«Վա՜յ, Ալպեն գոլդի գովազդի միջի սարերը»․ առաջին անգամ Սալվարդ այցելողի աչքը հենց սա կարող է արձանագրել, չնայած տեղացիների համար դրանք ուղղակի սարեր են, իրենց գյուղի սարերը։

Սալվարդն անտառազուրկ է, փոխարենը գյուղը շրջապատված է ալպյան մարգագետիններով։

Մովսես Մարգարյանը

Գյուղապետ Մովսես Մարգարյանը, ով մեղվապահ է, համագյուղացու համար փեթակ է ընտրում․ փնտրում են մայր մեղվին։

Սյունիքի մարզում՝ Աղոթարան (Սալվարդ) սարի ստորոտում՝ Սիսիան գետի Զայ (Զանգ) վտակի ափին ծվարած գյուղում մի քանի տասնյակ ընտանիք է ապրում․ մեծ մասը զբաղվում է անասնապահությամբ ու մեղվաբուծությամբ։ Բնակիչները եկել են 1828 թվականին Պարսկաստանի Խոյ և Սալմաստ գավառներից։

Դպրոցում ու մանկապարտեզում աշխատող կանայք

Այստեղ պայմանները լավ են գյուղատնտեսությամբ, հատկապես՝ անասնապահությամբ զբաղվելու համար․ պատկերացրեք՝ ինչ որակի կաթ կտա ամեն օր ալպյան մարգագետիններում արածող անասունը։

Նորիկ պապը

Ի դեպ, անասունին այստեղ ասում են ապրանք. Նորիկ պապն այսպես է մեկնաբանում դա՝ եթե վաճառականն իր ծախած ապրանքից է ապրելու միջոց ստեղծում, իրենք էլ կաթն ու միսն են վաճառում, կովն ու ոչխարն իրենց համար ապրանք է՝ ապրուստի միջոց։

Մովսեսը՝ կաթ հանձնելիս

Սահմանամերձ Սալվարդում օրը սկսվում է արևածագից էլ շուտ։ Գյուղացիները սպասում են կաթի մեքենան գա՝ հանձնեն նախորդ օրը կթած կաթն ու անցնեն մյուս գործերին։

Անդրեասյանների ընտանիքը

Նորիկ պապն ու Արմանուշ տատը

Նորիկն ու Նորիկը

Կաթը հանձնելուց հետո Անդրեասյանների ընտանիքը սրճում է․ սրճելու արարողությունը օրվա ընթացքում ամեն հարմար պահի է լինում՝ որպես կարճ դադար աշխատանքի ընթացքում։

Պապու անունը ժառանգած փոքրիկ Նորիկը ուղեկցում է Մովսես հորեղբորը՝ անասունը (ապրանքը) սար ուղարկելու գործում։

Գյուղի տարբեր ճանապարհներից ամեն մեկը դեպի գետափ է բերում իր կովերն ու ոչխարները:

Այստեղից հովիվը, ապրանքը (անասունը) նախիր ու հոտ դարձրած, կտանի սարը։

Եղբայր ու քույր՝ Նորիկն ու Սերինեն կազմ պատրաստ են դպրոց գնալու․ սպասում են նախաճաշը պատրաստ լինի

Գյուղի լավ պահպանված ավանդույթներից է միասին սեղան նստելը՝ տան մեծի գլխավորությամբ։

Քամին եռագույնը ծալել էր։

Այսօրվա ճաշը սպաս է լինելու

Ուսման ու աշխատանքի նպատակով գյուղի երիտասարդները հաճախ Սիսիան ու Երևան են տեղափոխվում։ Լինում է նաև հակառակը․ Աիդան մանկապարտեզի տնօրենն է, Սիսիանից է վերադարձել հայրենի գյուղ՝ աշխատելու ու ապրելու

 Գյուղի՝ վերջերս բացված մանկապարտեզ 7 երեխա է հաճախում։

Նորիկենց դասարանում 4 աշակերտ է

Աննա Պողոսյանը

Առաջին դասարանի դասվար Աննա Պողոսյանը սրտնեղում է, որ դպրոցն այս տարի փակվելու է։ Նա վստահ է, որ դպրոցը գյուղի սիրտն է, առանց աշակերտների, առանց նրանց շուրջ պտտվող աղմուկի գյուղում մի կարևոր ձայն ու գույն կպակասի։

Սերինեն սովորում է չորրորդ դասարանում, դասարանի միակ աշակերտն է

Տնօրեն Անդրանիկ Իվանյանը

Գյուղի դպրոցն այս տարի փակվելու է․ երեխաներն ուսումը կշարունակեն հարևան Աշոտավան գյուղում։

44-օրյա պատերազմում գյուղից երկու զոհ է եղել

44-օրյա պատերազմին Սալվարդից երկու զոհ է եղել։

Տան հարսը՝ Մանեն, Սերինեի օգնությամբ, Արմանուշ տատի հունցած խմորով կուտապ է պատրաստում՝ հայկական ավանդական կերակուր՝ շրեշտով ու սոխով լցոնած։

Միքոն

Սերինեն, Միքոն, Նորիկը

Խաղի ժամ։

Մանկական խաղերին փոխարինելու են գալիս մեծական խաղերը․ նախընտրական քարոզարշավից անմասն չեն մնում անգամ հեռավոր գյուղերը։

Տիկին Այծումնիկը ցույց է տալիս շուշանի ու դորդոռի տարբերությունը:

Սերինեն, Նորիկն ու Մովսեսը Ֆրունզին («Հետքի» թիմից) խնդրում են դրոնի թռիչքի բարձրությունից ցույց տալ գյուղի իրենց ուզած մասը։

Ձին գյուղում անփոխարինելի բան է․ շատ հատվածներում՝ փոխադրման միակ միջոցը։

Անասունը սարից իջնում է։

Երեխաները հորեղբայր Մովսեսի հետ եկել են գետի ափ՝ իրենց կովերին դիմավորելու։

Օրվա հիմնական գործերն ավարտվում են գոմում՝ սարից իջած կովերին կթելով, հորթերին կերակրելով։

Նորիկ պապն ու Սերինեն շաքարաջրով կերակրում են մեղուներին

Իրիկնանում է, Սալվարդ գյուղում բոլորն արդեն տանն են։
Անդրեասյանների ընտանիքը պատրաստվում է ընթրիքի։
Արևի ծեգից առաջ գյուղը կրկին կարթնանա, ու ամեն ինչ նորից կսկսվի։

***
Էլի գարուն կգա, կբացվի վարդը,
Սիրեկանը էլի յարին կմնա:
Կփոխվին տարիքը, կփոխվի մարդը,
Բլբուլի երգն էլի՛ սարին կմնա:
Ե․ Չարենց