Լեռնային Ղարաբաղի կրոնական փոքրամասնությունների ներկայացուցիչները դժգոհում են, որ նոր օրենքը խիստ վերահսկողություն է սահմանում եւ չի ապահովում այլընտրանքային կրոն դավանելու ազատություն: Նոր ընդունված օրենքը սահմանում է, որ բոլոր կրոնական կազմակերպությունները միայն իշխանությունների համապատասխան թույլտվություն դեպքում կարող են արտասահմանից հրավիրել օտարերկրյա կրոնական կազմակերպությունների ներկայացուցիչներին: Այս հանգամանքը մտահոգություններ է առաջացնում, որ նոր օրենքի միջոցով իշխանությունները փորձում են սահմանափակել այլընտրանքային կրոն դավանելու ազատությունը:  Անցյալ տարվա նոյեմբերին ընդունված նոր օրենքն իշխանություններն արդարացնում են ազգային անվտանգության պահպանման նպատակներով, սակայն կրոնական փոքրամասնությունների` հատկապես Եհովայի վկաների համար չափազանց դժվար է հարմարվել այս ամենին: Ըստ օրենքի` կրոնական կազմակերպությունները պարտավորվում են օտարերկյա իրենց հյուրերին (օրինակ` քարոզիչներին) Ղարաբաղ հրավիրել միայն կառավարությանն առընթեր ազգային փոքրամասնությունների եւ կրոնի հարցերով բաժնի թույլտվության միջոցով: «Այսինքն` կրոնական կազմակերպության ներկայացուցիչը նախօրոք պետք է տեղյակ պահի մեր բաժնին, որ, օրինակ, մեկնում է սեմինարի կամ հանդիպումների, ինչպես նաեւ, մեր համաձայնության դեպքում միայն կարող է հյուր ունենալ»,- բացատրում է ազգային փոքրամասնությունների եւ կրոնի հարցերով բաժնի պետ Աշոտ Սարգսյանը: Կրոնական փոքրամասնությունների ներկայացուցիչները, սակայն, դժգոհում են, որ Ղարաբաղում 140,000 հետեւորդ (բնակչության մեծամասնությունը) ունեցող Հայ առաքելական եկեղեցին չի ենթարկվում այս օրենքին: «Դա սահմանափակում է կրոնական կազմակերպության իրավունքները, դա պետության կողմից ստացվում է գրաքննություն»,- կարծում է Եհովայի վկա Արայիկ Խաչատրյանը: Ա. Խաչատրյանը, օրինակ բերելով օրենքից, նշում է, որ այն նույնիսկ սահմանափակում է գրանցված կրոնական կազմակերպությունների` ժողովներ անցկացնելու նպատակով դահլիճներ վարձակալելու իրավունքը, քանի որ սա էլ պետք է համաձայնեցվի կառավարության կից կրոնի հարցերով բաժնի հետ: Մյուս կրոնական կազմակերպությունները նույնպես բողոքում են օրենքի սահմանած խիստ վերահսկողությունից. «Արթնության կրակ եկեղեցին» Ղարաբաղում ունի տասը տարվա կենսագրություն: Եկեղեցի հաճախողների թիվը, եկեղեցու առաջնորդ Լեւոն Սարդարյանի խոսքերով` 350 է: Լեւոն Սարդարյանը կարծում է, որ իրենց գործունեության վրա չափազանց խիստ պետական վերահսկողություն է սահմանվել. «Կախված դրանից սահմանափակումներ կամ շատ կլինեն, կամ քիչ` նայած թե այդ գործընթացն իրականացնող մարմիններն ինչպես կլինեն տրամադրված այս կամ այն կրոնական կազմակերպության նկատմամբ»: «Ավետարանական քրիստոնյա բապտիստներ» կազմակերպության ներկայացուցիչ Արեն Բաղդասարյանը համաձայն է Սարդարյանի արտահայտած կարծիքի հետ. «Չ՞է որ մենք ապրում ենք ազատ ու անկախ երկրում: Եվ եթե իմ հոգեւոր եղբայրներից մեկի գալը օգուտ կբերի մեր գործին, ապա մենք պարտավոր ենք դա անել եւ ոչ ոք, կարծում եմ, իրավունք չունի միջամտել այդ հարցերում»,- համոզված է Արեն Բաղդասարյանը: Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունն այդպես էլ չի ճանաչվել միջազգային հանրության կողմից: Բաքվի հետ 1994-ին ստորարված զինադադարից հետո շրջանը համեմատաբար խաղաղ վիճակում է գտնվում: Այնուամենայնիվ, ազգային փոքրամասնությունների եւ կրոնի հարցերով բաժնի պետ Աշոտ Սարգսյանը հիշեցնում է, որ քանի դեռ խաղաղության համաձայնագիր չի ստորագրվել, անհրաժեշտ է հնարավորինս պահպանել ազգային միասնությունը: «Մենք շատ դեպքում մոռանում ենք, որ մեր երկիրը պատերազմական դրության մեջ է: Եվ այդ պատճառով կրոնական կազմակերպության ներկայացուցիչները պարտավոր են լինելու հաշվետվություն ներկայացնել, թե ում են հրավիրել, ով է գնացել եւ այլն, քանի որ աշխարհում գործող մի շարք կրոնական կազմակերպությունների առաքելությունը լրիվությամբ բացահայտված չէ»,-նշում է Աշոտ Սարգսյանը: Լեռնային Ղարաբաղում գործող Եհովայի վկաները հրաժարվում են զինվորական ծառայությունից. այս հանգամանքը վեճերի տեղիք է տալիս, ահա թե ինչու այսօր կրոնական հայացքների պատճառով զինվորական ծառայությունից հրաժարվող Եհովայի վկաները դատապարտվում են 4-5 տարվա ազատազրկման: Իշխանության ներկայացուցիչների կարծիքով՝ նրանց նման վարվելակերպը խոչընդոտում է Լեռնային Ղարաբաղի դե-ֆակտո անկախության կայացմանը: Հայաստանյաց Առաքելական եկեղեցին ողջունելի է համարում պետության ոչ անտարբեր կեցվածքը նման հարցերի հանդեպ՝ նշելով, որ նոր օրենքը կոչված է ապահովելու, որպեսզի այլընտրանքային կրոնները չսպառնան երկրի անվտանգությանը: «Լավ կլիներ, եթե օրենքը լիներ գործող եւ բոլոր այն կրոնական կազմակերպությունները, որոնք կխափանեն մեր երկրի ազգային անվտանգությունը լինեին պետության հսկողության տակ: Պետությունը օրենքը հրապարակում է այն կրոնական կազմակերպությունների գործը սահմանափակելու, որոնք դեմ են զինապարտության օրենքին»,-ասում է Տեր Հակոբ աբեղա Անդրեասյանը: Նա նաեւ ավելացրել է, որ ի տարբերություն այդ կրոնական կազմակերպությունների, Հայ Առաքելական եկեղեցին զբաղվում է ազգի ինքնության պահպանմամբ: «Ղարաբաղը ճանաչված չէ աշխարհի կողմից: Եվ ամեն մի կրոնական կազմակերպություն` ֆինանսավորվելով դրսից, մի դեսպանատուն է ներկայացնում Ղարաբաղում: Ներսից ինֆորմացիա են փոխանցում, հաշվետվություն տալիս, հյուրեր կանչում եւ այլն»,- ասում է Հայր Հակոբը: Ղարաբաղի բնակչության մեծամասնությունը կիսում է այս կարծիքը, սակայն թերեւս ավելի լիբերալ մոտեցում է ցուցաբերում հարցի նկատմամբ, քան եկեղեցական պաշտոնյաները: Սստեփանակերտի բնակիչ 28-ամյա Կարեն Գալստյանը առաքելական եկեղեցու հետեւորդ է. «Ես ոչ թե ուզում եմ նրանք չլինեն, այլ ուզում եմ, որ նրանք դարձի գան»: Լուսինե Մուսայելյան, Ստեփանակերտ (Կովկասյան Լրատու # 480, 13-ը փետրվարի, 2009թ.) Հոդվածն արտատպվում է Պատերազմի եւ խաղաղության լուսաբանման ինստիտուտի IWPR «Կովկասյան լրատու» պարբերականից www.iwpr.net :