Տեսանյութեր
Լուսանկարներ
Այլևս բան չի մնա, ինչի շուրջ Բաքուն և Երևանը կբանակցեն
Հայաստանի և Ադրբեջանի ԶԼՄ-ների համար Թոմաս դե Վաալի ինտերնետային ասուլիսից (սեպտեմբերի 5)
«Առնվազն կարճաժամկետ ապագայում հավանական չեմ համարում, որ Սերժ Սարգսյանը կհամաձայնի առերես բանակցել Իլհամ Ալիևի հետ: Եվ կա վտանգ, որ հայկական կողմը կճանաչի Լեռնային Ղարաբաղը որպես անկախ պետություն: ԱՄՆ պետքարտուղարության հետ ունեցած իմ զրույցներից ես տեսել եմ, որ նրանք համոզված են, որ սա կդնի Մինսկի խմբի գործընթացի վերջը, այլևս բան չի մնա, ինչի շուրջ Բաքուն և Երևանը կբանակցեն»,- հայտարարեց Կարնեգի հիմնադրամի (Վաշինգտոն) վերլուծաբան Թոմաս դե Վաալը Հայաստանի և Ադրբեջանի մի շարք լրատվամիջոցների համար կազմակերպված ինտերնետային մամուլի ասուլիսի ժամանակ:
Ըստ Վաալի՝ մտահոգիչը բարոյական և քաղաքական կողմն է: «Բարոյականության առումով նողկալի է տեսնել, թե ինչպես կարող է հերոսի կարգավիճակ ստանալ այն մարդը, որը մեկ այլ մարդու սպանել է կացնով... Այս դեպքը մեծապես վնասել է Ադրբեջանի միջազգային հեղինակությանը: «Նրանք տասնյակ միլիոնավոր դոլարներ են ծախսել` ստեղծելու նոր, ժամանակակից Ադրբեջանի իմիջը, բեմականացնելով «Եվրատեսիլ» մրցույթի անցկացումը, շահելով անդամակցությունը ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդին: Իսկ հիմա մենք տեսնում ենք Ադրբեջանից ստացված լուսանկարներ, որտեղ դատապարտված մարդասպանին դիմավորում են ծաղիկներով»:
Ի՞նչ է լինելու բանակցային գործընթացը:
Մի շարք լրատվամիջոցների այս հարցին ի պատասխան՝ Թոմաս դե Վաալն ասաց, որ «իր կազմում Ռիչարդ Հոլբրուք, Նելսոն Մանդելա և Դալայ Լամա ունեցող միջնորդ խումբն անգամ չէր կարող փոխել այս իրավիճակը (կողմերի միջև եղած հսկա անդունդը, որը ոչ ոք հաղթահարել չի ցանկանում): Հայաստանի և Ադրբեջանի նախագահներն են ուղղորդում են այս գործընթացը, և նրանք են որոշում, թե ինչն է իրենց համար ընդունելի, իսկ ինչը` ոչ:
Ես կարող եմ փոփոխություններ ակնկալել, միայն եթե հակամարտության սպառնալիքն աճի այն աստիճան, որ միջազգային դերակատարները տեսնեն Հայաստանին կամ Ադրբեջանին լուծում պարտադրելու անհրաժեշտությունը, որը չի ցանկանում երկու կողմերից և ոչ մեկը: Նրանք, ովքեր փնտրում են ավելի մեծածավալ միջազգային միջամտություն, մի փոքր հստակ չեն գիտակցում, թե ինչ են իրենք ցանկանում. նրանք կարող են ստանալ այն, ինչ չեն ցանկանում»:
Հայ լրագրողների այն հարցին, թե Ռամիլ Սաֆարովին ներում շնորհելուց հետո մի՞թե հնարավոր է հայերի և ադրբեջանցիների խաղաղ գոյակցությունն ապագայում, Թ. դե Վաալը պատասխանեց. « Մի շարք հայեր այս դեպքն օգտագործում են որպես ապացույց այն բանի, որ չկա ոչ մի ձև, որով Ղարաբաղի հայերը կարող են նորից ապրել ադրբեջանցիների հետ: Ես այս աստիճան չէի շտապի նման եզրակացություններ անել: Հայերն ու ադրբեջանցիները համատեղ ապրում են Մոսկվայում, Թբիլիսիում, Իրանում, Վրաստանի մի շարք գյուղերում: Ապագայում Ղարաբաղում և հարակից շրջաններում նույնպես նրանք կարող են ապրել միասին: Կարևորն այն է, որ այնտեղ լինեն վստահելի և ազդեցիկ ոստիկաններ, որոնք կարող են ապահովել պաշտպանություն և անվտանգություն: Իմ կարծիքով, դրանք պետք է միջազգային ոստիկաններ լինեն»:
Արդարության մասին. թե ինչպիսի գործողություններն են արդարացվում:
Ես այս հակամարտությունը համարում եմ բարդ՝ երկու անընդունելի դիրքորոշման պատճառով: Առաջինը ադրբեջանական դիրքորոշումն է. հայերը գրավել են ադրբեջանական հողերը, և ուրեմն այս իրավիճակը փոխելու համար ընդունելի է ցանկացած քայլ, լինեն դրանք դիպուկահարներ, որոնք կրակում են շփման գծից այն կողմ, կամ լինի այն ներումը, որը շնորհվում է հային սպանող մարդուն: Ես սա չեմ ընդունում, որովհետև թեև ճիշտ է, որ հայերը գրավել են ադրբեջանական հողերը, բայց երկու կողմերն էլ պատասխանատու են իրերի այսպիսի դրության համար: Երկու կողմերը պատերազմել են հակամարտության շրջանակներում, սպանել են միմյանց, փորձել են ոչնչացնել դիմացինին և ողջ պատահածի համար կրում են բարոյական պատասխանատվություն: Հայերը պարզապես ավելի հաջողակ են եղել` հաղթելով հակամարտության ժամանակ:
Երկրորդ (հայկական) անընդունելի դիրքորոշումը հետևյալն է. հակամարտությունն ավարտվել է, մենք պետք է ընդունենք ստատուս քվոն: Ղարաբաղի խնդրի արդարացի կարգավորումը պետք է ապահովի արդարությունը թե Ղարաբաղի հայերի, թե իրենց տներից արտաքսված առավելագույն թվով փախստականների համար (և հայ փախստականների, և ադրբեջանցիների համար, ադրբեջանցի փախստականներն ավելի մեծաթիվ են):
Այսպիսի իրադրության հասնելը նշանակում է փոխել ստատուս քվոն: Ստատուս քվոյի պահպանման մասին կոչերը մի տեսակ լուռ ագրեսիա են հիշեցնում, ինչպես ասում են անգլերենով, «պասիվ ագրեսիվ դիրքորոշում» է:
Հայաստանի և Ադրբեջանի լրատվամիջոցների համար փոխադարձ հետաքրքրություն ունեցող խնդիրների թեմայով համատեղ ինտերնետային մամուլի ասուլիսները կազմակերպում է «Ռեգիոն» հետազոտական կենտրոնը Խաղաղության և ժողովրդավարության ինստիտուտի (Ադրբեջան) հետ համատեղ ծրագրի շրջանակներում:
Մամուլի ասուլիսի ամբողջական տեքստը տես այստեղ:
Մեկնաբանություններ (5)
Մեկնաբանել