
Ինչքան էլ օգնեն, վերջում էլի մեր հույսը մենք ենք
Պատմում են, որ 1970-ականներին Աշոցքի տարածաշրջանի Մեծ Սեպասար գյուղի Դարի սուրբ կոչվող ուխտատեղի է եկել ազգությամբ ադրբեջանցի Էլդարը հարեւան Յենիյոլ` ներկայիս Աղվորիկ գյուղից ու աղոթել հայի Աստծուն` խնդրելով պարգեւել արու զավակ: Դարի սուրբ այցելությունից հետո 7 դուստրերի հայր Էլդարը վերջապես արու զավակ է ունենում:
«Հետո ըստեղ բերեց մե մեծ մոզիմ մատաղ էրավ ու սաղին կըսեր, թե տեսաք, հայի Աստված մերինեն մեծ էր, ցանկությունս կատարվեց,- ասում սեպասարցի Լեւոն Պետրոսյանը,-մենք ըդպես զորեղ սուրբ ունինք ու մեր գյուղն էլ միշտ շատ ուխտավորներ գուկան: Մենակ թե շատ գուզեինք, որ մե քիչմ էլ պաշտոնյաները շատ գային»: 2009թ-ին IFAD-ի ծրագրով Մեծ Սեպասարն ի վերջո գազիֆիկացվեց: Սակայն 230 ընտանիքից ընդամենը 5-ն են օգտվում գազից: Ինչպես ցանկացած ծրագիր, սա էլ ենթադրում էր համայնքի մասնակցությունը: Սեպասարցիները 10 տոկոս(2 մլն դրամ) ներդրում արել են գազատարի անցկացման ժամանակ, բայց արդեն անհատական, բնակարանների գազիֆիկացման համար միջոցներ չեն գտնում: Գազը գյուղ հասել է, բայց մեկ է, անցած տարի էլ աթարով են տաքացել, այս տարի էլ նույն աթարն են վառելու, պնդում են գյուղամիջում հավաքված տղամարդիկ: Եթե այսպես գնա, իրենք գազից չեն կարողանալու օգտվել, խողովակներն էլ վերածվելու են ընդամենը գյուղի բարեկեցության մասին սուտ տեղեկատվության աղբյուրի:
«Ամասիացիների բախտը բերեց էդ հաշվով: Իրանց գեղից քանիմ հատ բարերար ունեին, գազը տները ձրի քաշեցին, փողը բարերարներն էին տվել: Հըմի մենք կրակն ընկանք, որ մեր գյուղից վերեւները մարդ չկա»,-հարցնում է Պարույր Ներսիսյանը: «Ես հաշվել եմ, որպեսզի 32 մետր խողովակ քաշեմ մինչեւ տունս, ընձի 370 հազար դրամ փող է պետք,-հաշվարկ է անում Հովհաննես Պետրոսյանը,-բայց գյուղացին էսօր էդքան եկամուտ չունի: Կաթի փողն է, բայց էդ էլ հո միլիոն չեն տա: Բանկից փող վերցնելն էլ հարամ է»: Հովհաննեսը պատմեց, որ առիթ է ունեցել ԱԳԲԱ-ից 1000 դոլար վարկ վերցնելու, տարեկան 24 տոկոս տոկոսադրույքով: Վարկը փակելիս վերադարձրել է 2000 դոլար:
«Մեկին-մեկ, պատկերացրիք թե ինչ կենեն մեր գլուխը: Ես միշտ ըսել եմ. թուրքն որ էկել է, ջարդել գնացել է, հետն էլ ձեռի հետ բան-ման է տարել: Բանկը ստորագրել կուտա, նոր կջարդե,-վրդովվում է Հ. Պետրոսյանը: Էն տարին չէր, որ 50 տուն գյուղից սաղ անասունը ջարդին ծախին, որ բանկից պրծնեին»: Գյուղից 127 երիտասարդ արտագնա աշխատանքի է: «Գյուղը պահողը խոպանն է»,-տխրում են սեպասարցիները: Մեծ Սեպասար համայնքի ղեկավար Սերգեյ Սողոյանը նախկին մանկավարժ է` 14 տարի տեղի դպրոցում ֆիզպատրաստություն է դասավանդել: Ասում է գյուղապետի թեկնածություն դրեց, երբ համբերությունը հատավ տեսնելով, թե ինչ է կատարվում գյուղում, ավելի ճիշտ, թե ինչեր չեն արվում: 2008թ-ին ընտրվեց 90 տոկոս ձայների առավելությամբ: Գյուղապետարանն ընդունեց 24 մլն դրամ պարտքով, գյուղն էլ` բազում հոգսերով: Հարկերն հավաքում է, բայց դեռ ստիպված է անցյալի պարտքերը փակել: «Միայն 7 մլն դրամի աշխատավարձի պարտք եմ փակել, 3 մլն էլ սոցապի պարտքն էր, փակել եմ, բայց հլա 4 մլն էլ ունեմ տալու: Դատարան էին տվել, գնացի ժամանակացույց կազմեցի, այլապես հաշիվը կդնեին կալանքի տակ: Էս 2 տարում պարտքը աշխատել ենք մաշեցնել, բայց դեռ 14 մլն էլ ունենք փակվելու»,-ասում է Սերգեյ Սողոյանը:
Գյուղապետը վստահեցնում է. 6 ամսում սեփական եկամուտներն արդեն 50 տոկոսով կատարել են, ուղղակի վատն այն է, որ գյուղում որեւէ ծրագիր անելու փոխարեն ստիպված նախկին տարիների կուտակած պարտքն են փակում: Գլխավոր մայրուղուց գյուղ մտնող 1,5 ճանապարհ սարսափելի վիճակում է, գոնե դա կնորոգեին:
Գյուղն ընդգրկված է «Արփա լիճ» ազգային պարկ ծրագրում: Մեծ Սեպասարը եւ եւս 4 գյուղ տարածաշրջանից ծրագրի աջակցող բաղադրիչում են: «Որ Աստված տա էդ ծրագիրը սկսե գործել, ազգային պարկը Երեւանում հատուկ խանութ է բացելու, որտեղ վաճառվելու է միայն էկոլոգիապես մաքուր սնունդ` կաթ, մածուն, պանիր, միս եւ այլն: Ու էդ ամեն ինչը մենք ենք մատակարարելու,-ասում է Սերգեյ Սողոյանը,-գոնե էստեղ գյուղացին շահի, թե չէ կաթն էժան առնում են, միսն իրացնելու տեղ չունենք, հետն էլ ասում են գյուղերը չեն զարգանում, գյուղատնտեսությունը չի զարգանում, որտեղից զարգանա»: Սերգեյ Սողոյանը տեղյակ էր Ամասիայի եւ Աշոցքի տարածաշրջաններին տրվող անտոկոս վարկային ծրագրից: Ուսումնասիրել է պայմաններն ու հրաժարվել: «Էնտեղ պայման կար, որ երբեւէ վարկ վերցրած չպետք է լինես: Բայց էդ որ մի գյուղացին է, որ վարկառու չէ, մարդ կա 2-3 տեղից է օգտվում: Հետո գրավի խնդիր կար, որ ասենք 5 մլն վերցնելու դեպքում դժվար կարողանայինք ապահովել: Մի խոսքով առաջարկը արտաքուստ շատ լավն էր, բայց ոչ մեկ մոտիկ չեկավ, պայմանները պետք է մինիմալ ձեռք տա գյուղացուն, որ գյուղացին էլ ռիսկի գնա»,-բացատրում է Մեծ Սեպասարի համայնքապետը:
962 բնակիչ ունեցող Մեծ Սեպասարը կաթոլիկ համայնք է: Ահա այստեղ է, որ կարելի է ասել` բախտը բերել է: 1990-ականներից Շիրակի մարզում գործող «Կարիտաս» բարեգործական կազմակերպությունն այստեղ մշտապես տարբեր ծրագրեր է իրականացնում: Դպրոցու համակարգչային կաբինետն է կահավորել: 3 տարի անընդմեջ դպրոցականներին սնունդով ապահովման ծրագիր է իրականացվել: Գյուղի եկեղեցին է նորոգվել: Երաժշտական գործիքներ են ձեռք բերել շնորհիվ «Կարիտասի»: «Բայց ճիշտն իհարկե հզոր, ուժեղ գյուղ ունենալն է զարգացած գյուղատնտեսությամբ, թե չէ ինչքան էլ օգնեն, մեկ է էլի վերջում հույսերս մեր վրա պիտի դնենք»,-հրաժեշտի ժամանակ ամփոփում է զրույցը Սերգեյ Սողոյանը:
Մեկնաբանել