«Հետքի սրահում» «Հայ ազգային կոնգրես» կուսակցության ներկայացուցիչ Վահագն Խաչատրյանն է (հարցազրույցն արվել է մայիսի 2-ին):

Այսօր դարձյալ խոսելու ենք Երեւանի ավագանու ընտրությունների մասին, բայց մինչ դրան անդրադառնալը նշեմ, որ Դուք գալիս եք Մալաթիա-Սեբաստիա համայնքից, որտեղ հանդիպել եք տոնավաճառում աշխատողների հետ: Ի՞նչ պատմություն է դա, պարզեցի՞ք Ձեզ համար:

Ես մի քանի մարդկանց հետ եմ հանդիպել, ովքեր աշխատում են այդ առեւտրի կենտրոնում: ՀԱԿԿ-ի Մալաթիա-Սեբաստիայի գրասենյակում տեղի ունեցավ այդ հանդիպումը: Ուզում էի իմանալ՝ պատճառն ի՞նչ է, ինչո՞վ է պայմանավորված մարդկանց դժգոհությունը: Շատ տրիվիալ պատճառ է. ոչ թե մարդիկ իրենց ղեկավարության նկատմամբ մեծ դժգոհություն ունեն, կամ պայմաններն են փոխվել, այլ առեւտուր չկա, մարդիկ չեն կարողանում նախկին պայմաններով գոյատեւել: Շատ բնական պատճառ է, արհեստական որեւէ բան չկա, ուղղակի չեն կարողանում ապրել:

Իսկ ու՞մ են պահանջը ներկայացրել:

Տնօրենին: Վարչական շրջանից արդեն մարդիկ են այցելել իրենց եւ ասել, որ իրենց հարցը կքննարկվի մինչեւ մայիսի 2-ը եւ այդ օրը կպատասխանեն՝ հնարավո՞ր է այդ վարձավճարները նվազեցնել, թե ոչ: Որովհետեւ նրանք վճարում են թե՛ սոցիալական վճարները, թե՛ մնացած հարկային պարտավորությունները: Ուղղակի պետք է հասկանալ, որ մարդիկ չեն կարողանում ապրել: Իրականում եթե Հայաստանի մասշտաբով եք նայում, նույնիսկ մակրոցուցանիշների առումով, ապրանքաշրջանառության ծավալները՝ զուտ ներքին առեւտուրը, պակասել է: Մարդկանց կամ գնողունակությունն է ընկել, կամ մարդիկ պարզապես չկան, դրա համար էլ առեւտուր անողները պարզապես չեն կարողանում գոյատեւել:

Հուսանք, որ այս հարցն ինչ-որ լուծում կստանա: Չնայած ես միշտ ոգեւորվում եմ, երբ մարդիկ սկսում են իրենց իրավունքների համար պայքարել: Որովհետեւ այդ պայքարը միշտ ինչ-որ արդյունքի է հասցնում:

Ես միշտ ուշադրություն եմ դարձրել Ձեր աշխատանքի վրա հենց այդ պատճառով, որ որտեղ մարդը բողոքում է, դուք այնտեղ կաք: Ինձ համար էլ դա շատ կարեւոր է. մարդը երբեւիցե չպիտի համակերպվի իրավիճակի հետ, առավել եւս իր իրավունքները ինքը պետք է պաշտպանի: Եթե մեր երկրում կարողանայինք այնպիսի մի մթնոլորտ ստեղծել, որտեղ յուրաքանչյուրս մեր իրավունքները կպաշտպանեինք, այսինքն՝ կդառնայինք քաղաքացի, հավատացած եմ, որ այսպիսի համակարգը չէր կարողանա երկար գոյատեւել:

Պրն Խաչատրյան, ինչու՞ ՀԱԿԿ-ը որոշեց մտնել քաղաքական պայքարի մեջ:

ՀԱԿԿ-ը դուս չի եկել քաղաքական պայքարից, բայց այս հարցը շատ տեղին է տրվում, որովհետեւ փետրվարի 18-ի նախագահական ընտրություններին Կոնգրեսը ներկայացուցիչ չուներ, ավելի շուտ՝ իր հայտարարությամբ ոչ մեկին չպաշտպանեց, թեկուզ Կոնգրեսից Հրանտ Բագրատյանը կար որպես թեկնածու, եւ որպես անհատ Կոնգրեսի շատ համախոհներ պաշտպանել են Հրանտ Բագրատյանին: Բացի դա՝ մենք որպես հանձնաժողովի անդամներ շատ ակտիվորեն պայքարել ենք ոչ միայն Հրանտ Բագրատյանի ձայները տեղ հասցնելու, այլ ընդհանրապես օրինականության համար, որը նշանակում է, որ Րաֆֆի Հովհաննիսյանի ձայների տերն էլ ենք եղել: Եւ շատ տեղամասերում մենք վերլուծություն ենք կատարել ընտրություններից հետո՝ ընդհանուր միտումներ ենք զգացել, որ, իսկապես, Րաֆֆի Հովհաննիսյանը հաղթել է: Այսպես ասեմ՝ հատուկ տեղամասերում, որոնք մեր ուշադրության կենտրոնում էին, որտեղ 900 մարդ էր քվեարկել, Րաֆֆի Հովհաննիսյանն էր հաղթել, որտեղ մասնակցել էր 1000, 1100 կամ 1200 մարդ, Սերժ Սարգսյանն էր հաղթել: Կարելի է եզրակացնել, որ իսկապես Րաֆֆի Հովհաննիսյանն այս ընտրություններում հաղթել էր: Ինչու՞ չմասնակցեցինք: Զուտ քաղաքական հաշվարկ էր, որովհետեւ ընդդիմադիր ուժերից Դաշնակցությունը որոշեց չմասնակցել, ոչ իշխանական ԲՀԿ-ն որոշեց չմասնակցել, եւ կարծես մենք մասնակցելու էինք այս ընտրությունների մրցակցությունն ապահովելու համար, այս լոզունգի տակ: Դրան ավելացրած՝ կար Տեր-Պետրոսյանի անձնական հանգամանքը, որ ինքը ներկայացրեց՝ տարիքը, եւ մենք որոշեցինք նախագահականին չմասնակցել:

Ինչու՞ այս անգամ: Հակառակ պրոցեսն էր արդեն: Պառլամենտում ներկայացված բոլոր ուժերը որոշեցին մասնակցել: Մեզ մոտ բավականին երկար քննարկումներ եղան՝ մասնակցե՞լ, թե՞ չմասնակցել, դեմ եւ կողմ տեսակետներ կային, բայց, ի վերջո, մի կարեւոր հանգամանք հաղթեց, որ այս ընտրություններից հետո 4 տարի ընտրություն չի լինելու, եւ քանի որ ոչ իշխանական մնացած բոլոր ուժերը մասնակցում են, հնարավորություն կա միասնական հաղթել, միասնական՝ ես կրկնում եմ:

Միասնական բառի շուրջ հարց տամ՝ ինչու՞ չկարողացան միավորվել ընդդիմադիր ուժերը:

Ես ընդհանրապես միշտ դեմ եմ, երբ ասում են միասնական թեկնածու որեւէ ընտրության: Որովհետեւ այդ պարագայում տեղի է ունենում շատ մարդկանց արտահայտվելու, քվեարկելու իրավունքի խախտում, քանի որ կարող է Կոնգրեսի ներկայացուցիչը որպես անձ չուզի Բարգավաճին, «Ժառանգությանը» կամ Դաշնակցությանը ձայն տալ եւ հակառակը: Իսկ հիմա մենք 4 ուժերով բոլոր ընտրողներին հնարավորություն  ենք տալիս իրենց թեկնածուին ձայն տալ եւ հետո ավագանիում իսկապես միավորվել եւ միասնական թեկնածուով հանդես գալ ու հաղթել:

Միասնական գործելու ուղղությա՞մբ էլ ոչինչ չեք կարողանում անել, օրինակ՝ միասնական պայքարել ընտրախախտումների դեմ:

Հիմա այդ աշխատանքը կատարվում է, այսպես ասած՝ կենտրոնից դեռեւս կոորդինացում չկա մինչ այսօր: Այսինքն՝ այդպիսի մի մարմին լիներ, որը կլիներ ոչ իշխանական կուսակցությունների ներկայացուցիչներից բաղկացած եւ վերեւից կղեկավարվեին: Այդպիսին դեռեւս չկա, բայց ներքեւի մակարդակում կա, կոնկրետ Մալաթիա-Սեբաստիայում, Նորքի Մասիվում, Աջափնյակում կա այդպիսի համագործակցություն: Այդ հնարավորությունն ունենք, անպայման օգտագործելու ենք: Ես արդեն զգում եմ, որ իշխանական թեւը բավականին անհանգստացած է այդ հանգամանքով, տարբեր մեթոդներով փորձում են ճնշում գործադրել հանձնաժողովների անդամների վրա, հիմա էլ փորձում են իմանալ, թե ովքեր են լինելու վստահված անձինք, որպեսզի նրանց հետ հանդիպեն, զրուցեն: Ես փաստեր ունեմ, որ զանգել են, եկել են տուն կամ առանձին տեղ խոսել են, անգամ այսպիսի առաջարկություններ, թե մենք ձեր ձայներին ոչինչ չենք անի, բայց մյուսների ձայների հետ կարող ենք մանիպուլյացիաներ անել: Պատասխանը հասկանալի է, որ մենք ընտրությունների ենք գնում, ոչ թե բազարի, որ այսօրվանից որոշենք՝ ում ինչքան ենք տալիս: Ես հույս ունեմ, որ բոլոր դեպքերում այդ համագործակցությունը ընտրություններից հետո կկայանա:         

Փորձեք, տեսնենք ի՞նչ արդյունքների կհասնեք: Ի՞նչ եք ուզում փոխել Երեւանում:

Շատ տեղին հարց է, որովհետեւ սա ավելի կարեւոր է: Վերաբերմունք, մոտեցում Երեւանի նկատմամբ, կառավարման ամբողջ համակարգի փոփոխություն: Ես այս նախընտրական քարոզչության ժամանակ ավելի եմ խորացել, թե ինչ է կատարվում Երեւանում եւ՛ փաստաթղթային առումով եւ՛ ընդհանրապես, ինչու՞ է այսպես: Ես հասկացա, որ ընդհանուր համակարգի մաս կազմելով՝ Երեւանը որեւիցե ձեւով ինքնուրույն խնդիրներ չի լուծում, ինքնուրույն որոշումներ չի կայացնում: Որոշումները կատարվում են առանձին մարդկանց ցանկությունները սպասարկելու համար: Եւ կառավարման այդ համակարգի աշխատանքը կախված է մեկ մարդուց՝ ինչպես երկրում կախված է մի մարդու ցանկությունից՝ Սերժ Սարգսյանից, այնպես էլ այստեղ ոչ թե գործող քաղաքապետի ցանկությունից, այլ վերեւի ցանկությունից: Որեւէ մեկը չի կարող ինձ համոզել, որ քաղաքի Կենտրոնում բարձրահարկ շենքի շինարարություն թույլ է տրվել միայն նրա համար, որ Երեւանի քաղաքապետն է այդպես ցանկացել, ես համոզված եմ, որ դա եղել է վերեւից ընդունված որոշում: Հակառակ դեպքում այնպիսի անօրինականություններ, որպիսիք կատարվում են Կենտրոնում կառուցապատման ժամանակ, տեղի չէին ունենա: Ասեմ, որ բոլոր տեսակի նորմատիվները խախտվում են՝ շինարարական, քաղաքաշինական, բնապահպանական, ինչու չէ՝ նաեւ սեյսմիկ, վարչական առումով, նաեւ՝ քրեական, որովհետեւ տեղեր կան Կենտրոն համայնքում, որտեղ ընդհանրապես կառուցապատում չի կարելի անել՝ կլինեն կանաչ տարածքներ, պատմամշակութային արժեքներ:

Քաղաքապետարանն այդ առումով ոչինչ չի անում, տարածքները գերակա շահ ճանաչում է կառավարությունը: Այսինքն՝ քաղաքական որոշումով է լինում այդ ամենը:

Ոճը պետք է փոխել ուղղակի: Քաղաքացին կամ բիզնեսմենը երբ ցանկություն ունենա Երեւանում ներդրում կատարելու, ուղղակի իրեն պետք է պատրաստի ծրագիր տալ, ոչ թե ինքը պետք է գա եւ առաջարկություն անի: Այսինքն՝ դա պետք է լինի անկախ որեւէ մեկի ցանկությունից, այդ ծրագրերը պետք է բոլորին հասանելի լինեն:

Մի քանի օր է՝ Դուք խոսում եք մրցույթների մասին: Ես կարծում եմ, որ մրցույթներն էլ քաղաքապետարանում չեն որոշում:

Իհարկե, այդ մրցույթները ֆորմալացված են, կարող են նույնիսկ երեքը լինել, բայց բոլորն էլ նույն մարդու շահերը ներկայացնել՝ տարբեր անուններով: Այստեղ կարեւոր է, որ Երեւանի քաղաքապետարանի կայքէջում մինչ մրցույթը, նախապես դրված լինի քաղաքի զարգացման տրամաբանությունը՝ կոնցեպտը:

Այսինքն՝ բյուջեի համար հաշվետու չեն լինում երեւանցիներին:

Ոչ բյուջեի, ոչ ծրագրերի իրականացման համար: Եթե ինքներդ փորձեք հասկանալ, թե մուտքերը որտեղից են գոյանում, ծախսերը ինչպես են կատարվում, Դուք էլ չեք կարող: Հիմա բոլորս փորձում ենք հասկանալ, թե ինչ է նշանակում Երեւանի հիմնադրամ կամ բյուջեից հիմնադրամին փող են տալիս, որպեսզի հիմնադրամով ծախսեն: Եթե բյուջեից եք տալիս, է, գրեք բյուջեի ծախսի մեջ: Շատ տրամաբանական հարց է, բայց պատասխանը չկա: Ես փորձել եմ ինքս էլ գտնել, փաստաթղթերում չկա, ես խնդրել եմ որոշ լրագրողների, որ իրենք դիմեն, դիմել են, դարձյալ պատասխաններ չկան, Ձեզ էլ կհետաքրքրի՝ Ձեր գործունեությունից ելնելով, թե այդ հիմնադրամն ինչ է իրենից ներկայացնում, ինչպես է առաջանում:

Այդ հիմնադրամը ե՞րբ ստեղծվեց:

Դա եղել է Վանո Սիրադեղյանի գաղափարը, բայց նրա գաղափարը հետեւյալն էր՝ Երեւանում ծնելիությունը խթանելու համար ով երեխա էր ունենում, Կրեդիտ բանկում բացված հաշվին հիմնադրամից գումար էր փոխանցվում: Հիմա չգիտեմ՝ սա կա՞, թե՞ ոչ, տիրապետելով ֆինանսական փաստաթղթերի բովանդակությանը՝ փորձում եմ հասկանալ, հասկանալի չէ: Ընդհանուր վերնագրեր են՝ բարեկարգում, ճարտարապետություն եւ այլն…Հետո հայտնվում է այսպիսի հայտարարություն՝ քաղաքապետի հովանու տակ կամ երկրի ղեկավարի հովանու տակ համերգ կամ չգիտեմ ինչ: Ինձ միշտ հետաքրքրում է՝ ի՞նչ է նշանակում քաղաքապետի հովանու տակ: Քաղաքապետարա՞նն է փող տալիս այդ համերգը կազմակերպելու համար:

Առաջին հայացքից՝ հավանաբար դա:

Բայց բյուջեով նմանատիպ գործունեություն ծավալելու իրավունք դուք չունեք: Հիմա ես հասկանում եմ, որ այդ հիմնադրամը ծառայում է նաեւ այդ միջոցառումների համար: Մութ կետեր կան, որոնք երբեւիցե մեր առջեւ չեն բացվում եւ կասկած են հարուցում, եւ դա հիմնավոր է դառնում, երբ մարդիկ չեն տեսնում այդ ծախսերի արդյունավետությունը:

Գուցե եթե հաշվետու լինեին, Փակ շուկայի հարցն այսքան չէր խորանա: Որովհետեւ ոչ ոք չգիտեր, որ այդտեղ քանդում են:

Քաղաքի կենտրոնում, բոլորիս աչքի առջեւ տեղի է ունենում այդպիսի հակաօրինական գործողություն: Ես չեմ ուզում մեղադրել կառուցապատողին, իմ խոսքն ուղղված է ավելի շատ իշխանության ներկայացուցիչներին, որովհետեւ ոչ մի կառուցապատող առանց իշխանության թույլտվության անօրինականություն չի անում: Երբ ասում եմ անօրինական, նկատի ունեմ, որ Փակ շուկան որպես մշակութային արժեք հատուկ ընթացակարգ ունի, երբ դրա հետ կապված վերականգնման աշխատանքներ են կատարվում:

Բայց ես մի ուրիշ հարց եմ ուզում ուղղել ինձ, ձեզ, բոլորիս. ավագանիում կան մարդիկ, ովքեր հայտնի են որպես ճարտարապետներ, մշակույթի գործիչներ, ոչ մեկը ոչ մի անգամ այդ հարցը չբարձրացրեց, երբ ինքը ավագանու անդամ է, դրա իրավունքը ունի ավելի, քան մենք: Եւ երբ իրենց դիմում են, շատ զարմանալի կեցվածք են ընդունում: Նույնը տեղի ունեցավ Մաշտոցի պուրակի դեպքերի ժամանակ, երբ իրենք անցնում էին այդտեղով, նրանց պահվածքն ինձ համար շատ անհասկանալի էր: Ի վերջո, մշակույթի գործիչներ եք, բոլորս էլ լավ գիտենք ձեզ, բայց պարզվում է՝ ավագանի աշխատելը եւ իշխանությանը մոտ կանգնելը այդ մարդկանց փոխել է՝ մտածողությունը, մոտեցումները: Իսկապես, եթե հաշվետվողականություն լիներ, ո՛չ Մաշտոցի պուրակ կլիներ, ո՛չ Փակ շուկա, ո՛չ Աբովյան փողոցի կանաչ տարածքների վրա խանութների շարքը կլիներ: Երբ Երեւանում իշխանությունը զգա, որ հաշվետու է ընտրողին, այլ մոտեցում կցուցաբերի: Պետության մեջ էլ է այդպես: Քանի որ իշխանությունը ձեւավորվում է ոչ թե մեր կողմից, այլ ինչ-որ էլիտայի, իշխանությունը հաշվետու է էդ մարդկանց, նրանց է ծառայություններ մատուցում: Հիմա որ դուք հետաքննում եք կառուցապատողներին՝ սովորական մարդկանց անուններ չեն, բավականին հայտնի՝ քաղաքական կամ բիզնես շրջանակներում, եւ նրանց գործունեությունը միշտ հովանավորվում է իշխանության կողմից:

Ո՞ր քաղաքական ուժերի հետ եք համագործակցում նախընտրական փուլում:

Եւ՛ ԲՀԿ-ի, եւ՛ «Ժառանգության», եւ՛ Դաշնակցության: Մենք հրապարակավ հայտարարել ենք, որ թեեւ մրցակիցներ ենք, բայց թշնամիներ չենք, որովհետեւ գործում ենք նույն դաշտում, օրենքով սահմանված նույն խաղի կանոնների շրջանակներում: Ես երբեւիցե իշխանության ներկայացուցիչներին մրցակից չեմ համարել եւ չեմ համարի, որովհետեւ նրանց գործունեության ձեւերն ու մեթոդները տարբեր են: Նրանք գործում են օրենքից դուրս, այդ դեպքում մրցակցելը դառնում է անհնար: Դա նշանակում է շախմատ խաղալ բռցքամարտի կամ ըմբշամարտի կանոններով: Ոչ իշխանական ուժերն են մեր մրցակիցները: Բայց մենք մեզ թույլ չենք տալիս նրանց գործունեությանը գնահատական տալ, որովհետեւ նրանք իշխանության դեմ են դուրս եկել՝ իրենց ճիշտ կամ սխալ արտահայտած մտքերով, որեւէ խնդիր չկա: Կարեւորը մի հանգամանք է՝ այդ ուժերն իսկապես սրտացավ են եւ փոփոխություն են ուզում, եւ դա ուզում են սկսել Երեւանից:

Ասում եք, որ այդ ուժերն իշխանության դեմ են պայքարում: ԲՀԿ-ն իրո՞ք այդ ճանապարհն է ընտրել:

Առայժմ նույն խաղի կանոններով, որում մենք կանք: Ես չեմ տեսել, որ այսօր ԲՀԿ-ն այս խաղի կանոններից դուրս որեւէ քայլ կատարի:

Դուք մի քանի ընտրախախտումների մասին խոսեցիք, ունե՞ք փաստեր:

Արդեն կան: Նախ եւ առաջ՝ ադմինիստրատիվ ռեսուրսի օգտագործում, որի համար արդեն յուրահատուկ տերմին է առաջացել: Դա նշանակում է հանդիպումներ բոլոր դպրոցներում, մանկապարտեզներում, առողջապահական հիմնարկներում իշխանության ներկայացուցիչների հետ, հայտնի ցուցակների կազմումը, ափսոս օրինակ չբերեցի՝ տասնապետերի, հիսունապետերի, հարյուրապետերի եւ հազարապետերի ցուցակ, որտեղ գրվում է, որ ձեզ՝ որպես բժիշկ, ուսուցիչ կամ քաղաքապետարանի աշխատող հանձնարարվում է գրել, թե ովքեր պետք է գան քվեարկեն՝ նրանց տվյալները, եւ ներքեւում դուք ստորագրում եք, որ վստահեցնում եք, որ այդ մարդիկ պետք է գան: Դա հոգեբանական ճնշման ձեւ է: Նունիսկ այն աստիճանի, որ այդ ցուցակներում հայտնվում են մեր ավագանու թեկնածուները: Այսինքն՝ որեւէ մեկը որ վստահեցնում է, որ այս մարդիկ կգան, մեր ավագանու թեկնածուն պիտի գնա քվեարկի ՀՀԿ-ի օգտին:

Հաջորդը՝ ilur.am-ի լրագրողի, մեր քարոզիչների հետ տեղի ունեցած դեպքերը: Մի անընդունելի երեւույթ էլ կա, երբ մեր քարոզիչներին թաղային հեղինակությունները փորձում են արգելել շենքերի բակերում քարոզչություն անել, մերոնք դիմադրում են, ասում են, որ օրենքով դա իրենց թույլատրված է, հակառակ դեպքում ոստիկանություն կկանչեն, մեջտեղ են գալիս կանայք, որոնք շենքերից դուրս են գալիս տիրոջ կեցվածքով՝ ինչ իրավունք ունեք այստեղ քարոզչություն անելու, մենք արդեն որոշել ենք, թողեք գնացեք:

Երրորդ՝ ամենավտանգավորը. հասարակ քաղաքացիներիս կյանքում մեծ դերակատարություն ունեցող մի կառույց, որ կոչվում է համատիրություն: Մի քանի համատիրություն փորձեք մտնել Կենտրոնում: Այնտեղ իշխանության ներկայացուցչի նկարն է փակցված, եւ պարզապես քարոզչություն է արվում իշխանության ներկայացուցչի համար: Ըստ օրենքի՝ դրանք պետք է զբաղվեն սովորական սպասարկման աշխատանքներով, մեզ պիտի ծառայեն, դրա փոխարեն նրանք շատ ակտիվ քաղաքական գործունեություն են ծավալում: Ինչո՞վ է դա վտանգավոր: Այդ կառույցի մոտ է ամբողջ ինֆորմացիոն բազան, իրենք ամեն օր շփվում են քաղաքացիների հետ: Օրինակ՝ Էդիկը ունի բարեկամ, ով դրսում է, ինչ-որ խնդիրներ ունի ֆինանսական: Վահագնը ունի ծանոթ, որ բանկերի հետ պրոբլեմներ ունի: Այսպես հավաքում են բազան, եւ գալիս է իշխանության ներկայացուցիչը եւ ասում՝ ես պատրաստ եմ այս հարցերը լուծել, բայց դուք խոստանում եք, որ 5 անձնագիր եք բերելու: Այսինքն՝ համատիրությունը դարձել է ընտրական կոռուպցիայի եւ խախտումների կենտրոն: Սա ընտրակեղծիքի որջ է եւ պետք է դիմել ոստիկանությանը, որ այդ որջերը փակեն: Ես էլի կարող եմ շարունակել թվարկումը: Այս ամենը կատարվում է նրա համար, որ մարդիկ պարզապես չուզենան ընտրատեղամաս գալ:

Այս փաստերով դիմե՞լ եք ոստիկանություն:

Կոնկրետ վերջին փաստով՝ ոչ, բայց մնացածի մասին ասվել է: Հարավ-Արեւմտյան թաղամասում, Նորքի Մասիվում այն տախտակները, որոնց վրա փակցվում են քարոզչական պաստառները, բոլոր կուսակցություններինը ջարդված է, բացի ՀՀԿ-ից: Սրա մասին հրապարակավ մենք հայտարարություն կանենք: Ես չգիտեմ՝ ինչքանով ոստիկանությունը կարձագանքի կամ կգտնի այդ մարդկանց, բայց ես զգում եմ, որ սա հրահանգ է, որ նշանակում է՝ սկսեք, սկսեք ուժ ցույց տալ: Դրանով փորձում են վախեցնել մեզ եւ մեր կողմնակիցնրին: Հիմնական շեշտադրումը ընտրողին է ուղղված, որպեսզի եւ՛ վախեցնեն եւ՛ հասկացնեն, որ մենք ենք որոշողը:

Մեզ համար նոր մի փաստ արձանագրենք՝ առաջինը՝ վատ. երբ 2007-2008 թվականներին քարոզչություն էինք անում, դռնեդուռ տակտիկան էինք ընտրել, երբ դուռը ծեծում էինք ու խոսում, ոչ թե միայն բուկլետները ներկայացնում, դուռը չէր բացում 30 տոկոսը: Մեր եզրակացությունն էր, որ այդ մարդիկ հանրապետությունում չեն: Այս անգամ մինիմում 40, շատ անգամ 50 տոկոսը դուռը չի բացում: Միանշանակ այդ մարդիկ հանրապետությունում չեն: Այսինքն՝ այն թիվը, որ վերջին 5 տարվա ընթացքում 220-250 հազար մարդ է լքել Հայաստանը, իրականություն է: Եւ իշխանության հետ մեր հիմնական վեճն այն է, որ եկեք այդ ցուցակները մաքրենք: Դա շատ հեշտ գործ է: Մենք նկատի ունենք հետեւյալը, որ 6 ամսից ավելի հանրապետությունից բացակայողներին ժամանակավորապես հանեք ընտրացուցակներից: Եթե այդ մարդը ընտրությունից 3 օր առաջ գա եւ ներկայացնի անձնագիր, միանգամից կվերականգնվի: Երկրորդ խնդիրը՝ իրականում իշխանությունը ձայն չունի: Ոչ թե նրա համար եմ ասում, որ շահագրգիռ եմ, որովհետեւ նույն իրավիճակն էր 2008-ին, երբ բոլոր սոցհարցումները Տեր-Պետրոսյանին ներկայացնում էին 2%, 5% ձայն ունեցող, իրականում դա չէր, նույնը հիմա: Մարդիկ իշխանության անունը չեն ուզում լսել: Եւ դա շատ բնական է, այլապես ես մեր ժողովրդի մասին այլ կարծիք կունենայի, կմտածեի, որ մենք հոգեկան խանգարում ունենք: Ի վերջո, երկրում պաշտոնապես 35 տոկոս աղքատություն կա, պաշտոնապես 20, ոչ պաշտոնական տվյալներով՝ 30-40 տոկոս գործազրկություն: Եւ մարդիկ լքում են, դա տեսնելու համար պետք չէ այլեւս օդանավակայն գնալ, ավտոբուսներով են գնում: Սահմանի վրա տեսեք՝ ինչ է կատարվում՝ հերթեր են ոտքով գնացողների:

Դուք ինչպե՞ս եք պատրաստվում կանխել արտագաղթը:    

Երբ պատճառով ես հետաքրքրվում, սոցիալականը մի կողմ, մարդիկ ավելի շատ գնում են արդարության պակասի զգացողությունից եւ իրենց անելանելիությունից: Աշխատանքի հետ կապված չէ, ընդհանրապես չեն հասկանում՝ երկրի ապագան ինչպես կլինի, վաղը ինչպես է լինելու իրենց երեխաների ապագան: Ամենավտանգավորը սա է: Երբ մարդկանց հետ խոսում ես, չեն էլ թաքցնում: Գոյատեւելու խնդիրը նյութական առումով կարող են լուծել: Առավելեւս, որ գոյատեւելու հարցն այսօր իշխանությունը չի լուծում, 1 մլրդ 675 մլն դոլար 2012 թվականին մասնավոր տրանսֆերտների ձեւով երկիր է եկել: Մեր բյուջեն, համեմատության համար, 2,8 մլրդ դոլար է: Ոչ պաշտոնականով իրար համարժեք թվեր են: Մարդը գնում է, որովհետեւ տեսնում է, որ այլընտրանք չունի իշխանության հետ իր իրավունքները պաշտպանելու, ոչ իր անձը, ոչ իր սեփականությունը պաշտպանված չէ: Մթնոլորտը պետք է փոխվի: Երբ իշխանության ձեւավորումը տեղի ունենա այնպես, ինչպես ժողովուրդն է ցանկանում, հետո ժողովուրդը պատասխանատվություն կունենա երկրում մնալու: Հիմա նա անտարբեր է: Ես հավատացնում եմ՝ պետական որեւէ խնդրով իրենք չեն հետաքրքրվում: Անձնականը շատ ավելի կարեւոր է դարձել ամեն ինչից: Հիմա մարդը որեւիցե ձեւով չի ուզում մասնակցի ոչ շրջապատի, ոչ պետության խնդիրների լուծմանը, որովհետեւ տեսնում է, որ հակառակ կողմից վերաբերմունք չկա:     

Իսկ ի՞նչ շանսեր ունի ՀԱԿԿ-ը:

Մեծ: Տոկոսների մասին չեմ խոսում: Մենք շատ դանդաղ սկսեցինք՝ կազմակերպչական առումով, որովհետեւ ՀԱԿԿ համագումարը ժամկետի առումով համընկավ նախընտրական քարոզչության հետ, բայց հետագայում կարողացանք մտնել արդեն ընթացող նախընտրական պրոցեսի մեջ եւ հիմա հետ չենք մնում: Բավականին հետաքրքիր է գնում: Շանսերը մեծ են՝ մի քանի հանգամանքներից ելնելով՝ Կոնգրեսը մի քիչ թափից ընկել էր, բայց հիմա արագություն է հավաքում, երկրորդ՝ մեր մոտեցումները, մեր կազմը ոգեւորում է ինչ-որ առումով, շատերի մոտ նույնիսկ զարմանք է առաջացնում, թե ինչու ենք երիտասարդների բերել, որոնց դեմքերը շատերին ծանոթ չեն: Մենք պատահական չենք այդպես արել, իրականում տարիքն այսօր նշանակություն ունի՝ ելնելով գործող ավագանիից: Էնտեղ էլ շատ ծանոթ դեմքեր են, հայտնի մարդիկ են, բայց նրանց արած գործը շատ ավելի բացասական է: Հետաքրքիր է երիտասարդներին լսել՝ իրենց պատկերացումները ապագայի շուրջ:

Վերջին հարցը. Ինչու՞ երեւանցին պետք է իր ձայնը տա ՀԱԿԿ-ին:

Առաջին՝ եթե իրեն հարկավոր է փոփոխություն, մենք դա կբերենք, երկրորդ՝ մենք իսկապես հարգում ենք երեւանցուն, նաեւ՝ հաշվի առնելով իմ նախկին աշխատանքային փորձը: Չթաքցնեմ՝ մենք այս հանգամանքը օգտագործում ենք եւ՛ քարոզչության ժամանակ, եւ՛ ցուցակը կազմելիս ենք նկատի ունեցել, եւ մենք այն մարդիկ ենք, ովքեր վերջին 5 տարում իրենց դիրքերը չեն զիջել ժողովրդի առջեւ: Այն, ինչ փորձում են վերագրել մեզ, իրականության հետ կապ չի ունեցել, ես հատկապես նկատի ունեմ իշխանական քարոզչությունը: Մենք միշտ ժողովրդի հետ ենք, եւ իրականում առանց հրատապ փոփոխությունների զարգացում, ապագա էլ չենք ունենա ցանկացած բնագավառում, այդ թվում Երեւանում՝ որպես նորմալ քաղաքացի, նորմալ միջավայրում ապրելու հնարավորություն: Այսօր մեզ զրկում են դրանից: Այն, ինչ կատարվում է Փակ շուկայում, Պուշկինի 25-ում, որտեղ 14-հարկանի շենք են նախատեսում, Դալմայի այգիներում, ցավոք, կարող է իրականություն դառնալ, եթե փոփոխություն չլինի: Մենք կարող ենք այդ ամենը կանգնեցնել, օրինականություն հաստատել: Ամենակարեւորը՝ երեւանցին կզգա, որ մասնակից է դառնում քաղաքի կառավարմանը՝ իր պատասխանատվությունը, պահանջատիրությունը ներկայացնելով:

Սույն հաղորդումը հնարավոր է դարձել իրականացնել Քաունթերփարթ ինթերնեշնլի հայաստանյան ներկայացուցչության կողմից իրականացվող Քաղաքացիական հասարակության և տեղական ինքնակառավարման աջակցության ծրագրի և Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների բնակչության առատաձեռն աջակցության շնորհիվ` ԱՄՆ Միջազգային զարգացման գործակալության գործընկերային պայմանագրի շրջանակներում՝ «Հետաքննող լրագրողներ» կազմակերպության միջոցով: Սույնի բովանդակությունը, արտահայտված տեսակետները և կարծիքները պատկանում են հեղինակին` «Հետաքննող լրագրողներ» կազմակերպությանը, և հնարավոր է, որ չհամընկնեն Քաունթերփարթ ինթերնեշնլի հայաստանյան ներկայացուցչության, ԱՄՆ Միջազգային զարգացման գործակալության և ԱՄՆ կառավարության տեսակետների հետ: