Փորձագետները առաջարկում են կիրառել արգենտինական «Halleypump» ծրագիրը Գազի սարքավորումների փորձագետ Արթուր Ղազարյանը և նրա հրավերով Հայաստանում գտնվող, արգենտինական «Էֆիքուալ» ընկերության տեխնիկական տնօրեն Ալդո Դամոնտեն շրջել են Հայաստանի բոլոր գազալցակայանների մոտ 70 %-ում: Նրանք համեմատել են Հայաստանի և Արգենտինայի գազալցակայանները: Արգենտինան աշխարհում այս առումով առաջատար երկիրն է. այն իր տարածքում արդեն իսկ 4000 գազալցակայան ունի: Հավանաբար հաջորդ շաբաթ Արթուր Ղազարյանը և Ալդո Դամոնտեն կդիմեն ՀՀ կառավարությանը և Էկոնոմիկայի նախարարությանը` առաջարկելով Հայաստանում ներդնել արգենտինական «Halleypump» ծրագիրը, որը, բանախոսների համոզմամբ, կբարելավի համակարգի վիճակի: Մեր տարածաշրջանում ամենագազաֆիկացված երկիրը Հայաստանն է, որը դեռ չի կիրառում այդ ծրագիրը: Իսկ Ղրղըզստանը փորձում է անցնել արգենտինական փորձի կիրառմանը: Ալդո Դամոնտեի խոսքերով` Հայաստանում գազի լիցքավորման հարցում առաջնային է անվտանգության խնդիրը: «Համակարգը պետք է աշխատի 200 մթնոլորտային ճնշման տակ: Բայց Հայաստանում գործածում են 300 մթնոլորտային ճնշում»,- ասաց նա: Արգենտինայում 200 մթնոլորտային ճնշումից ավելի գազ լցավորելու դեպքում նախատեսված են տուգանքներ և գազալցակայանի աշխատանքի կասեցում` տարբեր ժամկետներով, իսկ 4-րդ անգամ խախտումը անելու դեպքում գազալցակայանը ընդհանրապես կփակվի: Հայաստանում ևս կառավարության 28.10.2008 թ. 10 01 N որոշմամբ արգելվում է 200 մթնոլորտային ճնշումից բարձր լիցքավորումը, սակայն շատ գազալցակայաններ խախտում են այս որոշումը: Արթուր Ղազարյանի խոսքերով` գազալցակայանները շատ են ճնշում լցավորում, որպեսզի իրենց ծառայություններից ավելի շատ ավտոմեքենաներ օգտվեն. սա բիզնես է: «Հայաստանում վարորդը վճարում է գումար լցավորման համար, բայց չգիտի` որքան գազի համար է վճարում: Մի հատ մանոմետր է դրված, որը երբ հասնում է 200 կամ 250 մթնոլորտ, փակում հանում են: Ենթադրենք` նույն ավտոմեքենայի բալոնում լցավորում ենք 100 մթնոլորտային ճնշում գազ և այդ բալոնը տաքացնում ենք: Ճնշումը կբարձրանա մինչև 250 մթնոլորտ: Գազալցակայանը կարող է ջերմաստիճանի բարձրացման միջոցով վարորդին խաբել. ջերմաստիճան բարձրացնելով` ավելի քիչ են գազ լցավորում ավտոմեքենան: Հիմա Հայաստանում ճնշում են ծախում»,- ասաց Արթուր Ղազարյանը: Նա նշեց, որ եթե «Halleypump» ծրագիրը կիրառվի գազալցակայանում, ապա անկախ նրանից, թե գազալցակայանը որքան է բարձրացնում ջերմաստիճանը, սարքը կֆիքսի միայն ավտոմեքենա ռեալ լցավորված գազը: Այսինքն` վարորդը կիմանա, թե ինչի համար որքան վճարեց, «ոչ թե աչքաչափով գումար կվճարի»: Ծրագրի կիրառման դեպքում, ենթադրենք, նույն 200 մթնոլորտյին ճնշման լիցքավորման դեպքում վարորդը կվճարի մի քանի հարյուր դրամ պակաս: Արթուր Ղազարյանը միաժամանակ նշեց, որ Հայաստանում կան գազալցակայաններ, որոնք աշխատում են թույլատրելի ջերմաստիճանի տակ: «Օրինակ` արգենտինական տարբեր ընկերություններ Հայաստանում ունեն մոտ 14 գազալցակայան: Եթե նույնիսկ այդ գազալցակայանների սեփականատերը ցանկանա գազի ջերմաստիճանը բարձրացնել, չի կարող ուղղակի. գազալցակայանը մի անգամից անջատվում է, ու բոլոր փականները փակնում են, այսինքն` ոչ մի տեղից գազ ոչ մի կողմ չի կարող գնալ»,- ասաց Արթուր Ղազարյանը: Արթուր Ղազարյանը և Ալդո Դամոնտեն ՀՀ կառավարությանը առաջարկներ են ներկայացնելու նաև Արգենտինայում կիրառվող լցավորման աշտարակների վերաբերյալ, որը նրանց հիմնական նպատակն է: «Արգենտինայում կա «Էներգոգազ» տեսչություն, որը հսկում է Արգենտինայի բոլոր գազալցակայանները: Այս ծրագիրը թույլ է տալիս հսկել բոլոր գազալցակայանները լցավորման պահին, այսինքն` նույն հարկային մարմինները էլ չեն գնում ինչ-որ փաստաթղթերի հետևից, թե որքան գազ ծախեց, որ ըստ դրա` հարկ մուծի: Ծրագրով ամեն գազալցակայան համարակալված է: Ծրագիրը թույլ է տալիս ինտերնետի միջոցով հենց տեղում ինֆորմացիան փոխանցել Հարկային: Սա այն է, ինչ մեր կառավարությունը տարիներ է, խոսում է, բայց ոչինչ չի անում: Գազալցակայանի համարը խփելով համակարգչի մեջ` մի անգամից ինքը ստանում է, թե այդ պահին կամ մեկ օրվա, մեկ տարվա կտրվածքով որքան գազ է վաճառվել և ինչ ճնշմամբ, այսինքն` ցանկացած խախտում ինքը ֆիքսում է, հսկում է նույնիսկ ճնշակի աշխատանքից մինչև լցավորում: Այս ծրագիրը մենք առաջարկելու ենք իրագործել նաև Հայաստանում: Կիրագործեն, թե չէ` չենք կարող ասել»,- ասաց Արթուր Ղազարյանը: Նրա խոսքերով, սակայն, եթե Հայաստանում ստեղծվի գազալցակայանները ստուգող տեսչություն, ապա դարձյալ չենք կարող բացառել մարդկային գործոնի դերը: «Ո՞վ է վստահ, որ այդ տեսուչը չի գնալու, այդ գումարը վերցնի ու գրի` «նորմալ է», հետ գա, այսինքն` աչքերը փակեն, էլի թողնեն, որ շատ լցավորվի: Իսկ համակարգի միջոցով դա բացառված է: Ավելի լավ է սարքավորումների միջոցով այդ ամենը հսկի թեկուզ նույն նախարարությունը, քան մարդկային գործոնի վրա թողնենք»,- ասաց փորձագետը: Նրա խոսքերով` նմանօրինակ համակարգի ներդրումը Հայաստանում մեկ գազալցակայանի համար կարժենա 2600 դոլար, և տեղական տնտեսվարողները կարող են նման ծախս անել: Արթուր Ղազարյանի խոսքերով` իրենք կազմել են ծրագիր, թե ինչպես կարելի է համակարգը կիրառել փուլ առ փուլ` մեկ տարվա ընթացքում: Մեկ այլ խնդիր է այն, որ Հայաստանում ընդունված է ավտոմեքենան լիցքավորել հետնամասից. այստեղ է տեղադրված բալոնը: Մինչդեռ շատ երկրներում ավտոմեքենաները լիցքավորվում են առջևից: «Բալոնը հետևի մասում է, իսկ լցավորովող գազը խողովակով գնում է դեպի շարժիչ: Արգենտինայում շարժիչի մասից է լցավորում իրականացվում: Այն մահացու դեպքերը, որ Հայաստանում տեղի են ունեցել պայթյուններից, կարող էին չլինել, եթե լցավորում իրականացվեր ավտոմեքենայի դիմացի մասից, քանի որ լցավորման ժամանակ պայթած բոլոր ավտոմեքենաների առջևի մասը նորմալ վիճակում է եղել: Ավտոմեքենայի հետնամասը ընդհանուր չկա` լրիվ պայթել է, իսկ դիմացի մասին ոչինչ չի եղել»,- ասաց Արթուր Ղազարյանը: Բանախոսները նշեցին, որ վերջին 20 տարում Արգենտինայում 5 ավտոմեքենա է պայթել: Մինչդեռ Հայաստանում միայն 2008-2009 թթ.-ին մոտ 18 ավտոմեքենա է պայթել` նաև ողբերգական հետևանքներով: Արթուր Ղազարյանը տեղյակ է առնվազն 2 մահվան դեպքի մասին: «Վերջին ամսում, փառք Աստծու, պայթյունները պակասել են Հայատանում: Բայց կա մի վտանգ, որը անխուսափելի է: Այդ բալոնները արդեն իսկ որոշ ժամանակ լցավորվել էին 250-280 մթնոլորտային ճնշում. հիմա դրանք վտանգավոր են մաշվածության տեսանկյունից: Դրա համար եթե մենք կարողանանք շատ արագ լցավորման այդ սիստեման տեղափոխել ավտոմեքենայի դիմացի մասից, կփորձենք շատ մեծ վտանգ կանխել: Այսինքն` նույնիսկ եթե պայթի, ռիսկայնությունը կնվազի: Հայաստանում ֆիրմային շատ բալոններ են պայթել, նույնիսկ իտալական»,- ասաց Արթուր Ղազարյանը: Նա նաև նշեց, որ այժմ Հայաստանի գազալցակայաններում հաշվիչներ են տեղադրվում, բայց հնարավորություն չկա ստուգելու, թե արդյոք տվյալ հաշվիչը ճշգրիտ է աշխատում: Արթուր Ղազարյանի խոսքերով` գազալցակայանների տերերը վախենում են խնդիրը բարձրաձայնելուց: Իսկ գազալցակայանում տեղադրել, օրինակ, Ռուսաստանից գնված ու պետստանդարտ անցած հաշվիչ` գազալցակայանի տերերին թույլ չեն տալիս: