Այսօր կազմակերպված մամուլի ասուլիսին Բյուրականի աստղադիտարանի տնօրեն Հայկ Հարությունյանը հույս հայտնեց, որ 1-1,5 տարվա ընթացքում Ֆրանսիայից Բյուրական կտեղափոխվի մի կարևոր ու թանկարժեք սարք` սպեկտրոգրաֆ: Սպեկտրոգրաֆը ձեռք բերելու հավակնություն ունի աշխարհի 5-6 խոշոր գիտական կենտրոն, սակայն, Հայկ Հարությունյանի խոսքերով` սարքի տերերը հակված են, որ այն Բյուրականի աստղադիտարան տեղափոխվի: «Եթե դա տեղափոխվի Բյուրական, ապա Բյուրականի աստղադիտարանը դիտողական տեսակետից իր կարգը նորից կփոխի և շատ բարձր մակարդակի կհասնի: Սպեկտրոգրաֆի միջոցով հայտնաբերում են և հայտնաբերել են մեծ քանակությամբ արտաարեգակնային մոլորակներ: Դա այնպիսի սարք է, որ միայն այս խնդրի համար չէ. դա զգում է շատ շարժումներ, արագություններ, որ սովորական սարքերով մենք ի վիճակի չենք զգալ: Բյուրականի աստղադիտարանում գոյություն ունեցող սարքավորումներով մենք կարողանում ենք, ենթադրենք, 10, 20 կմ/վրկ արագությունը գրանցել: Այս սարքը թույլ է տալիս գրանցել 10 մ/վրկ արագությունը, այսինքն` 1000 անգամ ավելի զգայուն սարք է, և դա թույլ կտա լուծել դիտողական բազմաթիվ խնդիրներ, որոնք մինչև այսօր մեզ համար դեռ երազանք են»,- ասաց Հայկ Հարությունյանը: Նա հավելեց, որ որպեսզի այդ սպեկտրոգրաֆը բնականոն աշխատի, Բյուրականի աստղադիտարանը պետք է կարողանա իր մեծ դիտակը բերել իր լավագույն վիճակին` նաև ՀՀ կառավարության միջոցների և իտալական դրամաշնորհի հաշվին: Բյուրականի աստղադիտարանի 2,6 մետրանոց դիտակի հետ միասին սպեկտրոգրաֆը կունենա շատ մեծ հնարավորություններ: Սարքը երկար ժամանակ աշխատել է Ֆրանսիայի աստղադիտարանում, և ըստ ծրագրի` պետք է բարելավել դրա բնութագրերը, այնուհետև տեղափոխել Բյուրական: Գործընթացն արդեն սկսված է: Հայկ Հարությունյանի խոսքերով` աստղադիտարանը հաղթահարել է բոլոր ճգնաժամերը` կապված երիտասարդ կադրերի բացակայության հետ, խնդիր, որը ներկայումս ունեն գիտական բազմաթիվ հիմնարկներ: Նա նշեց, որ վերջին 5-6 տարիներին աստղադիտարանը կազմակերպել է միջազգային գիտաժողովներ, հայաստանցի ուսանողների համար դպրոցներ, երիտասարդ աստղաֆիզիկոսների համար միջազգային դպրոցներ: «Սա բերեց այն բանին, որ կարծեք թե, այնուամենայնիվ, մեր համալսարանում երիտասարդների մեջ ցանկություն առաջացավ աստղաֆիզիկայի բնագավառում աշխատելու: Վերջին 2 տարում ամեն տարի մենք աշխատանքի ենք վերցնում 4 երիտասարդի` դեռ սկսած մագիստրատուրայից: Այս տարի վերցրել ենք 4 հոգի մագիստրատուրայից և 3 հոգի նույնիսկ բակալավրիատից, որոնք լուրջ աշխատանք են կատարում աստղադիտարանում` կապված սարքաշինության, դիտակների, սարքերի վերականգնման հետ: Եվ այսօր ինձ մոտեցան ուսանողները (ես դասից եմ գալիս` համալսարանից) և բողոքեցին, որ իրենք ուզում են աստղաֆիզիկայի բնագավառում դիպլոմային աշխատանք գրել, բայց դեկանատում իրենց ասում են, որ «աստղաֆիզիկայում այլևս տեղ չկա, շատ-շատերն են ուզում»: Դա իհարկե, մեզ համար չափազանց ուրախալի է»,- ասաց Հայկ Հարությունյանը: Բանախոսը նշեց, որ աստղադիտարանի հիմնական խնդիրը ֆինանսավորումն է. ինչպես գիտության մյուս բնագավառներում, այնպես էլ աստղաֆիզիկայում պետական ֆինանսավորումը բավարար չէ նորմալ գիտական աշխատանքներ կատարելու համար: Միաժամանակ Հայկ Հարությունյանը նշեց, որ վերջին տարիներին որոշ քայլեր արվում են: «Գիտության պետական կոմիտեն սկսել է գումարներ հատկացնել նախագծերի տեսքով: Անցած տարի հայտարարվեց հայ-ֆրանսիական համատեղ ծրագրերի մրցույթ, զգալի գումար հատկացվեց այդ նպատակի համար, և 10 ծրագիր շահեց Հայաստանը: Ընդ որում, փորձագիտությունը անցկացվում էր Հայաստանում և Ֆրանսիայում առանձին. եթե 2 կողմից էլ բարձր գնահատական են ստանում, ապա այդ ծրագիրը ֆինանսավորվում էր: Դա 10 հզ. եվրոյի կարգի գումար էր: Եվ այդ 10 նախագծից Բյուրականի աստղադիտարանը ստացավ երեքը: Եթե հաշվի առնենք, որ միայն ակադեմիական ինստիտուտների թիվը 30-ից ավելի է, իսկ ընդհանրապես Հայաստանում ինստիտուտների թիվը, կարծում եմ, 60-70-ի է հասնում, ապա այդ ծրագրից 30 % ստանալը բավականին լավ է»,- ասաց Հայկ Հարությունյանը: Նա նշեց, որ Բյուրականի աստղադիտարանը սպասում է Հայաստանի արտգործնախարարության և Իտալիայի արտգործնախարարության միջև ստորագրվեն արձանագրություններ, որոնք հնարավորություն կտան երկրների միջև կնքված պայմանգրերին գործելու: «Մեր և իտալական մի շարք մասնագիտական կենտրոնների միջև ստորագրված է մոտավորապես քառորդ մլն եվրոյի, 2 տարվա պայմանագիր, որը նախատեսում է ինչպես սարքաշինություն, մեր մեծ դիտակի հետ կապված խնդիրների լուծում, այնպես էլ համատեղ աշխատանքներ, փաստորեն իտալական գումարների հաշվին այցելություններ Իտալիա և իտալացիների այցելություններ Երևան, Բյուրական»,- ասաց աստղադիտարանի տնօրենը: Նա ասաց, որ իրենք ցանկանում են աստղաֆիզիկայի բնագավառում Հայաստանում տարածաշրջանային կենտրոն ստեղծել: Հայկ Հարությունյանը հույս հայտնեց, որ Բյուրականի աստղադիտարանի հնարավորությունները, ներուժը, ենթակառուցվածքը, գիտաշխատողները և այն կապերը, որոնք գոյություն ունեն, այնուամենայնիվ, թույլ կտան տեղում ունենալ լուրջ տարածաշրջանային կենտրոն, որը կնպաստի նաև ֆինանսավորման խնդրի լուծմանը: Տարածաշրջանային գիտակրթական կենտրոնը նաև տարածաշրջանի համար աստղաֆիզիկայի բնագավառում մագիստրոսներ ու գիտությունների դոկտորներ կպատրաստի Սակայն այս ծրագիրը պահանջում է նախնական ֆինանսական ներդրում: Մինչդեռ այժմ թեև գիտական տեսակետից աստղադիտարանն ապահովված է աստղադիտակներով, բայց սոցիալական տեսակետից խնդիրները լուծված չեն նույնիսկ տեղացիների համար: Հայկ Հարությունյանը նշեց, որ այս պահին աստղադիտարանում եվրոպացի մասնագետներ չեն աշխատում, սակայն տարվա ընթացում միշտ արտերկրից մասնագետներ աշխատում են Բյուրականի աստղադիտարանում: Աստղադիտարանի տնօրենը նաև տեղեկացրեց, որ 2010 թ. սեպտեմբերի 12-ից հոկտեմբերի 3-ը նախատեսվում է Բյուրականում անցկացնել Երիտասարդ աստղագետների 3-րդ միջազգային դպրոցը, որը հովանավորելու է Միջազգային աստղագիտական միությունը: Դպրոցին մասնակցելու հայտն է ներկայացրել արդեն 30-40 հոգի, որից մոտ 20-ը` Իրանի քաղաքացիներ: