Ճանապարհ դեպի փիլիսոփայություն
«Նարեկացի» արվեստի միությունում տեղի ունեցավ հանդիպում փիլիսոփա, պրոֆեսոր Լևոն Հարություն Աբրահամյանի հետ:
Լևոն Հարություն Աբրահամյանը ԵՊՀ տեսական փիլիսոփայության և տրամաբանության ամբիոնի նախկին դասախոս է, այսօր նա զբաղվում է զուտ գիտական գործունեությամբ: Պրոֆեսորի աշխատությունների մեծ մասը վերաբերվում են գերմանական դասական փիլիսոփայությանը, մասնավորապես` Կանտին, նրա հիմնական ուսումնասիրությունները վերաբերվում են սեմիոտիկային` լեզվի փիլիսոփայությանը: Բնագիտության փիլիսոփայական հարցեր , գիտության տրամաբանություն, իմացաբանություն, ընդհանուր բարոյագիտություն և պատմության փիլիսոփայություն. սրանք այն հիմնական ոլորտներն են որոնցով հետաքրքրված է պրոֆեսորը, և որոնք նա առաջարկել է համալսարանում:
«Ճանապարհ դեպի փիլիսոփայություն» խորագրի ներքո հանդիպումը փիլիսոփայի հետ նախաձեռնել էին իր նախկին ուսանողները:
ԵՊՀ փիլիսոփայության ֆակուլտետի դասախոս Քրիստինե Գրիգորյանը եղել է Լևոն Հարություն Աբրահամյանի ասպիրանտը և այժմ համալսարանում վարում է նրա հիմնական դասերը:
«Սա իմ ուսուցչին ևս մեկ անգամ շնորհակալ լինելու առիթ է: Իրեն ամեն անգամ լսելը դա տոնի նման մի բան է, որովհետև մենք գործ ունենք ոչ միայն փիլիսոփայության բացառիկ մասնագետի հետ, այլ հենց կենդանի փիլիսոփայի հետ: Անձամբ ինձ համար իրեն լսելը մեծագույն հաճույք է»,- ասաց Քրիստինե Գրիգորյանը, ով նաև այս հանդիպման սրտացավ կազմակերպիչներից էր:
Հանդիպումը բաղկացած էր երկու մասից` դասախոսություն և երկխոսություն լսարանի հետ:
Փիլիսոփայությունն ու երաժշտությունը, ըստ Լևոն Հարություն Աբրահամյանի, ներքուստ կապված են, այդ պատճառով դասախոսությունները սկսվեց երաժշտական նախաբանով: Հին հունաստանում փիլիսոփաների զրույցների ժամանակ երաժշտություն էր հնչում, բայց դա չէ պատճառը, որ հանդիպումը սկսվեց երաժշտության ունկրդրությամբ այլ , որ առիթ լինի խոսելու փիլիսոփայության ու երաժշտության կապի մասին:
Պրոֆեսորն ինքը հարցեր ուղղեց լսարանին .
-Ինչպե՞ս կվերափոխեյիք փիլիսոփայական կրթությունը,- հարցրեց նա,- գիտեմ , որ փիլիսոփայության ֆակուլտետի ներկա վիճակից գոհ չեք և ընդհանրապես ինչպե՞ս սովորել փիլիսոփայություն ֆակուլտետի ներսում և ֆակուլտետից դուրս:
-Փիլիսոփայությանը սովորական մոտեցումը գիտելիք ստանալն է,- ասաց պրոֆեսորը, - մենք տրամադրված ենք այնպես, որ սովորել, նշանակում է գիտելիքներ ձեռք բերել, ուսանողը սովորում է, որպեսզի քննություն հանձնի, այնինչ սերը և սուբյեկտիվ ձգտումն է, որ մասնակցում են իմաստասիրության մեջ, սերը դեպի իմաստասիրությունը : Ուսումնասիրել մեծ մտածողների գործերը, այնպես , ինչպես մայրն է խոսում երեխայի հետ, թույլ տվեք , որ մեծ մտածողները խոսեն ձեզ հետ և սովորեցնեն փիլիսոփայական լեզուն:
Ոչ թե գիտելիք, այլ մտածողություն: Այն մոտեցումը, որ ընդունված է մեզանում դա հենց դոգմատիզմի մարմնացումն է. և մեր դպրոցում, և համալսարանում, և մեր ուղեղներում,- ասում է պրոֆեսորը: Նրա պնդմամբ խորհրդային տարիներին մենք ունեցել ենք երկու հզոր փիլիսոփաներ, որոնք սկիզբ են դրել փիլիսոփայության պատմությանը` լեզվաբան Էդվարդ Աթայանը և գրականագետ Էդմոն Ավետյանը.
Նրանք խոշոր փիլիսոփաներ էին, քանի որ լեզվաբաններ էին: Փիլիսոփաները նրանց լեզվաբան էին համարում, լեզվաբանները` փիլիսոփա: Փիլիսոփան չպետք է միայն փիլիսոփա լինի:
Պրոֆեսորը վերջում մեջբերելով Կանտի փիլիսոփայությունը գնահատեց մեր իրականությունը, որ դոգմատիկ մտածողությունից, մենք անցել ենք սկեպտիցիզմին, որը համարեց բնական ընթացք, այնինչ այսօր մենք կարիք ունենք կրիտիցիզմի, այսինքն քննադատական միտքի զարգացման:
Վերջին հարցը, որ պրոֆեսորն ուղղեց լսարանին, ինքն էլ պատասխանեց.
Ի՞նչն է կյանքում ամենադժվար- ամենադժվարը իրար հասկանալն է:
ՆԱՄ
Տեսանյութեր
Լուսանկարներ
Մեկնաբանել