Այսօր Երևանում մեկնարկեց 4-օրյա տարածաշրջանային աշխատաժողով, որը նվիրված է Ալբանիայում, Հայաստանում և Վրաստանում մինչև 5 տարեկան երեխաների շրջանում թերաճության խնդրի արձագանքմանը:

Աշխատաժողովը կազմակերպվել է ՀՀ կառավարության և ՄԱԿ-ի մանկական հիմնադրամի (ՅՈՒՆԻՍԵՖ) կողմից և նպատակ ունի միավորել երեք երկրի՝ երեխաների սնուցման մասնագետների և պատասխանատուների ջանքերը՝ վերանայելու ազգային ռազմավարություններն ու ծրագրերը, վերհանելու առկա համակարգային խնդիրները և վերահաստատելու երեխաների իրավունքների ու բարեկեցության հարցում ազգային հանձնառությունները:

«Երեխաների կենսապահովման խնդիրների շարքում առողջության պահպանման և սնուցման հարցերն առաջնահերթ են, և այս առումով առավել կարևորվում է վաղ մանկության շրջանը, քանզի հիվանդացության և մահացության ռիսկը 0-5 տարեկան հասակում շատ ավելի բարձր է»,- նշեց առողջապահության նախարարի տեղակալ պրն Սերգեյ Խաչատրյանն իր բացման խոսքում:

Անցած ամիս ՅՈւՆԻՍԵՖ-ի հրապարակած «Երեխաների սնուցման բարելավումը. հասանելի առաջնահերթություն գլոբալ առաջընթացի համար» զեկույցի համաձայն՝ աշխարհում շուրջ 165 միլիոն երեխա տառապում է թերաճությունից, ինչը նշանակում է, որ նրանց հասակը տարիքի համեմատ շատ կարճ է:

Զեկույցը հաստատում է նաև, որ թերաճության նվազեցման համար առաջնային է ջանքերի կենտրոնացումը հղիության և երեխայի կյանքի առաջին 2 տարվա վրա: Երեխաների թերաճությունը չի նշանակում միայն կարճ հասակ. դա նշանակում է նաև երեխայի ուղեղի, մտավոր և ճանաչողական զարգացման հապաղում, ինչպես նաև չափահաս տարիքում աշխատանքային արդյունավետության նվազում:

Մինչև 5 տարեկան երեխաների շրջանում թերաճությունը երեխայի ուղեղի՝ իր ներուժի լիարժեք չափով զարգացման կորցրած հնարավորության նշան է: Վաղ մանկությունը ուղեղի զարգացման վճռական շրջան է, երբ թերսնուցման հետևանքները, որոնք արտացոլված են տարիքին համապատասխան ցածր հասակում, անդառնալի ազդեցություն ունեն և ուղղման ենթակա չեն:

«Եթե կինը թերսնված է հղիության շրջանում, կամ եթե նրա երեխան թերսնուցված է կյանքի առաջին 2 տարում, ապա երեխայի ֆիզիկական և մտավոր աճն ու զարգացումը նույնպես ենթակա են հապաղման: Այդ երեխան երբեք չի սովորի, ոչ էլ հասարակության պիտանի անդամ կդառնա, որքան կարող էր լինել, եթե պատշաճ սնուցում ստանար վաղ տարիքում»,- նշեց Հայաստանում ՅՈւՆԻՍԵՖ-ի ներկայացուցիչ Հենրիետ Արենսը:

Վերջին տվյալների համաձայն՝ մինչև 5 տարեկան երեխաների շրջանում թերաճության տարածվածությունը Հայաստանում կազմում է 19 տոկոս, Ալբանիայում՝ 16 տոկոս և Վրաստանում՝ 11 տոկոս:

Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության աճի միջազգային չափանիշներով՝ ամբողջ աշխարհում երեխաները (մինչև 5 տարեկան) կարող են իրենց տարիքին համապատասխան հասակ ունենալ այն դեպքում, երբ հղի կանայք պատշաճ բուժօգնություն և սնուցում ստանան, իսկ երեխաները՝ օպտիմալ սնուցում ու պատշաճ խնամք:

Միևնույն ժամանակ վիճակագրությունը հստակ ցույց է տալիս, որ ամենախոցելի ընտանիքների երեխաների շրջանում թերաճության ցուցանիշներն առավել բարձր են, ինչը հանգեցնում է այն համոզման, որ թերաճությունը վաղ մանկության շրջանում անհավասար պայմանների, այլ ոչ թե ժառանգականության հիմնական նշանն է:

Թերաճությունն ու թերսնուցման այլ ձևերը կարելի է նվազեցնել աշխարհով մեկ «կյանքի 1000 օրը» անվանում ստացած հղիության և երեխայի կյանքի առաջին 2 տարում պարզ և ապացուցված մի շարք քայլերի միջոցով: Այս 1000 օրվա ընթացքում պատշաճ սնուցման միջամտությունները վճռական են պտղի և երեխայի սնուցման, աճի ու ուղեղի զարգացման բարելավման հարցում: Դրանք հնարավորություն են ստեղծում, ինչը հետագա կյանքում հնարավոր չի լինի: Դա է պատճառը, որ այս շրջանը կոչվում է ‹‹հնարավորության պատուհան»:

«Մենք պետք է քայլեր ձեռնարկենք այս վճռական շրջանում երեխաների լիարժեք աճն ու զարգացումն ապահովելու համար: Աշխարհում կիրառված արդյունավետ միջամտությունների շարքում են հղի մայրերի սնուցման և խնամքի բարելավումը, ինչպես նաև մանկական հիվանությունների կանխարգելումն ու պատշաճ սնուցումը երեխայի կյանքի առաջին երկու տարիներին: Առաջին 6 ամսում բացառապես կրծքով սնուցումը, այնուհետև պատշաճ հավելյալ սննդանյութերով հարուստ սննդամթերքի ապահովումը հաջողության գրավականն է»,- ասաց ՅՈւՆԻՍԵՖ-ի գլխամասային գրասենյակի սնուցման գծով ավագ խորհրդատու տկն Նունե Մանգասարյանը:

Հաճախ թերսնուցումը պատշաճ սնուցման և խնամքի հարցում գիտելիքի պակասի արդյունք է: Հավասարապես կարևոր է աշխատել ծնողական հմտությունները բարելավելու ուղղությամբ, քանի որ ծնողներն առաջնային պատասխանատվություն են կրում իրենց երեխաների բարեկեցության հարցում: Ինտեգրված աջակցությունը մասնավորապես խոցելի ընտանիքներին պետք է պետական ծրագրերի հիմնաքարը լինի՝ ի հավելում օրենսդրական ու վարչական միջամտությունների: Շատ դեպքերում մայրերի ու երեխաների սնուցման ու խնամքի մասին պարզ տեղեկատվությունը կարող է վճռական դեր խաղալ պտղի և երեխայի պատշաճ աճն ու զարգացումն ապահովելու հարցում:

Ենթատարածաշրջանային աշխատաժողովը կնպաստի երկարաժամկետ ազգային գործողությունների պլանների մշակմանը, որով հնարավոր կլինի նվազեցնել Ալբանիայում, Վրաստանում և Հայաստանում մինչև 5 տարեկան երեխաների շրջանում թերաճությունը, ինչպես նաև թույլ կտա համաձայնեցնել մոտ ապագայում իրականացվելիք գործնական քայլերը: