Երեկ Արագածոտնի մարզի Աշտարակ քաղաքի թիվ 1 դպրոցում տեղի ունեցավ մարզպետարանի հանրակրթական դպրոցի տնօրենների օգոստոսյան խորհրդակցությունը: Միջոցառմանը ներկա էին նաեւ Կրթության ազգային ինստիտուտի տնօրեն Նորայր Ղուկասյանը, Արագածոտնի մարզպետ Սարգիս Սահակյանը եւ այլ հյուրեր: Բացման խոսքում մարզպետը նախ շնորհավորեց դպրոցի կոլեկտիվներին` գալիք ուսումնական տարվա կապակցությամբ, որից հետո նշեց այն արատավոր երեւույթները, որոնք առկա են դպրոցներում: «Մասնավոր դեպքեր կան` դրամահավաքության հետ կապված: Խնդրում եւ միաժամանակ պահանջում եմ, որ նման մոտեցումները վերացնեք, հակառակ դեպքում պատասխանատուները կպատժվեն:  Դեպքեր են եղել նաեւ, որ տնօրեններն աշխատանքի են ընդունել ոչ մասնագետ ուսուցիչների` կրճատելով մասնագետներին: Այս տոնական օրը չեմ ուզում փչացնել, բայց պետք է հեռու մնաք նման մոտեցումներից»,-ասաց Սարգիս Սահակյանը: Թեեւ մարզպետը դպրոցի տնօրեններին զգաստության եւ օրենքի շրջանակներում գործելու կոչ էր անում, սակայն կոչը որոշ տնօրենների համար ոչ մի ազդեցություն չէր թողնում: Հատկապես կին տնօրենները միմյանց հետ քննարկում էին սոցիալ կենցաղային եւ նմանատիպ այլ հարցեր` տպավորություն ստեղծելով, թե նպաստ ստանալու համար էին եկել: Որոշներն էլ քննարկում էին, թե այս տարի ինչ պահածոներ են փակելու: Տնօրեններն էլ ավելի աշխուժությամբ սկսեցին աղմկել հատկապես Արագածոտնի մարզպետարանի Կրթության, մշակույթի եւ սպորտի վարչության պետ Սիրամարգ Ղուկասյանի երկարաշունչ ելույթի ժամանակ: Միայն մեկ ժամ, իր խոսքերով ասած, «լիրիկական զեղումներով» ելույթն այնքան ձանձրացրեց ներկաներին, որ տղամարդ տնօրենները նույնպես սկսեցին աղմկել, իսկ կանայք անթաքույց հայտարարեցին, «որ Ղուկասյանը խոսեց` ուրեմն այսօր մնացինք ստեղ»: Նշենք, որ դահլիճում հավաքված մոտ 127 տնօրեններն այս անգամ էլ  դաս խանգարող աշակերտի պես պահեցին իրենց: Բանախոսների ելույթների ժամանամ դահլիճի տարբեր կողմերից լսվում էին բջջային հեռախոսների զանգերը` համեմված թուրքա-արաբական եւ ռաբիզ երգերով: Մոտ 2-3 ժամ տեւած խորհրդակցության ժամանակ այդպես էլ չլռեցին տնօրենների հեռախոսները` թեեւ Սիրամարգ Ղուկասյանը հաճախակի էր զգուշացնում` «անջատել հեռախոսները»: Մարզի կրթական ոլորտի «պլյուսները» ու «մինուսները» Արագածոտնի մարզում գործում է կրթության ոլորտի 127 պետական ոչ առեւտրային կազմակերպություն, այդ թվում` 121 հանրակրթական դպրոց, 3 հատուկ դպրոց, 2 արհեստագործական ուսումնարան եւ 1 մարզադպրոց: 2009 թ. հունվարի 10 –ի դրությամբ մարզի  բոլոր  դպրոցներում  աշակերտների  թիվը  կազմում  է  20441:  Կոմպլեկտավորվել է 1281 դասարան, որոնցից 118-ը առաջին դասարաններ են` 1536 աշակերտով: Կոմպլեկտավորված դասարաններից 110-ը երկկոմպլեկտ է, 7-ը` եռակոմպլեկտ: 11 –րդ դասարաններում սովորել  է  2136 աշակերտ: Աշակերտների թվի նվազման հիմնական պատճառներն, ըստ Սիրամարգ Ղուկասյանի երկուսն են` սոցիալ-դեմոգրաֆիական /հանրապետության սոցիալ տնտեսական իրավիճակով պայմանավորված ծնելիության նվազում/  եւ  արտագաղթը: Դպրոցներից 91-ը միջնակարգ է, 30-ը` հիմնական: Ավագ դպրոցների ռազմավարական ծրագրի իրականացման նպատակով 2008-2009 ուս. տարում հանրապետության փորձնական 10 ավագ դպրոցների թվում ընդգրկվել էր նաեւ Աշտարակ քաղաքի Ն. Սիսակյանի անվան թիվ 5 միջնակարգ դպրոցը, որտեղ փորձնական ավագ դպրոցում սովորում էր 222 աշակերտ` հումանիտար, բնագիտական, ֆիզմաթ, տնտեսագիտական եւ ընդհանուր հոսքերով դասարաններում: Կառավարության որոշմամբ այս տարի Թալինի բնագիտամաթեմատիկական  հատուկ եւ Ապարանի թիվ 3 միջնակարգ  դպրոցները նույնպես վերակազմավորվել են որպես ավագ դպրոցներ: Մարզում  գործում  է  ազգային  փոքրամասնությունների / եզդիաբնակ / 20  դպրոց,  որտեղ կոմպլեկտավորվել  է  110  դասարան՝  740 աշակերտով: Ներկայումս մարզի հանրակրթական դպրոցներում աշխատում է 2725 մանկավարժ, որոնցից 2280-ը ունի բարձրագույն մասնագիտական կրթություն, 143-ը` բարձրագույն եւ միջին ոչ մասնագիտական  կրթություն: Աշակերտների թվի նվազմամբ պայմանավորված` դասարանների թվի նվազման արդյունքում նվազել է նաեւ ուսուցիչների ծանրաբեռնվածությունը: Ուսուցիչների միջին զբաղվածությունը կազմում է 0.8 դրույք, կամ` մոտ 18 դասաժամ: Մարզում   2008 -2009 ուս. տարում,  կապված  դպրոցների  նախնական  կոմպլեկտավորման  հետ,  առկա  են    որոշակի  խնդիրներ,  որոնք  հիմնականում  առաջացել  են  սովորողների  միջին  խտության,  ուսուցիչ-աշակերտ  հարաբերակցության  եւ  դասարանների  կոմպլեկտավորման   պատճառով: Վերլուծելով  մարզի  հանրակրթական  դպրոցների աշխարհագրական  դիրքի  ընդգրկվածությունը  եւ  ելնելով  դպրոցների  ֆինանսավորման  հնարավորությունից`  մարզպետարանի  կողմից  ՀՀ  կառավարություն  են   ներկայացվել  հետեւյալ  առաջարկությունները,  որոնք  դահլիճում հնչեցրեց տիկին Ղուկասյանը: 1. ՀՀ  Արագածոտնի  մարզի  բարձր  լեռնային  և  եզդիաբնակ  դպրոցների  դասարանների  միջին  խտությունը  սահմանելիս`  ցուցաբերել  տարբերակված  մոտեցում: 2. Հաշվի  առնելով  հանրապետությունում  ծնելության  աճի  դանդաղ   ընթացքը`  վերը  նշված  դպրոցներում  դասարանների  միջին  խտությունը  սահմանել 10-12 աշակերտ,  լեռնային  և  բարձր  լեռնային  գոտում  մինչև  400 աշակերտ  ունեցող  դպրոցներում`    17  աշակերտ,  իսկ  նախալեռնային  շրջանի դպրոցներում`  սահմանված  կարգով: 3. Ուսուցիչ – աշակերտ  հարաբերակցությունը  բարձացնելու  նպատակով  առաջարկվել  է  մանկավարժական  բուհերում  բացել  բազմապրոֆիլ   ուսուցիչներ  պատրաստելու  ֆակուլտետ: Կրթության վարչության պետը կարեւոր համարեց նաեւ մանկավարժների բնակարանային եւ կենցաղային պայմանների բարելավման խնդիրը: «Ներկայումս մարզում ունենք 14  ուսուցչական տուն, որտեղ ապրում է 43 ընտանիք: Սակայն պետք է անհանգստությամբ նշեմ, որ ուսուցչական  տների վիճակը  անմխիթար է: Դրանք վերանորոգման  խիստ կարիք ունեն»,-ասաց Ս. Ղուկասյանը: Կրթության վարչությունն ընթացիկ տարում դպրոցներում կատարել է մի շարք ուսումնասիրություններ, որոնց արդյունքում մարզպետի  համապատասխան  կարգադրություններով  խիստ  նկատողություններ  են  ստացել Միրաքի հիմնական դպրոցի եւ  Թալինի  արհեստագործական  ուսումնարանի  տնօրենները: Որպես առավել   հաճախ հանդիպող  թերություններ  առանձնացվեց  տնօրենների եւ  փոխտնօրենների կողմից  բավարար  քանակով դասալսումներ չկատարելը: Թերություններ  կան  մատենավարության  մեջ,  որոշ  դեպքերում` արտադասարանական, դասղեկական եւ  առարկայական  մասնախմբերի  աշխատանքներում:  Պետք  է  նշել,  որ  մատենավարության  մեջ  հիմնականում  անհամապատասխանություն  է  արձանագրվում   դասամատյանների  և  ատեստատների   գնահատականների  համեմատության  արդյունքում: Թերություններ են արձանագրվել   նաև  ուսուցիչների  կողմից դասավանդման   նոր  ձևերի  ու  մեթոդների  կիրառման աշխատանքներում: «Ուսուցչի  վերապատրաստումը  ուղղված  է  նոր  մեթոդների  ներդրմանը,  սակայն  շատ  ուսուիչներ  վերապատրաստվելուց  հետո էլ  շարունակում  են  աշխատել  հին  մեթոդներով: Կարծում  եմ , որ  պետք  է   այս ուղղությամբ  վերապատրաստվեն նաեւ  տնօրեններն  ու  փոխտնօրեններ,  որպեսզի  նրանք  կարողանան  ուսուցչի  մոտ  դասալսում  կատարել  եւ  տալ  համապատասխան  ցուցումներ»,-նշեց Սիրամարգ Ղուկասյանը: Մարզպետարանի  կողմից կատարվող ֆինանսական  ստուգումների  արդյունքում  պարզվել  է,  որ սահմանված  կարգով  չեն լրացվում  և  ձևակերպվում  հաշվապահական  փաստաթղթերը,  թերություններ  և  սխալներ  են  հայտնաբերվել  եկամտահարկի, անաշխատունակության, նպաստների,  արձակուրդային  գումարների  հաշվարկման  մեջ,  ուսուցիչների  տարակարգերի  և  դրույքաչափերի  սխալ  ներկայացումներում և  տնօրենների  կողմից իրենց չթույլատրվող  քաղպաշտպանության  շտաբի  պետի  հաստիքի  ձևակերպումը Մարզպետարանը դպրոցներում իրականացրել է կարիքի գնահատման, որի համաձայն, այսօր մարզի դպրոցների համար պահանջվում է` 6174 աշակերտական սեղան-նստարան, 10836  աթոռ, 1209 գրատախտակ, 1291 գրապահարան, 276 համակարգիչ եւ համակարգչային  սեղան: Մարզի դպրոցական գրադարանային ֆոնդում գույքագրված գեղարվեստական, մեթոդամանկավարժական գրականության գրեթե կեսը հնամաշ է, իսկ 30%-ը օգտագործման պիտանի չէ՝   կապված հանրակրթական ծրագրերի փոփոխման հետ: Ինտերնետ կապով է ապահովված է մարզի ընդամենը  46  դպրոց: Մարզում գործում է համայնքային ենթակայության 29 մանկապարտեզ`  թվով 2289 սաներով: 72 համայնքում  մանկապարտեզի շենք չկա:  21  համայնք էլ  ունի  մանկապարտեզի  շենք, սակայն այստեղ նույնպես մանկապարտեզներ չեն գործում: Այդ պատճառով մարզի մոտ  3500 նախադպրոցահասակ երեխա դուրս  է  մնում  կրթական  համակարգի  առաջին   աստիճանից: Այս տարվա նորամուծությունները վախեցրեցին  տնօրեններին Խորհրդակցության վերջում Կրթության ազգային ինստիտուտի տնօրեն Նորայր Ղուկասյանը տնօրեններին բացատրեց վերջերս ընդունված «Հանրակրթության մասին օրենքի» որոշ դրույթներ: Տնօրեններին վախեցրեց հատկապես այս տարվա նորույթ համարվող մատյանների լրացման նոր կարգն ու գնահատման չափանիշները: «Վախենալու ոչինչ չկա: Դժվարն առաջին տարին է, որից հետո արդեն կսովորեք»,-հայտարարեց Ն. Ղուկասյանը: Աշխուժություն եւ բուռն քննարկումների առիթ հանդիսացավ Նորայր Ղուկասյանի այն հայտարարությունը, որը վերաբերում էր սահմանամերձ լեռնային եւ բարձր լեռնային համայնքների ուսուցիչների աշխատավարձին ավելացվող 50 տոկոս հավեավճարին: Այս տարի 10-րդ դասարանցիները կունենան 7 առարկաների գծով 13 նոր դասագիրք: «Թեեւ  դասագրքերը ստեղծվել են 3 հոսքերի համար, սակայն ճգնաժամը խանգարեց մեզ ու այդ դասագրքերով կուսուցանվեն երկմակարդակ դասարանների ավագ դպրոցի աշակերտները»,-ասաց Նորայր Ղուկասյանը: Պարոն Ղուկասյանի փոխանցմամբ` ավագ դպրոցում գործելու է ֆիզիկամաթեմատիկական, հումանիտար եւ ընդհանուր հոսքեր: Դասագրքերն էլ կառուցված են հենց այդ հոսքերի համար: «Ուժեղ» դասագիրքը նախատեսված է ֆիզմաթ հոսքի համար, իսկ համեմատաբար «թույլը»` հումանիտար եւ ընդհանուր: