Կրոնական փոքրամասնությունների ներկայացուցիչների խոսքերով՝ իրենք ստիպված են պայքարելու դավանանքի ազատության իրենց իրավուքների համար Վիճակագրության տվյալների համաձայն՝ Վրաստանում անցյալ տարի կրոնական փոքրամասնությունների դեմ բռնություններն ի սպառ բացակայել են: Սակայն իրենց՝ հավատացյալների խոսքերով՝ բոլոր կրոնական փոքրամասնությունները բյուրոկրատական քաշքշուկի զոհ են դառնում՝ բացառությամբ Ուղղափառ եկեղեցու: Վրաստանի բնակչության մեծամասնությունը Ուղղափառ եկեղեցու հետեւորդ է, սակայն Թուրքիայի եւ Հայաստանի սահմաններին մոտ մի շարք շրջաններում կան նաեւ մեծ թվով մահմեդականներ եւ Հայ առաքելական եկեղեցու հետեւորդներ: Չնայած այս շրջաններում դարերով ապրելու փաստին՝ կրոնական փոքրամասնությունների ներկայացուցիչները դժգոհում են, որ ստիպված են պայքարել դավանանքի ազատության իրենց իրավունքների համար: Եթե օրենսդրությունը ոչ մի խոչընդոտ չի դնում նրանց առջեւ, ապա բյուրոկրատական խտրականությունը մշտապես թունավորում է նրանց կյանքը: Կրոնական հանդուրժողականության Խորհրդում վրացի մահմեդականներին ներկայացնող Տարիել Նակաիձեն նշում է, որ նման խտրականությունը հատկապես տարածված է Սամցխե-Ջավախքի շրջանում, որտեղ ապրում են ինչպես մահմեդականներ, այնպես էլ բնակչության մեծամասնությունը կազմող հայեր: «Վերջին մի քանի տարիների ընթացքում մզկիթների կառուցման հարցերի վերաբերյալ դիրքորոշումը փոխվել է, սակայն դրա մասին իրական կարծիքը նույնն է մնացել: Եթե նախկինում այդ ամենի նկատմամբ բացահայտ ագրեսիա էր դրսեւորվում, ապա այժմ մնացել են միայն այս փոքրիկ խոչընդոտները, որոնք խանգարում են մեզ պաշտոնական թույլտվություն ստանալ»,-նշում է Տ. Նակաիձեն: Աջարիայում, որտեղ մեծ մահմեդական համայնք կա, վերջին տարիներին մի քանի մզկիթ է կառուցվել, որոնցից ոչ մեկի կառուցումն այդպես էլ չի հաստատվել իշխանությունների կողմից: «Անցյալ տարի վրացի մահմեդականները Ասպինձայում մի մզկիթ կառուցեցին, եւ տեղական ինքնակառավարման կառույցի կառավարիչը հարցրեց մեզ արդյո՞ք ունենք կաթողիկոսարանի թույլտվությունը դրա կառուցման համար»,-պատմում է Նակաիձեն: «2007-ին Ադիգենիի շրջանում զանգվածային հարձակում տեղի ունեցավ 1917թ-ին կառուցված մզկիթի վրա: Նմանատիպ միջադեպ տեղի ունեցավ նաեւ անցյալ տարվա դեկտեմբերին Չելա գյուղում, որտեղ մզկիթի տանիքը բարձրացած 100-ից ավել մարդիկ գոռում էին՝ «Դուք վրացի չե’ք, սա ձեր տեղը չէ’»: Միջադեպը լուրջ հետեւանքներ չունեցավ միայն ոստիկանության եւ Մահմեդական Խորհրդի միջամտության շնորհիվ»: Օրենսդրության համաձայն՝ Ուղղափառ եկեղեցու առաջնորդն իրավունք չունի միջամտելու Վրաստանի մահմեդականների գործերին, սակայն եկեղեցին այնպիսի մեծ ազդեցություն ունի առօրյա կյանքի վրա, որ նրա միջամտությունն ուղղակի անխուսափելի է: «Ճարտարապետական ծառայությունը եւ հատկապես կաթողիկոսարանն իրավունք չունեն խոչընդոտելու պաշտամունքային կառույցների շինարարությանը: Սա ինքնին արհեստածին խնդիր է: Վրաստանում կաթողիկոսարանը չափազանց մեծ ազդեցություն ունի, եւ իշխանություններն աշխատում են խուսափել եկեղեցու հետ ընդհարումներից: Ահա թե ինչու պաշտամունքային կառույցների շինարարության համար թույլտվություն չեն տալիս», նշում է Վրաստանի մարդու իրավունքների պաշտպանի գրասենյակին կից ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի Հանդուրժողականության կենտրոնի ավագ փորձագետ Բեկա Մինդիաշվիլին: Անցյալ դարի 90-ականներին եւ այս տասնամյակի առաջին կեսին իրադրությունը լրիվ այլ էր: Այն ժամանակ ուղղափառության ակտիվ քարոզիչները, որոնցից էր 1995-ին պաշտոնական եկեղեցուց հեռացված Բազիլ Մկալավիշվիլին, ներշնչեցին հավատացյալներին պայքարել Վրաստանում բողոքականների եւ այլ կրոնական փոքրամասնությունների տարածման դեմ: 2002-03 թվականների ընթացքում մարդու իրավունքների պաշտպանի գրասենյակ ավելի քան 800 բողոք ներկայացվեց կրոնական համայնքների վրա կատարված հարձակումների վերաբերյալ: Այս իրադարձություններից եւ 2004-ին տեղի ունեցած Մկալավիշվիլու ձերբակալությունից հետո հարձակումները պակասեցին: Եւ իսկապես, վիճակագրության համաձայն՝ անցյալ տարի Վրաստանում ընդհանրապես չի եղել կրոնական փոքրամասնությունների դեմ բռնության որեւէ դեպք: Այնուամենայնիվ, նրանք իրենց բավականաչափ պաշտպանված չեն զգում: «Սարագեջոյում ուղղափառ եկեղեցու տեղացի հետեւորդներից մեկը բենզինով լի շիշ նետեց դեռեւս կառուցման փուլում գտնվող մեր դահլիճ: Տեղական իշխանությունների ներկայացուցիչը մեր դատապաշտպաններին խորհուրդ տվեց դեպքի կապակցությամբ աղմուկ չբարձրացնել՝ ուղղակի ստիպելով հանցագործին գրավոր խոստովանություն անել. նրա կարծիքով՝ սա այնքան էլ մեծ հանցանք չէր»,- նշում է Վրաստանի Եհովայի վկաների շահերը ներկայացնող դատապաշտպան Մանուչար Տսիմինտիան: «Բազմազգ Վրաստան Համաքաղաքացիական Շարժում» Միությունը, որն իրենից ներկայացնում է քաղաքական շրջանակների վրա ճնշման լծակներ ունեցող մի խումբ, ներառում է 56 ոչ կառավարական կազմակերպություններ եւ 18 համայնքներ: 1998-ից ի վեր Միությունը պայքարում է դավանանքի հավասարություն համար: Կազմակերպության գործադիր տնօրեն Ագիտ Միրզոեւը նույնիսկ բարձրացրեց կրոնական փոքրամասնությունների վրա գործադրվող ճնշման հարցը 2007 թ-ին Ժնեւում կայացած ՄԱԿ-ի կոնֆերանսի ժամանակ: «Կարծում եմ՝ Վրաստանի բոլոր հավատացյալները պետք է հավասար պայմաններից օգտվեն»,-նշել է Միրզոեւը: Ֆաթի Մամիաշվիլի, Թբիլիսի, (Կովկասյան Լրատու # 481, 20-ը փետրվարի, 2009թ.) Հոդվածն արտատպվում է Պատերազմի եւ խաղաղության լուսաբանման ինստիտուտի IWPR «Կովկասյան լրատու» պարբերականից: