2010 թ. ապրիլին արձանագրվել է 1,3 % գնաճ: Ապրիլին 2009 թ.-ի ապրիլի համեմատ գնաճը կազմել է 6,8 %: Ավելի երկարաժամկետ կտրվածքով` 2005 թ.-ի միջին տարեկան գնաճի նկատմամբ` 2010 թ. ապրիլին գնաճը կազմել է 31,1 %: Այս մասին այսօր կազմակերպված մամուլի ասուլիսին ասաց ՀՀ ազգային վիճակագրական ծառայության գների վիճակագրության և միջազգային համադրումների բաժնի պետ Գուրգեն Մարտիրոսյանը: «Կուտակային ցուցանիշը 2010 թ. հունվար-ապրիլին նախորդ տարվա հունվար-ապրիլի նկատմամբ հետևյալն է. ընդհանուր գնաճը կազմել է 8 %: Միայն ապրիլ ամսին 1,3 % ընդհանուր գնաճի պարագայում հացամթերքի գները աճել են 1 %-ով (պարենային առանձին ապրանքային խմբերով), կաթնամթերքինը` 0,1 %-ով: Ավելի բարձր գնաճ արձանագրվել է մրգի գծով` 4,8 %, շաքարավազի գծով` 4,5 %, և ընդհանուր 13 պարենային ապրանքախմբերից 10-ում արձանագրվել է գնաճ 0,1 %-ից մինչև 4,8 %: Միայն պարենային 3 ապրանքային խմբում է արձանագրվել գնանկում: Դրանք են կաթնամթերքը` 0,3 %, ձվի գծով է նկատվել գնանկումը` 9,9 %, և ոչ ոգելից խմիչքի գծով` 0,3 %»,- ասաց նա: Չորս ամսվա կտրվածով` 2010 թ. ապրիլին 2009 թ. դեկտեմբերի համեմատ հանրապետությունում գնաճը կազմել է 4,2 %: Ապրիլի 1-ից արձանագրված գազի սակագների բարձրացման պարագայում (37,5 %-ով) Շիրակի և Լոռու մարզերում միաժամանակ բարձրացել են նաև խմելու ջրի մատակարարման սակագները, մասնավորապես` Շիրակի մարզում 1,9 անգամ, իսկ Լոռու մարզում` 1,6 անգամ: Այս պայմաններում բնակարանային կոմունալ ծառայությունների սակագների աճը հանրապետությունում կազմել է 9,1 %, որը հանգեցրել է ընդհանուր գնաճի` 0,52 %-ով: «Գազի թանկացումը որոշակի հետևանք թողել է մյուս ապրանք / ծառայությունների գնաճի վրա: Մասնավորապես, մենք նկատել ենք, որ շինանյութերի գները աճել են մոտ 2,5 %-ով, այդ թվում ` միայն ցեմենտի գնաճը կազմել է 10,7 %: Վերջին տասնօրյակում` ապրիլի 30-ին, ապրիլի 20-ի համեմատ, մենք նկատել ենք գնաճ` հանրապետության 12 քաղաքում ընդամենը 95 անվանում ապրանք / ծառայության դիտարկման արդյունքում մոտավորապես 0,29 մասով: Մասնավորապես, գնաճի միտում է արձանագրվել կարտոֆիլի, գազարի, մի քանի մրգատեսակի գծով»,- ասաց Գուրգեն Մարտիրոսյանը: Ապրիլին մարտի նկատմամբ արձանագրվել է բենզինի, դիզելային վառելիքի շուրջ 5 %-ի գնաճ: Մասնավորապես բենզինի գինը աճել է 4,8 %-ով, դիզելային վառելիքինը` 5,8 %-ով: 2010 թ. ապրիլին 2009 թ. ապրիլի նկատմամբ բենզինի գները աճել են 39,9 %-ով, իսկ դիզելային վառելիքինը` 38,7 %-ով: Ասուլիսի մյուս բանախոսը` տնտեսական գիտությունների թեկնածու Սամվել Ավագյանը, նշեց, որ գնաճը 2 հիմնական աղբյուր ունի` արտաքին ու ներքին: Ոչ ոք չի ժխտում, որ գնաճի արտաքին ճնշումները առկա են: Սակայն այդ արտաքին ճնշումներն այնքան ուժեղ չեն, որ հանգեցնեն, 6,8 % գնաճին, որն արձանագրվել է 12 ամսվա կտրվածով: Նրա խոսքերով` չկա եվրոպական որևէ երկիր, որտեղ գնաճը գերազանցի 3 %-ը: «Պատճառների մի մասը, իհարկե, ներքին է: Դրանց մի մասը հայտնի է: Կառավարությունը կամ ԿԲ-ն ինքը չի թաքցնում, որ կան գերիշխող դիրք զբաղեցնողներ շուկայում, և դա թույլ է տալիս գերիշխող դիրք զբաղեցնողներին գնային մանիպուլյացիաներ կատարել: Մյուս պատճառը, իմ կարծիքով, ավելի մեծ ազդեցություն է թողել: Դա կառավարության ընդլայնողական քաղաքականությունն է եղել 2009 թ.-ին, որի պարագայում բյուջետային ծախսերն աճել են, եկամուտները նվազել են: Իսկ դա անխուսափելիորեն բացասական հետևանք է առաջացնում այս գների վրա: Ինքը` Տիգրան Սարգսյանը, իր ասուլիսներից մեկում ընդունել է, որ Կառավարության ընդլայնողական քաղաքականությունը որոշ գնաճային ճնշումներ է առաջացրել: Միայն ԿԲ-ում է, որ այդ փաստարկը չի ընդունվում. ԿԲ-ի բոլոր հրապարակումներում առայժմ գնաճի միակ մեղավորը միջազգային գներն են: Բայց դա, իհարկե, այդպես չէ»,- ասաց Սամվել Ավագյանը: Միաժամանակ նա նշեց, որ ճգնաժամի պայմաններում ընդլայնողական քաղաքականության վարումը անխուսափելի է, որովհետև տնտեսության մեջ մասնավոր սեկտորն այլևս չի կարողանում պահանջարկ ստեղծել, և դա փոխհատուցվում է կառավարության միջոցների հաշվին: Կառավարությունն ինքը պետք է տնտեսության մեջ պահանջարկ ստեղծի: Հայաստանում բարձր գնաճի 3-րդ պատճառը, տնտեսագետի խոսքերով, ԿԲ-ի էմիսիոն քաղաքականությունն է, այսինքն` դրամանական բազայի փոփոխությունը դեպի աճ, որը նույնպես որոշակի ժամանակահատվածում գնաճային ռիսկեր է կուտակում տնտեսության մեջ: Ուստի, այս 3 գործոններն ազդել են, որ Հայաստանում ձևավորվի համեմատաբար բարձր գնաճային միջավայր: Անդրադառնալով այն հարցին, թե արդյոք կշարունակվի՞ գնաճը` Սամվել Ավագյանը նշեց. «Իհարկե, շատ բան կախված է Կառավարության, ԿԲ-ի քայլերից, որոնք, այսօրվա դրությամբ, գնում են դեպի խստացում, որովհետև ԿԲ-ն բարձրացնում է վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքը, իսկ Կառավարությունը գնում է դեպի բյուջեի դեֆիցիտի կրճատման: Այս զսպողական քաղաքականությունը կանդրադառնա նաև գների մակարդակի վրա և չի սպասվում, որ այս քաղաքականության շարունակման դեպքում, ասենք, լինեն հիպերինֆլյացիոն դրսևորումներ: Նույնիսկ հնարավոր է, որ մինչև տարեվերջ մոտենանք օրենքով սահմանված թիրախային մակարդակին, որը 4 ± 1,5 է: Ամռան ամիսներին, կապված սեզոնային գործոնների հետ, սպասվում է գնաճի տեմպերի էական թուլացում»: Ըստ Սամվել Ավագյանի` պարենային այն ապրանքախմբերում, որտեղ չկան գերիշխող դիրք զբաղեցնողներ, էական թանկացումներ չեն սպասվում: Իսկ օրինակ, ձեթի, շաքարավազի, բուսական յուղի շուկաներում ամեն ինչ հնարավոր է, և շատ բարդ է կանխատեսում անել: Օրինակ` մեկ շաբաթ հետո շաքարավազը կարող է դառնալ, ենթադրենք, 400 դրամ, քանի որ շուկայում այդ ապրանքատեսակի 99 %-ը ներմուծում է միայն մեկ տնտեսվարող սուբյեկտ: «Մյուս ապրանքատեսակները` ասենք, բենզին, դիզվառելիք, կախված են զուտ միջազգային գների փոփոխությունից: Նավթի գինը հիմա 80 դոլարի շրջանակներում է: Այսօր կանխատեսումներ չկան, որ էական բարձրացում տեղի կունենա»,- ասաց Սամվել Ավագյանը: Անդրադառնալով հարցին, թե ինչո՞վ է բացատրվում այն, որ Հայաստանում գների բարձրացումը պատճառաբանում են համաշխարհային շուկայում գների բարձրացմամբ, բայց այլ երկրներում գնանկումից հետո Հայաստանում գները չեն իջնում` տնտեսագետը նշեց, որ կոնկրետ բենզինի գնի հարցում տվյալ դիտարկումը ճիշտ չէ: «Միջազգային շուկայում կոնկրետ բենզինի գների աճը սկսվեց հունվարի վերջին, ամբողջ փետրվարին շարունակվում էր, իսկ մեր տնտեսվարողները ներքին շուկայում բենզինը միայն մարտին թանկացրին, այսինքն` իրենք մոտ 1 ամիս սպասել են, որ տեսնեն` միջազգային շուկայում ինչ իրավիճակ է ստեղծվում, և իրենց պաշարների հաշվին կարողացել են չթանկացնել»,- ասաց Սամվել Ավագյանը: Իսկ առհասարակ Հայաստանում բարձր գների պահպանումը նա բացատրեց հոգեբանական գործոնով: «Մեզ մոտ բիզնեսը տրամադրված է գերշահույթների. փոքր շրջանառություններ ու բարձր շահութաբերության մարժաներ, այն դեպքում, երբ, ասենք, եվրոպական բիզնեսը տրամադրված է դեպի մեծ շրջանառություններ ու փոքր մարժաներ: Այս հոգեբանական տրամադրվածությունը հանգեցնում է նրան, որ մեր բիզնեսը անընդհատ ձգտում է դեպի բարձր գնաճային միջավայր, ու կառավարությունից ավելի մեծ ջանք է սպասվում, որ այդ զսպումները իրականացվեն»,- նշեց Սամվել Ավագյանը: Անդրադառնալով այն հարցին, թե միջազգային շուկան որքանո՞վ ազդեցություն ունի Հայաստանի պարենային շուկայում գնաճի վրա` Գուրգեն Մարտիրոսյանն ասաց, որ անցած 2 տարվա ընթացքում միջազգային շուկայում հացահատիկային, ընդեղենային կուլտուրաների կտրուկ գնաճ արձանագրվեց: Հայաստանում ևս գնաճը զուգուրդվեց միջազգային գնաճին, բայց միտումները տարբեր էին: «Եթե միջազգային շուկայում գինը բարձրանում է որոշակի մակարդակով, ենթադրենք` 10 %-ով, ներքին շուկայում, հնարավոր է, սպառողական գները աճեն ավելի բարձր տոկոսով: Տնտեսագիտությամբ հիմանավորված է, և ապացուցման կարիք չկա, որ մշտական գնաճը երբևիցե իր նախնական դիրքին չի գալիս: Իհարկե, գնանկումներ լինում են, բայց տնտեսության զարգացման հիմնական շարժիչ ուժը միաժամանակ գնաճն է: Եթե տնտեսությունում կա գնաճ, ապա տնտեսությունում կա միաժամանակ աշխուժություն և աճ: Հակառակ պարագայում, մի կարծեք, որ եթե գնանկում լինի, ապա տնտեսության կամ ընդհանրապես բնակչության համար շատ լավ իրավիճակ կլինի: Ընդհակառակը, գնաճը պետք է լինի, սակայն այստեղ խնդիրն այն է, թե ինչքանով գնաճին համահունչ կլինի եկամուտների աճը կամ ընդհանրապես տնտեսության զարգացման մյուս միտումները»,- ասաց Գուրգեն Մարտիրոսյանը: Նրա խոսքերով` այժմ եկամուտների աճը և տնտեսության զարգացման մյուս միտումները համահունչ չեն գնաճին: Նվազագույն սպառողական զամբյուղում ներառված ապրանք / ծառայությունների գները ևս աճել են: 2010 թ. առաջին եռամսյակի տվյալներով` Առողջապահության նախարարության առաջարկած և 2412,1 օրական էներգետիկ կալորիականություն ունեցող զամբյուղի արժեքը կազմել է 40.234 դրամ, այդ թվում` պարենային զամբյուղի արժեքը 25.957,6 դրամ է: «Սակայն եթե համեմատելու լինենք, 4-րդ եռամսյակում նվազագույն սպառողական զամբյուղի արժեքը կազմել է 37.303 դրամ, այսինքն` նախորդ եռամսյակի համեմատ, մոտավորապես 3.000 դրամով նվազագույն սպառողական զամբյուղի արժեքը ավելացել է: Իսկ եթե համեմատելու լինենք նախորդ տարվա առաջին եռամսյակի հետ, ապա մոտավորապես 4.000 դրամի սահմաններում է զամբյուղը ծանրացել, արժևորվել»,- ասաց Գուրգեն Մարտիրոսյանը: