Երեկ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը երեք վճիռ է կայացրել ընդդեմ Հայաստանի Հանրապետության: Ներկայացնում ենք «Հետքի» հարցազրույցը Եվրադատարան դիմած երեք ՀՀ քաղաքացիների շահերի պաշտպան Արա Ղազարյանի հետ:

-Պարոն Ղազարյան, ի՞նչ գործերով են Հայաստանի դեմ վճիռներն ընդունվել:

-Առաջին երկու գործերը վերաբերում են Արմավիրի շրջանի Քարակերտ գյուղից ԱԺՄ կուսակցության անդամ Լավրենտի Կիրակոսյանին և Կոմունիստական կուսակցության անդամ Արման Մխիթարյանին: Նրանք 2003թ նախագահական ընտրություններից հետո ենթարկվել էին վարչական կալանքի` հանրահավաքներին մասնակցելու համար, բայց ոստիկանության պահանջներին չենթարկվելու հիմքով, ինչպես որ այդ թվերին լինում էր: Այսինքն` ոստիկանները հարցրել են` հանրահավաքին մասնակցե՞լ ես: Պատասխանել է` այո: Ուրեմն գնանք, պետն ուզում է քեզ հետ զրուցել: Քաղաքացին հրաժարվել է, ինչն էլ դիտարկել են իբրեւ ոստիկանների օրինական պահանջներին չենթարկվել: Ընդ որում` Լավրենտի Կիրակոսյանին 2004թ-ին նորից վարչական կալանքի ենթարկեցին`առաջադրելով քրեական մեղադրանք` թմրանյութերի օգտագործելու հիմքով: Բայց այդ գործին Եվրադատարանը դեռ չի անդրադարձել: Երրորդ գործը վերաբերում է «Ազգային միաբանություն» կուսակցության Արմավիրի տարածքային կառույցի ղեկավար, նախկին ոստիկան Մյասնիկ Թադեւոսյանին, ով նույն հիմքով ենթարկվել է տասնօրյա վարչական կալանքի` 2004 թ.-ի ապրիլյան դեպքերից հետո:

-Ի՞նչ պահանջներով էին նրանք դիմել Եվրադատարան:

-Քաղաքացիները բողոքել են կալանքի պայմաններից, ինչպես նաև նրանից, որ արդար դատաքննություն չի ապահովվել, բողոքարկելու հնարավորություն չեն ունեցել: Ի դեպ, Եվրոդատարանը, ըստ կոնվենցիայի 3-րդ հոդվածի, կարող էր գործերը չընդունել վարույթ, քանի որ քաղաքացիները չէին բողոքել կալանքի պայմաններից, այսինքն` չէին սպառել բոլոր միջոցները: Բայց Եվրադատարանը գործն ընդունեց վարույթ` համարելով, որ բողոքարկման մեխանիզմներն այստեղ իրականում արդյունավետ չեն: Սա այն բացառությունն է, որ կիրառեց Եվրադատարանը, որ որոշ դեպքերում դու կարող ես բողոքարկման բոլոր միջոցներն այստեղ չսպառել, բայց դատարանը գործը կընդունի վարույթ` հաշվի առնելով բոլոր հանգամանքները: Կարևոր հանգամանքներից մեկն այն էր, որ կառավարութունն ասում էր, որ կոնկրետ այս օրենքի այս կետերով կարող ես բողոքարկել այս մարմիններին կալանքի պայմանների դեմ: Բայց իրականում նա ցույց չէր տալիս այն մարմինները, ում նրանք կարող էին դիմել:

-Ի՞նչ վճիռ է կայացրել Եվրադատարանը:

-Դատարանը վճռել է, որ մեկուսարանում նրանց նկատմամբ ցուցաբերվել է անմարդկային և արժանապատվությունը նսեմացնող վերաբերմունք: Քանի որ խուցը, որտեղ իրենք նստել են, եղել է ավելի փոքր, քան սահմանված է Հայաստանի համար: Ներսում զուգարան չի եղել, ջուրը կեղտոտ է եղել, որից Ա. Մխիթարյանը նույնիսկ թոքերի բորբոքում է ստացել: Պատուհանը շատ փոքր է եղել, ներսում օդափոխությություն տեղի չէր ունեցել: Այս ամեն ինչը Եվրադատարանը հաշվի է առել: Բացի այդ, նա համարել է, որ չի ապահովել արդար դատաքննության իրավունքը, քանի որ պատշաճ ժամանակ և հնաարվորություն չի տրվել պաշտպանություն նախապատրաստելու համար: Նրանք պահվել են ոստիկանությունում` արտաքին աշխարհի հետ առանց որևէ կապի: Նրանց ներկայացվել է մեղադրանք, գործը տարվել է դատարան, քննվել եւ դատապարտման վճիռ կայացվել մի քանի ժամվա ընթացքում: Որոշ փաստերի դատարանը մանրամասն չի անդրադարձել` հղում կատարելով նախկինում կայացված Աշուղյանի և Գալստյանի գործի փաստերին: Սրանք էլ 2004թ-ին վերաբերող վարչական կալանքի գործեր են, որոնցով դեռ մի տարի առաջ է որոշում կայացվել: Այսինքն` մենք հստակ տեսնում ենք նախադեպի ազդեցություն:

-Իսկ ի՞նչ փոխհատուցում է նախատեսում դատավճիռը:

-Բոլոր երեք գործերով հավասարաչափ բարոյական վնասի փոխհատուցում է տրվելու` 4500 եվրո և ևս 3500 եվրո` դատական ծախսերի համար: Այսինքն` պետության բյուջեից յուրաքանչյուրին 7500 եվրո է տրվելու` 6 ամսվա ընթացքում:

-Նշեցիք, որ այս գործերի վրա հստակ կարելի է տեսնել նախադեպի ազդեցությունը: Իսկ կարո՞ղ են այս գործերն իրենք նախադեպ դառնալ:

-Ոչ, քանի որ մեզ մոտ վարչական կալանք հասկացությունը դուրս է մղվել 2005 թ.-ին ընդունված նոր Սահմանադրությամբ, և դա իրավունքի բնականոն զարգացման արդյունքում էր:

-Ըստ Ձեզ, իշխանությունները դասեր քաղո՞ւմ են ընդդեմ Հայաստանի Հանրապետության կայացված վճիռներից:

-Կարելի է միայն հուսալ, որ դասեր կքաղեն, իսկ այն, որ լուրջ են ընդունում այս գործերը, ես դրանում վստահ եմ, քանի որ շփվում են տարբեր մասնագիտական խմբերի հետ:

Հարցազրույցը՝ Աստղիկ Խաչատրյանի