Ինչպես հայտնում է «Հարավային դարպաս»-ը, Ախալքալաքի շրջանային ժողովի հերթական նիստը պատգամավորները անվանել են պատմական: Ժողովի նախագահ Համլետ Մովսիսյանը նույնիսկ ասել է, մարտի 14-ը Ջավախքի պատմության տարեգրքում կգրվի ոսկե տառերով:

Շրջանային ժողովում քննարկելու և խորհրդարանին դիմելու՝ հայոց լիզվին տարածաշրջանային կարգավիճակ տալու նախաձեռնությամբ հանդես էր եկել «Վրդացական երազանք - Հանրապետականներ» խմբակցությունը: Փետրվարի 25-ին խմբակցությունը կազմել էր դիմում և ներկայացրել շրջանային ժողով քննարկելու համար: Սակայն նիստում այն քննարկման առարկա չդարձավ, քանի որ հարցը լիարժեք չէր ուսումնասիրված և օրակարգում չէր հաստատված:

«Հանրապետականների» կազմած դիմումում մասնավորապես նշվում է այն, որ խորհրդարանը ընդունի սահմանադրական փոփոխություններ՝ ի պաշտպանություն Տարածաշրջանային կամ փոքրամասնությունների լեզուների մասին եվրոպական խարտիայի վավերացմանը: 

Դիմումը նիստին ներկայացրեց խմբակցության նախագահ Սարգիս Ուզունյանը: Դիմումի հիմնական բովանդակությանը բոլորը համաձայն էին, սակայն որոշ մարդիկ հանդես եկան լրացում անելու առաջարկությամբ: «Ագրարային» խմբակցության նախագահ Մերուժան Եզոյանը առաջարկեց դիմումում նշել, որ նախկինում ևս այս հարցը բարձրացվել է:

«Հիմնվելով նախկին որոշումներին, քանի որ սկսած 1999-ից այս հարցը բարձրացվել է, սա այսօրվա խնդիր չէ, սա ժողովրդի իրական պահանջն է: Նախկինում էլ եղել են քննարկումներ տեղական իշխանությունում: Պատգամավորներ են ստորագրել և դիմել են պետությանը», - ասաց Մ.Եզոյանը: 

Առաջարկություններով հանդես եկավ նաև Սամցխե-Ջավախքի հայկական հասարակական կազմակերպությունների խորհրդի ներկայացուցիչ Մելս Թորոսյանը: «Կոնվենցիայում կոնկրետ չի նշվում հայոց լեզվի մասին, այսինքն՝ մենք առաջարկում ենք, որպեսզի տվյալ հարցը քննարկվի, և վավերացվի Խարտիան, բայց չենք նշում, որ որպես հայ պահանջում ենք, որ հայոց լեզուն իր պաշտպանությունը գտնի որպես տարածաշրջանային լեզու: Սա առանձին կետ է, առանձին կոնվենցիայով, սրանք խառնել պետք չէ, եթե մենք չնշենք, կարող է դուրս մնանք ցուցակից», - ասաց նա:

«Վերջերս երկրի նախագահի կողմից հնչում են հայտարարություններ, որ Ախալքալաքում ի հայտ է եկել անջատողականություն, արդյո՞ք ժամանակն է, որ նորից այս հարցը բարձրացնենք հիմա, կարող է մեր այս քայլով ընդանրապես մոռացության ենք մատնում հարցը: Ես մտավախություն ունեմ` արդյո՞ք ճիշտ ժամանակն է: Կամ թե արդյո՞ք չի թաքնված քաղաքական PR այս գործողությունների մեջ, որոշ մարդիկ կարող են օգտագործել քաղաքական նպատակների համար», - մտահոգություն հայտնեց Մ. Եզոյանը:

Շրջանային հիվանդանոցի տնօրեն և «Հանրապետականներ» խմբակցության անդամ Ալեքսանդր Թորոյանը կիսում է Մ.Եզոյանի մտավախությունները. «Իհարկե կան օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ պատճառներ: Եթե նայենք նախորդ իշխանությունների ժամանակ այս հարցի քննարկումը այս ամբիոնից արդյո՞ք հնարավոր էր, իհարկե ոչ: Եղել են շշուկներ, ստորագրությունների հավաք, բայց այս կարգի քննարկում չի եղել, քանի որ չեն թողել», - ասաց նա:

Ժողովի պատգամավոր Ֆյոդոր Թորոսյանն ասում է, որ նախկինում ևս եղել են որոշումներ լէզվի հարցի վերաբերյալ, սակայն դրանք տեղ չեն հասել: «Նախորդ որոշումները տեղ չեն հասել, որովհետև դրա տակ չի եղել ժողովի նախագահի, վարչության նախագահի ստորագրությունը: Երբևէ ուշ կամ շուտ չէ, միշտ հրատապ է լեզվի հարցը, սա կարևորագույն հարց է մեր ազգային ինքնության և գիտակցության համար», - ասաց նա:

Շրջանային ժողովի ներկա բոլոր պատգամավորները միաձայն կողմ քվեարկեցին՝ դիմումը խորհրդարան ներկայացնելու, հոտնկայս և ծափողջույններով ընդունեցին «Հանրապետականների» նախաձեռնությունը և առանձնացան դիմումը վերջնական տեսքի բերելու համար: