52-ամյա Սաղաթել Հանիսյանն ապրում է Լոռու մարզի Շնող գյուղում:

Սաղաթելին բոլորն են ճանաչում: Գյուղում յուրաքանչյուրը նրա մասին ժպիտով է խոսում, որովհետև նրա հետաքրքիր և երբեմն արկածախնդիր պատմությունները բոլորն են լսել:

Վերջերս Սաղաթելը հիվանդացել էր, չէր աշխատում և լավատեսորեն պնդում էր միայն, որ հիվանդությունը իրեն չի անհանգստացնում: Ինքը մտահոգված է, թե ընտանիքն ինչպես է տաքանալու, որովհետև փայտ չունեն:

Սաղաթելը մասնակցել է Արցախի պատերազմին, 5 տարի եղել է ռազմադաշտում և միայն պատերազմի ավարտից հետո է տուն վերադարձել:

Դպրոցն ավարտելուց հետո նա սովորել է Ալավերդու պրոֆտեխնիկական ուսումնարանում, հետո՝  Երևանի ռադիոտեխնիկումում: Ծառայել է բանակում ու ռազմաճակատ մեկնել:

Դեռ 1988 թվականին Սաղաթելը Շնողի կամավորական ջոկատի հետ Նոյեմբերյանում էր: Հետո Ալավերդու դաշնակցական կամավորների հետ մեկնել է Ղազանչի, իսկ 1991 թ.-ին՝ Մարտակերտ, որտեղ ընդգրկվել է Մանվել Գրիգորյանի ջոկատ:

Ասում է՝ ոչինչ չեմ մոռացել, և յուրաքանչյուր հնարավորության դեպքում պատմում է իր կյանքի անմոռանալի դեպքերի մասին:

Ոմանք հետաքրքրությամբ են լսում, ոմանք գուցե չեն հավատում, որ նա կռվել է, որ իր անմիջական մասնակցությունն ունի Արցախի պատերազմին: Սաղաթելի ինքնաշեն զենքերը, նռնակները և փամփուշտները շատ հայ զինվորների են օգնել: Զենքը Սաղաթելի տարերքն է: Սակայն մի օր էլ նրան դատեցին հենց իր այդ տարերքի համար:

«Արցախից  մի քանի հատ իմ սարքած փամփուշտներից էի բերել: Եկան բռնեցին, տարան Ալավերդու քրեական բաժին: Ես 5 տարի կռվել էի, ինձ 5 փամփուշտի համար փակեցին: Հարցաքննում էին՝ որտեղից ա: Օրերով չգիտեի՝ լիս ա, թե մութ»,- պատմում է Սաղաթելը:

Սաղաթելը դժգոհող չէ, այս պատմությունն էլ ժպիտով հիշեց: Բայց, ինչպես ինքն է ասում, երբեմն չի հասկանում, թե ինչու իր նման կռվածներին հերոսացնում են, պարգևատրում, հաճախակի ցույց տալիս հեռուստացույցով, իսկ ինքն անտեսված է…

Շատ է ափսոսում, որ ոչ մի հուշ իր հետ չի բերել պատերազմից: Թերևս միակ հուշը իր նկարն է պատմության գրքերից մեկում, որի մասին դպրոցականներն են պատմում, բայց ինքը չի տեսել:

Գյուղացիները պատմում են, որ դեռ փոքր ժամանակ Սաղաթելի մասին արդեն շատերը գիտեին: Պատմում են, որ երկրորդ դասարանում  ջարդել է դպրոցի ճաշարանի դռան կողպեքը  և «գողություն» արել: Նա կերել է ճաշարանի բոլոր քաղցրավենիքների սերուցքները: Ավելի մեծ տարիքում անհաջող փորձարկման հետևանքով հրդեհվել է դպրոցի դասարաններից մեկը, և այսպիսի պատմությունները քիչ չեն:

Երկու տարի առաջ Սաղաթելն ամուսնացավ Սոխակի հետ: Նրանց հետ է ապրում նաեւ Սաղաթելի քույրը՝ Ռոզան: Նրանցից ոչ ոք մշտական աշխատանք չունի:

Նախկինում Սաղաթելը գյուղացիների տեխնիկական սարքավորումներն էր սարքում, ավելի հաճախ՝ անվճար, իսկ մինչև հիվանդանալը անտառում փայտի գործ էր անում:

Կանանց աշխատանքը սեզոնային է. Ռոզան ուրիշների այգիներն է մշակում, իսկ Սոխակը խոտաբույսեր ու ուրց է քաղում և վաճառում: Սրանցից ստացված չնչին գումարն ու Սոխակի հիվանդության 15500 դրամ թոշակն է ընտանիքի եկամուտը:

Սաղաթելը ոչ մի նպաստ կամ պետության կողմից օգնություն չի ստանում, թեև իմիջիայլոց ասաց, որ Վանաձորի հիվանդանոցում նրան անմիջապես վիրահատել էին ցանկանում: Այնինչ քաղաք գնալու ճանապարհածախս անգամ դժվար է գտնել:

«Բուժումը պետք ա անվճար ըլի: Բայց նենց են անվճար տալի, որ չես կարա էլի… Ոնց որ ասում են՝ տիրավորին տերն ա տանում, անտերին՝ գելերը»,- ժպտալով ասում է Սաղաթելը:

Սոնա Ամիրջանյան

ԵՊՀ, ժուռնալիստիկայի ֆակուլտետի 4-րդ կուրս