ԱԺ պատգամավոր, «Ժառանգություն» խմբակցության անդամ Անահիտ Բախշյանը «Հետքի» հարցերին պատասխանում է որպես ՀՀ քաղաքացի եւ մարտի 1-ի իրադարձությունների ականատես

- Տկն Բախշյան, ի՞նչ եք կարծում` մարտի 1-ին հնարավո՞ր էր խուսափել դեպքերի նման հանգուցալուծումից: Դրա համար ի՞նչ չարեց իշխանությունը կամ ընդդիմությունը (հանրահավաքի կազմակերպիչները):

- Նախ ասեմ, որ Ֆրանսիայի դեսպանատան մոտ ժողովուրդը հավաքվեց ինքնաբուխ, կազմակերպիչներ չկային: Դրանք առավոտյան Ազատության հրապարակում ծեծված, ջարդված, անչափ վրդովված մարդիկ էին: Կազմակերպիչները հետո եկան, եւ բոլորը զսպվածության կոչ էին անում: Որեւէ մեկից իշխանությունը բռնազավթելու, սահմանադրական կարգը խախտելու կոչ չեմ լսել: Հիմա հետադարձ հայացքով նայելիս մտածում եմ, որ Տեր-Պետրոսյանը, երբ տեսնում էր, որ ինքը փակուղու մեջ է եւ իրեն չեն թողնում գալ ժողովրդի մոտ, պետք է մութն ընկնելուն պես ժողովրդից պահանջեր ցրվել: Չէ՞ որ, այսպես թե այնպես, գիշերը ուշ նա այդ հրահանգը տվեց: Սակայն մյուս կողմից հավատում եմ նաեւ, որ, ամեն դեպքում, նա չէր սպասում, թե իշխանությունները նման կերպ կվարվեն: 

Իսկ կատարվածից խուսափելու համար իշխանությունների չարածները կարելի է անընդհատ թվարկել:

Երբ ես եկա Ֆրանսիայի դեսպանատան մոտ, պարսպի տակ ընդամենը 50-60 հոգի էր հավաքվել, բայց 20 րոպե չանցած` ամբողջ հրապարակը լցվեց: Եվ իշխանությունները կարող էին բարի վերաբերմունքով խաղաղեցնել նրանց: Պետք չէր այդ հոգեվիճակում գտնվող մարդկանց վրա նորից ուժ կիրառել: Եթե մենք կանանցով շարք չկանգնեինք վահաններով ու մահակներով զինված ոստիկանների ու ժողովրդի միջեւ, վերջիններիս նորից կծեծեին:

Հետո եկան փոխոստիկանապետերը, տարբեր ճանապարհներ առաջարկեցին, եւ ոստիկաններից ինչ-որ մեկն ասաց` տարեք ժողովրդին, թե չէ կջարդենք: Դավիթ Հակոբյանը` ՄԱԿ-ում աշխատող երիտասարդ ու շատ կիրթ մի տղա, իմ թիկունքից հակադարձեց` չեք կարող, ժողովրդին ո՞նց կջարդեք: Անմիջապես մահակն իջավ ուղիղ տղայի գլխին: Նրան քաշելով տարան: Հետո պարզվեց, որ գլուխը պատռել էին, ծեծել ու նոր տարել հիվանդանոց:

Շատ տարօրինակ էր նաեւ, որ Ազատության հրապարակի աղբը տանող մեքենան հայտնվեց այդ փողոցում: Որտեղից որտեղ ինչ-որ մեկն իմացավ, թե ինչ է տեղափոխում այդ փակ մեքենան, այն կանգնեցրին ու սկսեցին դատարկել: Մեկը մի կոշիկ էր թափահարում, թե սա այն երեխայինն է, մյուսն այլ բան էր անում: Ժողովրդի մեջ իսկական հիստերիա ընկավ, եւ ինձ թվում է, որ սա շինծու բան էր` արված ժողովրդին ավելի գրգռելու համար:

Քիչ անց հավաքվեցին իմ կուսակից ընկերները եւ սկսեցինք ուղիներ փնտրել` ստեղծված վիճակից դուրս գալու համար: Չէր կարելի իրար դեմ թողնել ցավեցված, վիրավորված ժողովուրդ եւ գազազած ոստիկանություն: Մենք զանգեցինք նաեւ ԱԺ նախագահ Տիգրան Թորոսյանին, բայց արձագանք չհնչեց:

Գիշերը մինչեւ 3:30 Մյասնիկյանի արձանի մոտ հանրահավաքը շարունակվել է, իսկ բախումը եղել է հեռվում` դեպի Ձկան խանութ, Մաշտոցի պողոտա, Լեոյի փողոց: Հանրահավաքի մարդկանցից ինձ պատմել են, որ իրենք նույնիսկ չեն էլ իմացել, որ իրենցից 2 կմ հեռու մարդիկ են զոհվել: Հիմա ես ուզում եմ հարցնել` ի՞նչ կապ ունի հանրահավաքն այդ բախումների հետ: Այդ ո՞ր միտինգավորը կռվի բռնվեց զորքի հետ: Ո՞վ սպանեց այդ մարդկանց: Ժողովու՞րդն է ինքն իր վրա կրակել:

Սկսում ես մտածել` ուրեմն, ինչ-որ ուժերի ձեռնտու էր ոստիկանության հետ բախումը եւ զոհերի առկայությունը, որպեսզի դրա շղարշի տակ վերցնեն «Հանրահավաքների մասին» օրենքն ու փոփոխության ենթարկեն` արգելելով հանրահավաքները, ցույցերը եւ մարդկանց ազատ արտահայտվելու իրավունքը: Հատուկ ձեռագրով գրված սահմռկեցուցիչ սցենար է: Նույն ձեռագրով գործեցին 2003 եւ 2004 թթ.:

Ես ձեռքիս տակ ունեմ նկարներ, որոնցում պատկերված է, թե ինչպես օրը ցերեկով քաղաքապետարանի դռան առաջ ոստիկանության բարձրաստիճան պաշտոնյան ատրճանակը պահել է ժողովրդի վրա: Ունեմ կադրեր, որ 3 հոգի խանութը թալանում են: Թող դրանք ցույց տան եւ այդ մարդկանց փնտրեն: Փոխարենը ձերբակալում են մարդկանց, որոնք պատկառանք են ներշնչում: Եվ բռնում են միայն նրա համար, որ ունեն քաղաքական այլ տեսակետներ: Տիպիկ 37 թիվն է:

- Դուք այցելել եք նաեւ զոհվածների ընտանիքներին: Կարողացե՞լ եք պարզել` ինչի՞ց են նրանք մահացել: Եվ, ըստ Ձեզ, զոհերի հարազատներն ինչու՞ են խուսափում լրագրողների հետ հանդիպումից:

- Զոհերից 3-ի հարազատները «Հայլուրով» խոսել են եւ մեղադրել ընդդիմությանը: Բայց դա այդ պահին են ասել, հետո, կարծում եմ, մտածել ու որոշ բաներ հասկացել են: Ընդ որում` նրանցից մեկը «Հայլուրով» մեղադրեց Տեր-Պետրոսյանին, իսկ ընդդիմադիր թերթին տված հարցազրույցում` հակառակ կողմին, իր խոսքերով` գյադաներին: Չեմ բացառում, որ հիմա նրանց լռությունը պայմանավորված է վախով: Բայց, հավանաբար, չեն ուզում խոսել, որովհետեւ չեն կարող հիմնավորել իրենց ասածները:

Մենք պաշտոնապես դիմել ենք դատաբժշկական հիմնարկին, անատոմիկի ղեկավարին, որպեսզի ներկայացնեն, թե այդ մարդիկ ինչից են զոհվել: Մերժեցին: Ես անձամբ այցելել եմ Երեւանում ապրող բոլոր զոհվածների ընտանիքներին, ցավակցել մեր կուսակցության անունից եւ փորձել որոշ բաներ հասկանալ: Մեծամասամբ ընտանիքն ասում է, որ իրենց տղան միտինգ չէր գնում:

Գրիգոր Գեւորգյանը գիշերը ժամը 9-ին զանգել է տուն եւ կնոջն ասել` գալիս եմ տուն, ճաշը տաքացրու: Ուշացել է: Կինը հետ է զանգել` ու՞ր մնացիր: Պատասխանել է` զինվորները չեն թողնում փողոցն անցնեմ: Այդպես էլ նա տուն չի հասել: Մահվան թղթում գրված է` զոհվել է գլխուղեղի կենսական կարեւորագույն ֆունկցիաների սուր խանգարման, գանգի հրազենային վիրավորումից:

27-ամյա Զաքար Հովհաննիսյանը զոհվել է հրազենային վնասվածքից: Նրա մեծ եղբայրը զոհվել է Ղարաբաղում, մայր չուներ, հայրն անդամալույծ է, եւ վերջինիս ինքն էր խնամում: Զաքարը հոգսաշատ տղա էր եւ հանրահավաքների ընդհանրապես չի մասնակցել: Այդ օրը սպանվել է Մաշտոցի պողոտայի շուկայի մոտ, տարել են հիվանդանոց, փորձել վիրահատել, բայց հենց հիվանդանոցում էլ մահացել է:

Զաքարի դրկից հարեւան` 33-ամյա Դավիթ Պետրոսյանը, որ մասնագիտությամբ ոսկերիչ էր, զոհերից մեկն է: Նա սպանվել է «Մակարով» տեսակի ատրճանակի գնդակից:

- Ի՞նչ ելքեր եք տեսնում ստեղծված ճգնաժամից դուրս գալու համար:

- Անհրաժեշտ է իրական երկխոսություն սկսել: Երբ Սերժ Սարգսյանը փետրվարի 26-ին բոլորին, այդ թվում Ազատության հրապարակի «քույրերին եւ եղբայրներին» երկխոսության կոչ արեց, դա, ըստ էության, միայն խոսքեր էին: Եթե նա իրոք գնար այդ երկխոսությանը, այն ժամանակ կսկսեինք իրապես կասկածել` արդյոք իրավունք ունե՞նք այդքան վատ բան մտածել նորընտիր նախագահի մասին: Ցավոք, պարզվեց, որ կոչն իրականում ուղղված էր միայն իր բնորոշած «քաղաքական հաճախորդներին»: Եվ այն ամենը, ինչ այսօր կատարվում է, այն օրենքները, որ ընդունում են, ճնշումները, ձերբակալություններն ու քաղաքական տեռորը միանշանակ բումերանգի ազդեցություն են ունենալու եւ ուղղվելու են հենց Ս. Սարգսյանի դեմ: Նա այն մարդն է, ում ընտրությանը հասարակության մի ստվար մասը կասկածում է: Եվ եթե նա մինչեւ իր երդման արարողությունը շարունակի նույն քայլերն անել, կհայտնվենք անկանխատեսելի իրադրությունում: Ինչքա՞ն կարելի է գազը սեղմել: Այն մի օր կպայթի: Իսկ թե ի՞նչ կլինի հետեւանքը, պետք չէ գուշակություններ անել: Բավարար է նայել պատմությանը:

Պետք է վերջ տալ այս գործելակերպին եւ գնալ քաղաքական կոնսենսուսի: Դա է միակ ճանապարհը:

Կարծում եմ նաեւ, որ Լ. Տեր-Պետրոսյանը նույնպես իր ներկայացրած պահանջների կատարմանն ավելի շուտ կարող է հասնել սեղանի շուրջ: Օրինակ` նա ասում է, թե մինչեւ ձերբակալվածներին բաց չթողնեք, չենք կարող բանակցել: Ըստ իս` այդ համաձայնությանը կարելի է ավելի հեշտ հասնել սեղանի շուրջ:

Ընդհանուր առմամբ, մեր քաղաքական դաշտում գործող մարդկանց խանգարում է այն, որ ամեն մարդ իր ճշմարտությունը միանշանակ է ընդունում, չի սիրում դրանից բեկվել:

- Տկն Բախշյան, խոսակցություններ են պտտվում, որ ժողովուրդը զոհերի հիշատակը հարգելու համար մարտի 21-ին Ազատության հրապարակից մինչեւ Մյասնիկյանի արձան շարքով կանգնելու է: Դուք մասնակցելու՞ եք այդ ակցիային եւ, ըստ Ձեզ, ի՞նչ կանի իշխանությունը:

- Հաշվի առնելով «Հանրահավաքների մասին» օրենքում արված վերջին փոփոխությունները` կարծում եմ` իշխանությունները թույլ չեն տա ժողովրդին հավաքվել եւ կդիմեն նաեւ ուժի: Չնայած, եթե չեն ուզում վիճակն ավելի սրել, պետք է նման քայլի չդիմեն:

Ինչ վերաբերում է ինձ, ես անձնապես կմասնակցեմ, որովհետեւ միշտ այնտեղ եմ, որտեղ կան վիրավորված եւ մերժված մարդիկ: Սակայն կտրուկ դեմ եմ օրենքով չթույլատրված ցանկացած միջոցառում անցկացնելուն: