Իջեւանցիները տեղի պետական քոլեջը խորհրդային ժամանակների իներցիայով «տեխնիկում» են կոչում: Խորհրդային շրջանում Իջեւանի տեխնիկումը ուսանողների պակաս չէր զգում: Սակայն ժամանակի հետ փոխվել է իրավիճակը: Քոլեջի ուսանողներից մեկն ասաց, որ հաճախ կեսօրից հետո այստեղ դասեր չեն լինում: Հենց կեսօրին էլ գնացի քոլեջ: Դեռ ճանապարհին տեսա պատանիների եւ աղջիկների խմբեր, որոնք ուսումնական հաստատության դարպասից դուրս էին գալիս: Տնօրեն Արիս Թորոսյանին ցանկություն հայտնեցի լինել որեւէ լսարանում: Պարզվեց, որ ոչ մի լսարանում այդ ժամանակ դաս չկա: Դասատուների բացակայության վերաբերյալ քոլեջի տնօրենի բացատրությունները լսելով` հիշեցի «Մկների ժողովը»: Նրա խոսքերով` իրավունքի հիմունքներ պարապող եւ մեկ այլ դասատու հիվանդ պառկած են, հայոց լեզու եւ գրականություն դասավանդողը այդ օրը սայթաքել-ընկել է ճանապարհին, դասատուներից մեկը սրտաբանականում խնամում է հիվանդ ամուսնուն, մեկ ուրիշի հորեղբայրն է մահացել: Տնօրենը եւ ուսմասվար Հայկ Բրուտյանը լրագրողիս հավաստիացրին, որ 5 դասախոսի բացակայությունը պատահական զուգադիպություն է, սովորաբար կեսօրից հետո էլ ուսումնական պարապմունքները բնականոն են ընթանում: Սակայն զրույցի ընթացքում տնօրենը խոստովանեց. «Մեր ուսանողների 70-80 տոկոսը Իջեւանի տարածաշրջանի գյուղերից են: Հիմնականում ժամը 13.30-ին են շարժվում Իջեւանից գյուղեր մեկնող ավտուբուսները: Ուսանողները պետք է հասցնեն դրանց, որովհետեւ գյուղ հաջորդ ավտոբուսը ժամը 17-ին է մեկնում»: Տեղեկացա, որ այս ուսումնական տարում ուսման վարձը չմուծելու եւ դասերից բացակայելու պատճառով 30 ուսանող հեռացվել է քոլեջից: Այս երկու պատճառները միասին են նշվում, քանզի ուսման վարձը մուծել չկարողացող ուսանողը սովորաբար դասերի չի հաճախում: Ուսման տարեկան վարձը համեմատաբար մեծ չէ` 70 հազար դրամ: Քոլեջում վատ է ուսանողների ընդունելության ցուցանիշը: Այս ուսումնական տարում պետպատվերով պետք է ընդունվեր 18 դիմորդ, եւ պլանը կատարվել է: Սակայն վճարովի հիմունքներով նախատեսված 205 դիմորդի փոխարեն քոլեջ է ընդունվել ընդամենը 139-ը: «Ո՞րն է դրա պատճառը»,- հարցնում եմ տնօրեն Ա. Թորոսյանին: «Դե, ազգային ցավ է, մենք գիտենք, որ բոլորն էլ ձգտում են բարձրագույն կրթութուն ստանալ: Արհեստները հիմա կարեւոր են, արհեստավորների պակաս է զգացվում, սակայն անպայման «բարձրագույնում» սովորելու մղումը դիմորդների մոտ տենդի պես հիվանդություն է դարձել»: Քոլեջի ընդհանուր թվով 462 ուսանողներից (առկա ուսուցմամբ` 312, հեռակա` 150) 53-ը պետպատվերով է սովորում: Նրանց շուրջ 70 տոկոսը ստանում է պետական կրթաթոշակ` ամսական 4750 դրամ: ՀՀ վարչապետ Տիգրան Սարգսյանը հայտարարել է, որ պետպատվերով ուսուցանվող մասնագիտությունների ցանկը կազմելիս հաշվի կառնվի աշխատաշուկայի պահանջարկը: Իջեւանի պետական քոլեջը դեռ չի ընկալել աշխատաշուկայի պահանջարկը, քոլեջի ղեկավարության համար հիմնահարց է պատանիների ու աղջիկների շրջանում պահանջարկ ունեցող մասնագիտություններ «գտնելը»: Երկու տարի առաջ դիմորդներ չլինելու պատճառով «փակվել են» «Հաշվապահական հաշվառում եւ աուդիտ», «Դասավանդում տարրական դասարաններում» եւ «Ֆրանսերեն լեզվի ուսուցում» մասնագիտությունները: «Հաշվապահական հաշվառում եւ աուդիտ» մասնագիտության համար ընդամենը 6-7 դիմորդ ենք ունեցել, նրանց ստիպված տեղափոխել ենք այլ մասնագիտություններ ուսանելու: Բայց այս տարի նորից այս մասնագիտության պահանջարկ կա, դիմորդները ցանկություն են հայտնել»,- ասում է տնօրենը: Երկրորդ տարին է, ինչ ուսուցանվում է «Ռուսաց լեզվի դասավանդում» մասնագիտությունը (ուսման 3 տարի տեւողությամբ): Սակայն պահանջվող 15 հոգու փոխարեն 2-րդ կուրսում 10 հոգի են, առաջինում` 6 հոգի: «Ընդունելության գործը գնալով վատանում է, եթե հաջորդ տարի ընդհանրապես ընդունելություն չլինի, առավել վատ վիճակում ենք հայտնվելու»,- մտահոգված է պրն Թորոսյանը: Քոլեջի ղեկավարները նախատեսում են 2010-2011 ուսումնական տարում արհեստագործական նոր մասնագիտություններ` «Հասարակական սննդի կազմակերպում» եւ «Ոսկերչություն» ուսուցանել: Դասընթացները կտեւեն մեկ տարի: Արդեն ստացվել են դրանց լաբորատորիաների սարքավորումները: Ընդհանրապես, քոլեջը տեխնիկապես լավ «զինված է». ԿԳ նախարարությունը տրամադրել է նյութատեխնիկական բազա, Եվրամիության ՏԱՍԻՍ շարունակական ծրագրով այստեղ կահավորվել են քիմիայի, ֆիզիկայի, մաթեմատիկայի, համակարգչային տեխնիկայի լաբորատորիաները: «Համակարգչային 3 լաբորատորիա ունենք, ուսանողներն ամբողջ օրը` դասաժամերին, համակարգչով աշխատում են, եթե պետք է` դասաժամերից դուրս էլ են զբաղվում»,- ասում է տնօրենը: Կարելի է հավատալ կամ չհավատալ տնօրենի խոսքերին, սակայն նրա աշխատասենյակից ոչ հեռու, պատին փակցված ծխելու դեմ հիշեցում-գրության մեջ համակարգչային շարվածքի վերջակետը բոլոր 5 տեղերում էլ միեւնույն սխալ ձեւով էր գրված: Ծխելու դեմ տնօրենի պայքարն առանձնահատուկ է: Քոլեջում փակցված են ծխելու արգելքի մասին զգուշացումներ: Արիս Թորոսյանից տեղեկանում եմ, որ «տաբուն» վերաբերում է շենքի ներսին: «Տղամարդ 11 դասատուները ծխում են դրսում: Ես իմ աշխատասենյակի պատշգամբում եմ ծխում»,- ասում է ուսմասվար Բրուտյանը: Քոլեջի պատերին երկու ուշագրավ գրություններ տեսա` «Քոլեջի աշխատողների ներքին կանոնները» եւ «Քոլեջի ուսանողների պարտականությունները» վերնագրով: Քոլեջի աշխատողի «ներքին կանոններ» ասվածը դժվար է հասկանալ: Սակայն ոչ միայն վերնագիրը, այլ նաեւ բովանդակությունն է զարմանք պատճառում: Օրինակ` այդ կանոնների 6-րդ կետը սահմանում է. «Բոլոր աշխատողները ունեն հանգստի իրավունք աշխատանքային օրվա ու աշխատանքային շաբաթվա սահմանափակման», 11-րդ կետով` «արձակուրդների ժամանակ դասախոսները կարող են կանչվել տնօրենի կողմից», 14-րդ կետով «ամենօրյա աշխատանքները ընդմիջվում են 30 րոպե հանգստով»: Ուսանողների պարտականությունների 5-րդ կետով պահանջվում է. «Բարձրացնել գաղափարական եւ մշակութային մակարդակը»: 17-18-ամյա պատանիներն ու աղջիկները ինչպե՞ս են բարձրացնելու իրենց գաղափարական եւ մշակութային մակարդակը, եւ ո՞վ ու ինչպե՞ս է չափելու այդ «բարձրացումը»: Նույն կանոնների 10-րդ կետը պահանջում է. «Դասի ժամանակ լինել ուշադիր եւ պահանջել չխանգարել ուրիշներին»: Ուսանողը ո՞ւմից պիտի պահանջի ուրիշներին չխանգարել, երեւի` իր կուրսընկերներից: Այդ դեպքում կարգուկանոն հաստատելու համար ի՞նչ պիտի անի դասատուն: Այս ամենը կարող է ծիծաղելի թվալ, սակայն Իջեւանի քոլեջում իրավիճակը մտահոգիչ է: Քոլեջի 59 դասախոսների համար դեռեւս չի մուծվել փետրվար ամսվա կենսաթոշակային հիմնադրամի վճարները` մոտ 900 հազար դրամ: Տնօրենի խոսքերով` այդ պատճառով տուգանքներ են մուծում պետբյուջե: