ՀՀ Ազգային ժողովի հարգելի նախագահ, հարգելի պատգամավորներ, ՀՀ կառավարությունը, ՀՀ Սահմանադրության 90-րդ հոդվածին համապատասխան, ՀՀ Ազգային ժողովի քննարկմանն է ներկայացրել ՀՀ 2011 թվականի պետական բյուջեի նախագիծը, որն արդեն քննարկվել է ՀՀ Ազգային ժողովի մշտական հանձնաժողովներում։ Այդ կապակցությամբ ցանկանում եմ շնորհակալություն հայտնել այդ քննարկումներին մասնակցած բոլոր պատգամավորներին` բազմաթիվ հարցերի քննարկման ընթացքում դրսևորված շահագրգիռ և կառուցողական վերաբերմունքի համար։ Վերը նշված քննարկումների արդյունքներով ՀՀ կառավարությունը սահմանված կարգով ստացել է ՀՀ 2011 թ. պետական բյուջեի նախագծի վերաբերյալ ձեր առաջարկությունները, որոնք պարտադիր քննության կառնվեն։ Դրանց, ինչպես նաև սահմանված կարգով առաջիկայում ձեր կողմից ներկայացվելիք այլ առաջարկությունների վերաբերյալ ՀՀ կառավարությունն իր դիրքորոշումը կհայտնի բյուջետային քննարկումների այս փուլի ավարտից հետո` առնվազն 4 օր հետո ՀՀ Ազգային ժողով ՀՀ 2011 թ. պետական բյուջեի նախագծի վերջնական տարբերակի հետ միասին ներկայացվելիք ամփոփաթերթում։ Հարգելի գործընկերներ, Հայաստանի Հանրապետության կառավարության հիմնական ռազմավարական գերակայությունները սահմանված են 2008 թ. ապրիլի 30-ին ՀՀ Ազգային ժողովի հավանությանն արժանացած՝ ՀՀ կառավարության ծրագրով և ՀՀ կառավարության 2008 թ. հոկտեմբերի 30-ին ընդունած Կայուն զարգացման ռազմավարական ծրագրով։ Հիմք ընդունելով ՀՀ կառավարության գործունեության ծրագրի դրույթները և դրա իրականացումն ապահովող միջոցառումները, ինչպես նաև հաշվի առնելով ընթացիկ տարում արձանագրված տնտեսական զարգացումների միտումները` 2011 թ. ՀՀ կառավարության սոցիալ-տնտեսական քաղաքականությունը հիմնականում միտված է լինելու հակաճգնաժամային քաղաքականությունից դեպի կայուն տնտեսական զարգացմանը վերադառնալուն` իրականացնելով զարգացմանն ուղղված առաջնահերթ բարեփոխումներ։ ՀՀ կառավարության տնտեսական քաղաքականությունը 2011 թ. հիմնականում նպատակաուղղված է լինելու տնտեսության դիվերսիֆիկացման խորացմանը և արտահանման կողմնորոշման ընդլայնմանը, իրականացվող տնտեսական քաղաքականության սոցիալական ուղղվածության խորացմանը, ենթակառուցվածքների զարգացմանը, գործարար և ներդրումային միջավայրի էական բարելավմանը, տնտեսական աճն ապահովելու համար լրացուցիչ խթանների բացահայտմանն ու ներդրմանը` զուգահեռաբար իրականացնելով զարգացմանն ուղղված արդեն իսկ մեկնարկած բարեփոխումները և առաջնահերթ քաղաքականությունները։ Մեկ տարի ընդմիջումից հետո հանրապետությունում պետական բյուջեի նախագծի մշակումը կրկին իրականացվեց երկարաժամկետ ռազմավարական հիմքերի վրա խարսխված պետական միջնաժամկետ ծախսերի ծրագրի հիման վրա։ ՀՀ 2011 թ. պետական բյուջեի նախագիծը մշակվել է` հիմք ընդունելով երկրի երկարաժամկետ զարգացման ռազմավարության հիմնադրույթներին համապատասխան ՀՀ կառավարության մշակած և ընդունած, հանրապետության տնտեսության բոլոր ոլորտներն ընդգրկող ՀՀ 2011-2013թթ. պետական միջնաժամկետ ծախսերի ծրագիրը։ Ուստի, ՀՀ 2011 թ. պետական բյուջեի նախագիծը բովանդակային առումով արտացոլում է երկրի զարգացման հիմնական ռազմավարական ուղղությունները։ Այսպես. Առաջին. կառավարությունը տնտեսական աճի կայուն տեմպերի ապահովման տեսանկյունից կարևորում է ձեռք բերված մակրոտնտեսական կայունության պահպանումը։ Այդ իսկ պատճառով կառավարությունը կշարունակի մակրոտնտեսական կայունությանը և տնտեսական աճի կայուն տեմպերի պահպանմանը նպաստող վերջին տարիներին վարվող հարկաբյուջետային քաղաքականությունը։ Երկրորդ. իրականացվելիք մակրոտնտեսական քաղաքականությունը ենթադրում է բյուջետային դեֆիցիտի աստիճանական նվազեցում, պետական պարտքի աճի տեմպերի սահմանափակում` ողջամիտ, այսինքն տնտեսության զարգացման համար անվտանգ մակարդակ, լողացող փոխարժեքի ռեժիմ։ Մասնավորապես, գնաճը 12-ամսյա թիրախով կանխատեսվում է 4.0 տոկոսի շրջանակներում` 1.5 տոկոսանոց միջանցքում, իսկ ՀՀ 2011 թ. պետական բյուջեի ծախսերի առումով նախատեսվում է իրականացնել բյուջետային դեֆիցիտի ծրագիր, որը ենթադրում է, որ դեֆիցիտը չի գերազանցելու 4 տոկոսը։ Դեֆիցիտը հիմնականում կֆինանսավորվի փոխառու միջոցներով, ներքին և արտաքին ռեսուրսների հաշվին, ընդ որում` 86.8 %-ը բաժին կընկնի արտաքին պարտքին, և 2011 թ. վերջում կանխատեսում են ունենալ 4305.1 մլն ԱՄՆ դոլարի չափով արտաքին պարտք։ Արտաքին պետական պարտքի այսպիսի բեռը բնութագրվում է որպես նվազ կամ միջին հարկային բեռ, և մեր գնահատականներով այն սպասարկման վտանգներ չի պարունակում։ Երրորդ. կշարունակվի պետության ֆինանսական կարողությունների ամրապնդման գործընթացը։ Կառավարության ծրագրի համաձայն` պետական եկամուտների հավաքագրման աստիճանի բարձրացումը հարկաբյուջետային գերակա ուղղություններից մեկն է, որի շնորհիվ ՀՆԱ-ի նկատմամբ հարկային եկամուտների մակարդակը պետք է ավելանա առանց դրույքաչափերի ավելացման։ Ուստի, 2011 թվականին, ինչպես և նախորդ տարիներին, ապահովվելու են բյուջետային եկամուտների հավաքագրման աճի` ՀՆԱ-ի աճի տեմպի նկատմամբ առաջանցիկ տեմպեր։ 2011թ. բյուջետային ռեսուրսների փաթեթը հիմնականում կհամալրվի ի հաշիվ հարկային եկամուտների աճի։ Եթե մենք ծրագրել էինք, որ 2010թ. պլանային ցուցանիշը պետական եկամուտների, սոցիալական վճարների և տուրքերի հաշվին կկազմի 675 մլրդ դրամ, ապա 2011թ. ցուցանիշը կազմում է 773 մլրդ դրամ, այսինքն` շուրջ 100 մլրդ դրամով ավելանալու են 2011 թ. ընթացքում մեր բյուջեի պետական եկամուտները։ Ընդ որում` այսպիսի հավաքագրումները մենք իրականացնելու ենք` հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ 2009-2010 թթ. Հակաճգնաժամային ծրագրի իրականացման շրջանակներում մենք ձեզ հետ միասին նաև սահմանել ենք լրջագույն արտոնություններ։ Մասնավորապես, խոշոր ներդրումային ծրագրերի պարագայում ավելացված արժեքի հարկի վճարումների հետաձգումն է, որի ծավալներն այսօրվա դրությամբ կազմում են շուրջ 30 մլրդ-ի հաստատված ծրագրեր կառավարության կողմից, որոնք 2011 թ. լուրջ խթան են լինելու համախառն ներքին արդյունքի համար, ինչպես նաև հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ փոքր և միջին ձեռնարկությունների շրջանակներում իրականացվող հարկային բարեփոխումների ընթացքում շուրջ 35.000 տնտեսվարող սուբյեկտ հայտնվել է հաստատագրված վճարումների դաշտում։ Արդյունքում շուրջ 24 մլրդ դրամ լրացուցիչ լիկվիդային միջոցներ գտնվում են փոքր և միջին ձեռնարկությունների մոտ, և չնայած պետական բյուջեն զրկվում է այսպիսի եկամուտներից` բայց, միևնույնն է, պլանային ցուցանիշը, որ մենք դնում ենք մեր առջև, ենթադրում է շուրջ 100 մլրդ-ով ավելացնել պետական եկամուտները հարկային, սոցիալական վճարումների և տուրքերի հաշվին։ Միևնույն ժամանակ մենք ենթադրում ենք, որ հարկեր-ՀՆԱ հարաբերակցությունը 2011 թ. պետք է բարելավվի ի հաշիվ հարկային վարչարարության բարելավման և այն բարեփոխումների, որոնք մենք ձեզ հետ միասին իրականացնում ենք: Պետական բյուջեի ծախսային քաղաքականությունը շարունակելու է կառուցվել հիմնականում նպատակային ծրագրերից ելնելով` այն ծրագրերից, որոնք մենք ձեզ հետ միասին հաստատել ենք կամ հավանության ենք արժանացրել կառավարության որոշումներով։ Ավելացնեմ, որ հիմնական շեշտադրումները լինելու են տնտեսության դիվերսիֆիկացիայի, տնտեսության ենթակառուցվածքների զարգացման, երկրի անվտանգության և պետական կառավարման մակարդակի բարձրացման, տեղական ինքնակառավարման ֆինանսական բազայի ամրապնդման, երկրի` որպես բարեխիղճ և հուսալի վարկառուի վարկանիշի պահպանման վրա։ Դրա շրջանակներում հետևողականորեն շարունակվելու է Հայաստանի Հանրապետությունում նվազագույն աշխատավարձի չափի բարձրացումը։ Այն 2010 թ. գործող մակարդակի նկատմամբ նախատեսվում է ավելացնել 8.3 տոկոսով։ 2011 թվականի պետական բյուջեի նախագծի ծախսերում գերակշռող` 86.6 %-ը կշիռ է կազմում հետևյալ ոլորտներում. - սոցիալական բնագավառ` կրթություն, առողջապահություն, սոցապահովություն` 44.4 %, - պաշտպանություն, հասարակական կարգի պահպանություն և ազգային անվտանգության ապահովում՝ 18.8 %, - տնտեսության ճյուղեր՝ 15.6 %, - համայնքների բյուջեներին պետական բյուջեից տրամադրվող պաշտոնական դրամաշնորհներ` 3.3 %, պետական պարտքի սպասարկում՝ 4.5 %։ Կառավարության` աղքատության հաղթահարմանն ուղղված ծրագրերով, բնակչության կենսամակարդակի բարձրացման, սոցիալական արդարության, հասարակության բևեռացման վերացման, գիտակրթական համակարգի արդիականացման, կրթության մատչելիության ապահովման ռազմավարական ծրագրերով նախատեսված միջոցառումների ֆինանսավորման նպատակով 2011 թ., համախառն ներքին արդյունքի հետ համեմատած, 11.8 %-ի չափով ներդրումներ է նախատեսվում իրականացնել սոցիալական բնագավառի ճյուղերում։ Մասնավորապես, կրթության ոլորտում ծախսերը կկազմեն համախառն ներքին արդյունքի 2.9 %-ը, սոցիալական պաշտպանության ոլորտում` համախառն ներքին արդյունքի 7.23 %-ը, առողջապահության ոլորտում` համախառն ներքին արդյունքի 1.7 %-ը։ Այս ճյուղերում պետական ներդրումները կկազմեն 442 մլրդ դրամ կամ 2010 թ. համադրելի մակարդակի նկատմամբ 43 մլրդ դրամով ավելի։ Մեր նախարարներն այսօր ձեզ մանրակրկիտ կներկայացնեն ավելացված միջոցների ծախսման ուղղությունները։ Հարգելի գործընկերներ, Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ պատգամավորներին հետաքրքրող հիմնական հարցադրումները մենք բազմակողմանի քննարկել ենք հանձնաժողովների նիստում, ես ցանկանում եմ, ավարտելով իմ խոսքը, շնորհակալություն հայտնել այն քննարկումների համար, որոնք տեղի են ունեցել Ազգային ժողովում։ Կհամաձայնեք, որ դժվար է գերագնահատել պետական բյուջեի դերը պետության և ժողովրդի բնականոն զարգացման ապահովման գործում։ Ուստի, մենք շարունակելու ենք ձեզ հետ կառուցողական մեր համագործակցությունը, և ներկա փուլում ձեր բոլոր առաջարկությունները, որոնք մենք կստանանք, կդառնան մեր քննության առարկան։ Համոզված ենք, որ այն լուծումները, որ մենք ձեզ հետ միասին համատեղ տալու ենք` բյուջեի լրամշակված նախագիծը ձեզ ներկայացնելով, կստեղծեն ավելի օպտիմալ բյուջետային լուծումներ և բարենպաստ պայմաններ 2011 թ. մեր պետության զարգացման համար։ Շնորհակալություն ուշադրության համար։