: Եթե դա այդպես է, ապա ներքաղաքական դաշտում ինչպիսի՞ զարգացումներ են սպասվում, արդյոք խաղաքարտերը փոխվե՞լ են, թե՞ ոչ:

Իսկապես քաղաքական դաշտը լուրջ վերաձևումների շեմին է, սպավում են նոր վերադասավորումներ, և դրա սկիզբը դրվեց մարտի 17-ի ՀԱԿ-ի հայտնի հանրահավաքից հետո` ՀԱԿ-ի առաջնորդի ելույթով, և պարզ դարձավ, որ սկսվել է երկխոսության` Լևոն Տեր-Պետրոսյանի և հանրապետության նախագահ Սերժ Սարգսյանի միջև: Նաև պարզ դարձավ, որ այդ երկխոսությունը միջնորդավորված է: Մարտի 15-ից 17-ը Հայաստանում էր գտնվում եվրոպական կառույցի հայտնի ներկայացուցիչ Պրեսկոտը, որի միջնորդությամբ էլ տեղի է ունեցել այս երկխոսությունը: Որոշակի պայմանավորվածություններ կային, որոնց մի մասը, իհարկե, հրապարակվեց ՀԱԿ-ի առաջնորդի կողմից, մի մասի մասին կարելի է ենթադրել:

Հիմնականում նախապայմանները երկխոսություն սկսելու համար հետևյալներն էին` Ազատության հրապարակի, այսպես ասած, «ազատագրում», քաղբանտարկյալների ազատ արձակում և մարտի 1-ի հանցագործության բացահայտման համար իշխանությունների կողմից հավաստիացումներ և այլն:

Այս 3 նախապայմանները հիմնականում կամ արդեն իրականացվել էին, կամ գտնվում են իրականացման վերջին փուլում: Ազատության հրապարակի մասին ասեմ, որ արդեն Րաֆֆի Հովհաննիսյանը, առանց ամպագոռգոռ խոսքերի, ցույց տվեց, որ կարելի է մտնել Ազատության հրապարակ, ընդունել 20 հազար քաղաքացիների, որոնք զորակցում էին հացադուլին:

Ինչ վեևրաբերում է քաղբանտարկյալներին, մի քանի քաղբանտարկյալներ կան, որոնք, կարծում եմ, մոտ ապագայում ազատ կարձակվեն, և տա Աստված, ազատ արձակվեն, որովհետև, ըստ էության, այսօր թերևս ամենաշահարկելի թեման (նախ և առաջ ՀԱԿ-ի կողմից) քաղբանտարկյալներն են:

Երրորդ հարցը մի քիչ ավելի լուրջ է` մարտի 1-ի բացահայտման հետ կապված: Ճիշտ է` իշխանությունները երբեք չեն հայտարարել, որ իրենք չեն բացահայտելու ամբողջությամբ մարտի 1-ի հանցագործությունները: Բայց այստեղ ավելի գործնական քայլերի մասին է խոսքը, որ պետք է բացահայտվի:

Ես էլ եմ կարծում, որ այդ պայմանավորվածությունը ինչ-որ չափով կիրականացվի, և իմ համոզմամբ` այստեղ պետք է հիմնականում պատասխանատվության ենթարկվեն ներքին գործերի համակարգի ինչ-որ չափով միջինից մի քիչ ավելի բարձր պաշտոնյաներ, և իհարկե, կարծում եմ` նաև որոշակի պատասխանատվություն կկրեն գործարարների, այսպես ասած, անվտանգության աշխատակիցները: Բավականին երկար ժամանակ և այսօր էլ շրջանառության մեջ է, որ դիպուկահարները եղել են նաև ոչ պետական ուժային լծակներից: Հստակ է, որ ինչ-որ տեղ կշրջանցվի պատասխանատվությունը թե Լևոն Տեր-Պետրոսյանից, թե Սերժ Սարգսյանից:

Քաղաքական առումով, կարծում եմ, որոշակի պայմանավորվածություն կա ՀԱԿ-ի և իշխանությունների միջև` արտահերթ ԱԺ ընտրություններ անցկացնելու մասին: Այս պահին երկու կողմի համար էլ շահեկան է, որ արտահերթ պառլամենտական ընտրություններ լինեն: ՀԱԿ-ը ընդդիմադիր դաշտի դոմինանտ ուժն է գոնե մինչև այսօր, և շատ շահեկան է ՀԱԿ-ի համար, որ կարողանա այս պահին արտահերթ ընտրությունների մասնակցել: Այդ դեպքում մոտավորապես այն քանակը, որը նախատեսվում է ՀԱԿ-ի համար, և որը, իմ կարծիքով, նաև իշխանությունների հետ բանակցության արդյունք է, կարող է ինքը ունենալ պառլամենտում:

Համոզված եմ, որ եթե չլինեն պառլամենտական արտահերթ ընտրություններ, այս բովանդակությամբ, որ որդեգրել է ՀԱԿ-ը քաղաքական դաշտում, ինչպես ասում են, ՀԱԿ-ից կմնա կամուֆլյաժ ընդամենը, որովհետև 17-ի հանրահավաքից հետո ընկած ժամանակահատվածում ապրիլի 8-ի հանրահավաքին զգալիորեն պակասեց մասնակիցների թիվը, և այդ տենդենցը, կարծում եմ, շարունակվելու է առաջիկայում:

Իհարկե, ԱԺ արտահերթ ընտրությունները այսօր ձեռնտու են նաև Հանրապետական կուսակցությանը: Մի քաղաքական իրավիճակ էր, որ դեռ ստորագրված չէր փետրվարի 17-ի կոալիցիոն հայտնի հուշագիրը, որտեղ, ըստ էության, ներիշխանական պայքարը բավականին տեսանելի էր, և գոնե ինձ համար այդքան էլ հստակ չէր, որ կարող է ՀԱԿ-ը իշխանական դաշտում շատ ավելի ձայներ հավաքել, քան, ասենք, «Բարգավաճ Հայաստանը»: Բայց այդ հայտնի հուշագրի ստորագրումից հետո Հանրապետական կուսակցությունը ապահովեց իր դոմինանտ դերը կոալիցիայում, և ըստ էության, Հանրապետականով է պայմանավորված, թե կոալիցիոն ուժերից որ քաղաքական ուժը ինչ քանակությամբ ձայն կունենա պառլամենտում:

Բնականաբար, հարց է առաջանում, թե նրանք իրավունք չունե՞ն արդյոք պայմանավորվելու, երկխոսելու և այլն: Այստեղ պախարակելի ոչինչ չկա: Յուրաքանչյուր քաղաքական ուժ ինքն է որոշում` ում հետ բանակցի, ում հետ երկխոսի, ում հետ նախապատրաստվի ընտրությանը և ինչ քաղաքական ստորագրություն ունենա քաղաքական դաշտում:

Այս առումով պետք է ասել, ինչպես նաև վերջին հանրահավաքները եկան ապացուցելու, որ ընդդիմության միավորմանը խոչընդոտող հիմնական ուժը այս երեք տարիների ընթացքում եղել է ՀԱԿ-ը իր առաջնորդով:

Ինձ համար` որպես ակտիվ քաղաքականության մեջ եղող անձնավորության, կարծես թե ցինիզմի բացառիկ դրսևորում էր, որ հայտարարվեց, որ ընդդիմադիր որոշ ուժեր փորձում են խոչընդոտել այս երկխոսությանը: Ես չգիտեմ` ինչ նկատի ուներ: Բայց նկատի ունենալով, որ «Ժառանգությունը» այս վերջին ընթացքում շատ ակտիվ էր, և ՀԱԿ-ի կողմից հիմնական հարձակումները եղել են «Ժառանգության» հասցեին, ուզում եմ ուղղակի պատասխանել. երբ հայտարարվում է ապրիլի 8-ի հանրահավաքին, որ «պետք է ցնցումներ չլինեն պետության մեջ», որ «ներքաղաքական լարվածությունից կարող է օգտվել Ադրբեջանը և հարձակում գործել Ղարաբաղի վրա», որ «իշխանությունների հետ պետք չի վերջնագրի տեսքով խոսել», հարց է առաջանում` 2008 թ. փետրվարին` այդ ամբողջ տասնօրյակի ժամանակ, երբ կազմալուծվել էր հանրապետության կենսագործունեությունը, երբ հստակ էր, որ ցանկացած շարունակության, բախումների դեպքում Ադրբեջանը կարող է օգտվել այդ իրավիճակից, երբ տասնյակ հազարավոր մարդկանց հեղափոխական էներգիա էր ներդրվում իշխանությունը վերցնելու համար, այդ պահին Լևոն Տեր-Պետրոսյանը չէ՞ր մտածում, չունե՞ր այդ մտահոգությունը: Կամ այս դեպքում ո՞ւմ խղճին է նստած այդ 10 զոհի արյունը:

Եվ ստացվում է, որ Լևոն Տեր-Պետրոսյանը ինքը պետք է ներողություն խնդրի Արթուր Բաղդասարյանից այն պատճառով, որ Արթուր Բաղդասարյանը ավելի տղամարդկային կեցվածք որդեգրեց, այն, ինչ արեց Արթուր Բաղդասարյանը, արեց շատ հրապարակային` առանց իր ընտրազանգվածից թաքուն պահելու: Երբ գնաց իշխանությունների հետ երկխոսության, Արթուր Բաղդասարյանը դարձավ դավաճան, ԱԽՔ անվանվեց: Նա գոնե իր կողմից այսօր զոհերի հետ կախված խնդիր չունի:

Բայց Լևոն Տեր-Պետրոսյանը այնքան լարում մտցրեց ներքաղաքական դաշտում, որը ենթադրում էր, որ պետք է լինեին զոհեր, և ինքը գիտեր, որ դա պետք է լինի: Եվ դրանից հետո մեղադրել կուսակցությունների և «Ժառանգությանը», որ կան ուժեր, որոնք ուզում են խոչընդոտել այդ երկխոսությանը, համագործակցությանը, առնվազն անբարոյականություն է:

Նշաձող էր դրված ՀԱԿ-ի և Լևոն Տեր-Պետրոսյանի կողմից, թե ովքեր են դիտվում ընդդիմություն: Այն բոլոր ուժերը, ովքեր չեն ընդունում, որ «այս պետությունը ավազակապետություն է», ասել է թե, որ «պետության ղեկավարները ավազակներ են», այն ուժերը, որոնք իշխանության մասին խոսելիս չեն ասում, որ «այս իշխանությունները տականքներ են, սրիկաներ են, մոնղոլ-թաթարներ են», որ «օր առաջ պետք է ազատվել այդ իշխանություններից», «արտահերթ ընտրություններ», «Սերժ Սարգսյանի հրաժարական» և այլն, այն ուժերը, ովքեր արձագանքում էին իշխանություններ կոչին, հանդիպում էին իշխանությունների հետ տարբեր ձևաչափերով հանդիպումների ժամանակ, ընդդիմության դաշտում գտնվող այդ ուժերը կեղծ ընդդիմություն են, դհոլներ են, տարբեր նավագարաններ են, ԱԽՔ-եր են և այլն: Սա այն նշաձող էր, որը դրված էր ՀԱԿ-ի և Տեր-Պետրոսյանի կողմից, և, ըստ էության, քաղաքական ահաբեկչության էր ենթարկվում ամբողջ ընդդիմադիր դաշտը:

ՀԱԿ կոչվածը ոչ մի բան է իմ կարծիքով, իրենից քաղաքական միավոր չի ներկայացնում: ՀԱԿ-ը` որպես էդպիսին, որպես կուսակցությունների համախումբ, զուտ քաղաքական դիտարկումներով, գոյություն չունի: Կա եսակենտրոն մի կառույց, որը առաջնորդվում է ամբողջատիրական սկզբունքներով: Եվ այդ թվաբանությունը օգտագործվում է պարտադրելու համար քաղաքական դաշտին ինչ-որ քանակ, որը պետք է ապահովի Տեր-Պետրոսյանի եսակենտրոն գործունեությունը:

Ի դեպ, հանրահավաքի նույն օրը ես առիթ եմ ունեցել զրուցել ՀԱԿ-ի անդամ-կուսակցությունների ներկայացուցիչներից երեքի հետ, որոնք բացարձակապես տեղյակ չեն եղել, թե ինչի մասին պետք է խոսի Տեր-Պետրոսյանը, ինչպես պետք է ուղղորդի այդ ցուցարարներին: Եվ այն թատերական ներկայացումը, թե իբր բնակցության արդյունքում իշխանությունները թույլ տվեցին մտնել Ազատության հրապարակ, կարծում եմ` բոլորի համար էլ պարզ էր, որ նախապես գրված սցենար էր: Նույնիսկ Տեր-Պետրոսյանը անուղղակիորեն խոստովանեց, երբ խոստացավ ցուցարարներին իր ելույթը կարդալ Ազատության հրապարակում:

Մի խոսքով, իսկապես սկսվել է նոր շրջան քաղաքական դաշտում: Մասնավորապես ընդդիմադիր դաշտում սպասվում են լուրջ տեղաշարժումներ, և առաջացել է քաղաքական պահանջ, որ ընդդիմադիր դաշտը կարողանա համախամբվել և հակակշռել այն ալյանսին, որն այսօր կայանում է Տեր-Պետրոսյան-Հանրապետական-Սերժ Սարգսյան միջև:

Ձեր պատկերացմամբ` կոնկրետ ո՞ր քաղաքական ուժերը կարող են այսօր միավորվել և հակազդեցություն ստեղծել Լևոն Տեր-Պետրոսյան-Սերժ Սարգսյան ալյանսին:

Չեմ թաքցնում, որ «Ժառանգությունը» արդեն բավականին ժամանակ է` մոտ մեկ ամսվա կտրվածքով, որոշակի բանակցությունների մեջ է քաղաքական ուժերի հետ: Չեմ ուզում ասել` ում հետ, որովհետև գործընթաց է, և այս ընթացքում ինչ-որ բաներ ասելը ուղղակիորեն կխոչընդոտի: Երկու շաբաթ առաջ մենք մի հանդիպում նախաձեռնեցինք ընդդիմադիր ուժերի ներկայացուցիչների հետ միասին, որին մասնակցում էին նաև ՀԱԿ-ի անդամ-կուսակցությունների ներկայացուցիչներ: Չգիտեմ` որտեղից այս ինֆորմացիան հայտնվեց լրատվամիջոցների մոտ, և տոտալ լուտանքներ թափվեցին այն ուժերի, հատկապես ՀԱԿ-ի անդամ-ներկայացուցիչների հասցեին, որոնք մասնակցել էին այդ հանդիպմանը: Դրա համար ճիշտ չեմ համարում այս պահին թվարկել ուժերի անունը, բայց այդ գործընթացը կա, կարծում եմ` կունենա ճիշտ ավարտ. ի վերջո, կձևավորվի այդ միավորումը:

Իհարկե, չի նշանակում, որ արդեն կարող է ձևավորվել այդ ալյանսը: Բայց նաև պահանջ է քաղաքական դաշտի համար, որ այն ուժերը, որոնք իսկապես իրենց կենսագրությամբ ցույց են տվել, որ չեն խաբում ժողովրդին, չեն խաբելու, քաղաքական ճկունության անվան տակ բացարձակապես չեն հրաժարվելու իրենց սկզբունքներից, պետք է միավորվեն, որպեսզի կարողանան (առավել ևս արդեն նախընտրական տարի է) իսկապես դերակատար լինել ընդդիմադիր դաշտում:

Հայաստանում այսօր կա՞ն այնպիսի ուժեր, որոնք իրենց սկզբունքներին երբեք չեն դավաճանում:

Այդպիսի ուժեր կան, և ես առաջինը հենց կնշեմ «Ժառանգությունը»:

Ձեր կարծիքով` ե՞րբ հնարավոր կլինի հայտարարել, որ այդ ալյանսը մոտ է ձևավորմանը:

Քաղաքական զարգացումներից է կախված: Դա, իհարկե, նաև պայմանավորված է նրանով, թե ինչքանով այս երկխոսությունը կստանա միս ու արյուն և հայտնի կդառնա հասարակությանը:

Հստակեցրեք` Ձեր կարծիքով արդեն կա՞ արտահերթ խորհրդարանական ընտրությունների համաձայնություն:

Ես ասացի` որպես տարբերակ այս պահին քաղաքական կոմպրոմիսի հարթության վրա դիտարկվում են նաև արտահերթ ընտրությունները: Բայց կողմերը միշտ էլ տարբեր առիթներով ցույց են տվել, որ կարող են ցանկացած պահի իրենց պայմանավորվածությունը ի չիք դարձնել: Ուղղակի այստեղ կարևոր է, որ միջնորդները եվրոպական կառույցների ներկայացուցիչներն են, և բնականաբար, այս առումով մի քիչ ավելի զգույշ կլինեն կողմերը, պառլամենտական բառապաշարով ասեմ, իրար «գցելու» առումով:

Ձեր կանխատեսմամբ` արտահերթ ընտրությունները, որոնց վերաբերյալ պայմանավորվել են կողմերը, ե՞րբ կարող են լինել ամենաուշը:

Կդժվարանամ ասել, որովհետև այսօր մի էնպիսի իրավիճակ է Հայաստանում, որ ամեն օր նոր զարգացումներ են սպասվում: Դա պայմանավորված կլինի նրանով, թե ինչ չափով այդ բանակցությունները կարող են արագացվել, ինչ ընթացք կունենան: Դա տարբերակներից մեկն է, որը այսօր շատ տեսանելի է:

Քանի որ դժվար է ՀԱԿ-ի համար ընդունել, որ ինքը որոշակի տոկոսների շուրջ պայմանավորվածության է գնում, ավելի հավանական չէ՞, որ մի նոր միասնություն դաշինքի մասին է խոսքը` իշխանություն և ընդդիմություն պայմանավորվածությունների մեջ:

Եվ դա ավելի տրամաբանված կլինի, որովհետև իսկապես այսօր արտաքին դաշտում Հանրապետական կուսակցության և Սերժ Սարգսյանի թիվ մեկ գաղափարական դաշնակիցը Լևոն Տեր-Պետրոսյանն է (պախարակելի ոչինչ չկա): Ես նկատի ունեմ հայ-թուրքական հարաբերություններ, Ղարաբաղյան հիմնահարց: Եվ ես իսկապես կողջունեմ, որովհետև, ի վերջո, պետք է այդ միավորումները ձևավորվեն քաղաքական, գաղափարական հիմքի շուրջ, և իսկապես դա որոշակիորեն մշակույթ կբերի:

Լևոնը ժամանակին ասում էր, որ «կոռուպցիա չպետք է լինի, ժողովրդավարություն» և այլն, բայց ցույց տվեց իր ապրած, իշխած տարիների ընթացքում, որ դրանք ուղղակի լիկբեզային խոսքեր են, և հասարակությունը ասաց, որ «դու ճշտախոս չես» 98 թ.-ին: Այսինքն` հասարակությունը իշխանությունը ձեռքից վերցրեց 96 թ.:

Պրն Հակոբյան, պայմանավորվածության մասին խոսեցիք: Ըստ Ձեզ քանի՞ տեղ պետք է ունենա ՀԱԿ-ը խորհրդարանում, և արդյոք դա չի՞ նշանակում, որ «Ժառանգությունը» ապագա խորհրդարանում տեղ չի ունենալու:

Ես չեմ ուզում տեղերի մասին խոսել, բայց եթե իսկապես ուզում եք իմանալ, թվի հարցով դիմեք Լևոն Տեր-Պետրոսյանին:

Իսկ «Ժառանգության» ներկայացվածության մասին ի՞նչ կասեք:

Ես կարծում եմ` ամեն օր «Ժառանգության» կեցվածքը ապացուցում է ժողովրդին, որ ինքը բարոյական, սկզբունքային կուսակցություն է և մեծ դաշտ ունի այսօր` ավելի ընդարձակվելու, ավելի լուրջ քաղաքական գործոն դառնալու:

Պրն Հակոբյան, Դուք դե՞մ եք երկխոսությանն ընդհանրապես: Ուզում եք, որ ապրիլի 8-ին Լևոն Տեր-Պետրոսյանը, ասենք, ցնցումների՞ց խոսեր, մարդկանց ինչ-որ տե՞ղ առաջնորդեր:

Ընդհակառակը, ես չեմ կարծում, որ քաղաքականության մեջ կարելի է լինել և ընդհանրապես բացառել երկխոսությունը, ինչը երեք տարի շարունակ ՀԱԿ-ն է արել: Այն նշաձողը, որը դրվել էր Լևոն Տեր-Պետրոսյանի կողմից ընդդիմության գործունեության հետ կապված, և որը բացառում էր թե երկխոսություն, թե բանակցություններ, հանկարծ այսօր մեղադրում է ուժերի (չգիտեմ` որոնք են այդ ուժերը), որոնք, ըստ Լևոն Տեր-Պետրոսյանի, կարող են խոչընդոտել իր և Սերժ Սարգսյանի երկխոսությունը:

Ձեր կարծիքով` ե՞րբ է սկսվել այս համագործակցությունը, և այն ձեռնտո՞ւ է ընդդիմադիր դաշտին:

Համագործակցությունը ավելի տեսանելի դարձավ մարտի 17-ի հանրահավաքից հետո: Մարտի 17-ի հանրահավաքում Տեր-Պետրոսյանի ելույթը էապես տարբերվում էր մարտի 1-ի հանրահավաքի ելույթից: Նկատի ունենալով այս բացարձակ ոչ թափանցիկ լինելու պահը և այն մանիպուլյացիաները, որ կատարվում են ՀԱԿ-ի կողմից, կարծում եմ` այս երկխոսությունից ժողովուրդը ոչինչ չի շահի, այդ թվում` նաև պետությունը:

ՀԱԿ-ի հետ համագործակցելը իշխանությանը ձեռնտու է նրանով, որ ինքը կոալիցիայի վրա առանձնապես հույս չէ՞ր դրել:

Չեմ կարծում եմ, որ դա էր պատճառը: Ինքը ունի խնդիր, որ կա արտախորհրդարանական ընդդիմություն, որը բավականին լուրջ գործոն է քաղաքական կյանքում: Երեք տարի շարունակ իշխանությունների վրա կա եվրոպական կառույցների ճնշումը, բազմաթիվ բանաձեր են եղել, որտեղ Հայաստանին ամենավերջին գնահատականներն են տրվել: Եվ իշխանությունը պարտավոր էր հաշվի նստել այս գործոնի հետ, ինչը և արեց:

Պրն Հակոբյան, Դուք խոսեցիք խորհրդարանական ընտրությունների մասին: Ի՞նչ կասեք նախագահական ընտրությունների վերաբերյալ այսօրվա պայմանավորվածության մասին:

ՀԱԿ-ը երեք տարի շարունակ ասել է արտահերթ ընտրությունների մասին և անպայման առաջինը նշել է նախագահականը: Դա տրամաբանական է, որովհետև նախագահական ընտրությունների կեղծիքների պատճառով է, որ եղավ այն, ինչ եղավ: Եվ եթե որևէ մեկը ասել է` «գուցե պառլամենտական, հետո` նախագահական», ուրեմն կեղծ ընդդիմություն է դիտվել: Այս պահին խոսքը արտահերթ ԱԺ ընտրությունների մասին է: Այս երկխոսությունը, որը, իմ կարծիքով, գործարք է, պետք է համապատասխանի շահերին, և երբեք չեմ կարծում, որ Սերժ Սարգսյանը կարող է այնքան զիջումների գնալ, որ արտահերթ նախագահական ընտրությունների մասին խոսք լինի:

Ուղղակի սա ևս մեկ անգամ փաստում է, որ մենք գործ ունենք բացարձակապես սկզբունքներից, վերին նշաձողից հրաժարված քաղաքական ուժի հետ, որը ինչ-որ մանիպուլյացիաներով ուզում է ցույց տալ, որ իր ճնշման շնորհիվ իշխանությունները կարող են գնալ ինչ-ինչ զիջումների: Զիջում չկա, փոխադարձ շահ կա, որտեղ Լևոն Տեր-Պետրոսյանը կփորձի ցույց տալ, որ իր ճնշումների տակ է այն, ինչ պետք է կատարվի առաջիկայում:

Ո՞րն Լևոն Տեր-Պետրոսյանի շահը, ո՞րն է նրա գերնպատակը:

Ի վերջո, փակուղում էր հայտնվել ՀԱԿ-ը: Մի կողմից 3 տարի շարունակ մարդկանց մեջ բավականին ագրեսիվ հեղափոխական էներգիա ներդրվեց, որ օր առաջ պետք է վերցնել իշխանությունը: Այնուհետև Լևոն Տեր-Պետրոսյանը զգաց, որ ՀԱԿ-ին և իրեն համակրողների շրջանակը թույլ չի տալիս անարյուն հեղափոխություն իրականացնել: Բայց մյուս կողմից կա հեղափոխականորեն տրամադրված մեծ զանգված, որը տարիներ շարունակ ստացել է սնունդ, որ պետք է վերցնենք իշխանությունը ամեն գնով: Եվ որպեսզի կարողանար այս փակուղուց դուրս գալ… այլապես եթե շարունակվեր այն, ինչը մինչև այսօր ներարկվում էր այդ զանգվածի մեջ, պետք է ունենայինք նոր մարտի 1:

Եվ ինքը գնաց այս քայլին: Պրագմատիկ մոտեցում էր իր կողմից, որովհետև կարծում եմ` ինքը, լինելով իսկապես պրոֆեսիոնալ քաղաքական գործիչ, հասկացավ, որ այն նշաձողը, որ ինքը դրել է, մեղմ ասած` ազնիվ չէր` այդ ժողովրդի հետ կապված: Հասարակությունը, ՀԱԿ-ի ընտրազանգվածը, համոզված եմ, որ ՀԱԿ-ի անդամ-կուսակցությունների ղեկավարները դեռ տեղյակ չեն` Լևոն Տեր-Պետրոսյանը ինչ է ուզում անել, բայց Լևոն Տեր-Պետրոսյանը փակուղուց դուրս գալու այս տարբերակն է ընտրել:

Տեր-Պետրոսյանը առաջադրվելո՞ւ է նախագահական ընտրություններում: Այս մասին պայմանավորվածություն, ըստ Ձեզ, կա՞:

Ես չգիտեմ` կառաջադրվի թե ոչ, բայց կարծում եմ` Ժիրայր Սեֆիլյանը բավականին ճշգրիտ ձևակերպում տվեց, որ ինչքան շուտ հրաժարվեն «Լևոն Տեր-Պետրոսյան` նախագահ» կարգախոսից, այնքան ավելի առողջ զարգացումներ կլինեն ներքաղաքական կյանքում:

Դավիթ Շահնազարյանն ասել է, որ եթե «Ժառանգությունը» շարունակի այրել կամուրջները, ապա կհայտնի քաղաքական արխիվում: Ինչպե՞ս կմեկնաբանեք դա:

Կարծում եմ` ձեր ամենօրյա ուշադրության կենտրոնում է, թե ՀԱԿ-ը իր ներկայացուցիչներով, իր քարոզչամիջոցներով ինչ լուտանքներ է թափում «Ժառանգության» և նրա առաջնորդի հասցեին: «Ժառանգությունը» բոլոր դեպքերում չի օգտագործում այն բառամթերքը, ինչ այսօր օգտագործում է ՀԱԿ-ը, և փորձում է ընդհանրապես պահել քաղաքական մշակույթի սահմաններում իր պատասխանը: Ամբողջ զավեշտն այն է, որ ամեն Աստծու օր իրենք զբաղված են կամուրջներ այրելու այս գործընթացով և հայտարարություններով են հանդես գալիս, թե «խորհուրդ կտանք չայրել կամուրջները»: Սա պարզն երեսպաշտություն է:

Այսինքն` էլ կամուրջներ չկա՞ն, թե՞…

«Կամուրջներ այրելը» ուղղակի արհեստածին, ուրիշ նպատակներ հետապնդող ձևակերպում է: Դա ընդամենը մի քանի մարդու մասին է, որոնք իսկապես նպատակ ունեն այդ կամուրջները այրելու և որոնք գտնվում են ՀԱԿ-ում: Վստահեցնում եմ, որ ընդդիմադիր դաշտում ընդդիմադիր զանգվածի հետ կամուրջներ այրելու հարց չկա:

Նույնիսկ դեմքով շատերին գիտեմ այսօրվա ցուցարարներից, որոնք 96 թ. նախագահական ընտրություններից հետո նույն անկեղծությամբ, նույն ոգևորությամբ, նույն ագրեսիվությամբ պայքարում էին Լևոն Տեր-Պետրոսյանի դեմ: Որևէ մեկը թող չմտածի, որ այդ ընդդիմադիր զանգվածը իր սեփականությունն է, և կարող է ուղղորդել ինչպես ուզում է: Այն նույն մարդիկ, որոնք այսօր անկեղծորեն ուզում են օրվա իշխանությունից ազատվել, չեն ենթարկվի մանիպուլյացիաների:

Ինչպե՞ս կմեկնաբանեք այն խոսակցությունները, որ ՀԱԿ-ը ձեր և ՀՅԴ-ի ետևում ուրվականներ է փորձում փնտրել:

Այս երեք տարիների ընթացքում ՀԱԿ-ը մի խաղալիք է հայտնագործել: Քաղաքական դաշտում (ընդդիմության մասին է խոսքը) բոլոր նրանք, ովքեր քայլեր են անում, և այդ քայլերը չեն համապատասխանում ՀԱԿ-ի քաղաքական ճաշակին կամ դուրս են այդ խաղի կանոններից, այդ խաղալիքը այդ ուժերի հետևում ցույց է տալիս Ռոբերտ Քոչարյանի ուրվականը. սկսում են ինչ-որ պիտակավորումներ, անվանարկումներ և այլն: Գուցե մարդիկ սարսափում են ինչ-որ քաղաքական գործիչներից, բայց թող իմանան, որ ոչ բոլորն են սարսափում: