Չնայած ուղիղ մեկ օր Իրանի լրատվամիջոցներն ու պետական պաշտոնյաները պնդում էին, թե Իրանի գերագույն առաջնորդ այաթոլահ Ալի Խամենեին ողջ է և գտնվում է անվտանգ վայրում, մարտի 1-ի առավոտյան իրանական կողմն ընդունեց, որ Խամենեին զոհվել է նախօրեին Թեհրանում գտնվող իր նստավայրի հրթիռակոծությունից։ 

Իրանում արդեն քննարկումներ են սկսվել նոր գերագույն առաջնորդի ընտրության հարցով, որը նաև երկրի հոգևոր առաջնորդն է։ CNN-ը ներկայացնում է հավանական թեկնածուներին։

Նախ՝ գերագույն առաջնորդի նշանակմամբ պետք է զբաղվի Առաջնորդության հարցերով փորձագետների վեհաժողովը։ Այս մարմինը կազմված է 88 հոգևորականներից։

Իրանի Սահմանադրության համաձայն՝ իրավահաջորդի ընտրությունը պետք է հնարավորինս արագ տեղի ունենա։ Ինքը՝ Ալի Խամենեին, նշանակվել էր նախորդ այաթոլահ՝ 1979 թվականի Իսլամական հեղափոխության առաջնորդ Ռուհհոլահ Խոմեյնիի մահվան օրը։

Սակայն, ինչպես նշում է BBC-ի պարսկական ծառայության թղթակից Բեհրան Թաջդինը, դա չափազանց բարդ կլինի, երբ Իրանը ենթարկվում է Իսրայելի և ԱՄՆ-ի հարձակմանը։ 

Ինչպես նշվում էր, ԱՄՆ-ի և Իսրայելի հարձակումից առաջ Իրանի ղեկավարությունը մի քանի թեկնածուներ ուներ, որոնք կարող էին փոխարինել իրանական ղեկավարության առանցքային բոլոր դեմքերին նրանց մահվան պարագայում։

Չնայած Խամենեին չի նշել իր իրավահաջորդի անունը, CNN-ը, փորձագետների և վերլուծաբանների կարծիքները համադրելով, տվել է 5 հավանական թեկնածուների անուններ։

56-ամյա Մոջթաբա Խամենեին Ալի Խամենեիի երկրորդ որդին։ Ենթադրվում է, որ Մոջթաբան դեռևս հոր կենդանության օրոք զգալի ազդեցություն է ունեցել և ամուր կապեր հաստատել Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի և ԻՀՊԿ-ի հետ՝ կապված «Բասիջ» կամավորական ռազմականացված կազմակերպության հետ: CNN-ը նշում է, որ Մոջթաբայի դեմ խոսում է ավանդույթը. հորից որդուն իշխանության փոխանցումը չի ողջունվում շիա մահմեդական հոգևորականների կողմից: Լրացուցիչ խոչընդոտ է այն, որ Մոջթաբան պաշտոն չունի: Մեկ այլ խանգարող հանգամանք էլ այն է, որ Մոջթաբան բարձրաստիճան հոգևորական չէ:

Ըստ CNN-ի՝ երկրորդ հավանական թեկնածուն 67-ամյա Ալիռեզա Արաֆին է: Նա պակաս հայտնի է, քան Մոջթաբա Խամենեին, սակայն հարգված և հեղինակավոր հոգևորական է ու Ալի Խամենեիի վստահված անձը: Ներկայում զբաղեցնում է Փորձագետների վեհաժողովի փոխնախագահի պաշտոնը, որն ընտրելու է նոր գերագույն առաջնորդին։ Նա անդամակցում է նաև Պահապանների խորհրդին, որը ստուգում է ընտրությունների թեկնածուներին և խորհրդարանի ընդունած օրենքները: Ղեկավարում է իրանական հոգևոր դպրոցների համակարգը։ Այդուհանդերձ, Արաֆին քաղաքական մեծ կշիռ չունի, նաև սերտ կապեր չունի ուժային կառույցների հետ։

Երրորդ թեկնածուն 60-ամյա Մոհամմադ Մեհդի Միրբագերին է։ CNN-ը նրան անվանում է արմատական հոգևորական։ Նա ևս անդամակցում է Փորձագետների վեհաժողովին, որտեղ ներկայացնում է հոգևորականության ամենապահպանողական թևը: IranWire պարբերականի տվյալներով՝ նա ծայրահեղ հակաարևմտյան հայացքների տեր մարդ է և հավատացյալների ու անհավատների միջև հակամարտությունն անխուսափելի է համարում: Այժմ նա ղեկավարում է Իրանի հյուսիսում գտնվող Ղոմ քաղաքի Իսլամական գիտությունների ակադեմիան, որը խիստ կարևոր է շիաների համար։ 

Չորրորդ թեկնածուն 50-ամյա Հասան Խոմեյնին է։ Խոմեյնին Իսլամական Հանրապետության հիմնադիր այաթոլլահ Ռուհոլլահ Խոմեյնիի թոռն է։ CNN-ը նշում է, որ նա պետական պաշտոններ չի զբաղեցրել և, ըստ երևույթին, մեծ ազդեցություն չունի Իրանի ուժային կառույցների կամ իշխող վերնախավի վրա: Խոմեյնին համարվում է ոչ այնքան արմատական գործիչ՝ իր հասակակիցներից շատերիհամեմատ, որոնց կյանքը կապված էր հետհեղափոխական տարիների հետ։ 

Վերջապես, հինգերորդ հավակնորդը 70-ամյա Հաշեմ Հոսեյնի Բուշերին է։ Նա բարձրաստիճան հոգևորական է, Փորձագետների վեհաժողովի նախագահի առաջին տեղակալը: Ըստ CNN-ի՝ Բուշերին մոտ հարաբերություններ է ունեցել Խամենեիի հետ, բայց նշանավոր դիրք չի զբաղեցրել և, որքան հայտնի է, սերտ կապեր չունի ԻՀՊԿ-ի հետ:

Լուսանկարը՝ The Associated Press գործակալության