սկիզբը` Տաթեւ. ինչպես են տնօրինվում «գերակա շահ» հռչակված հողերը - 1

12 հալիձորցիներ արդեն մեկ տարի է` հրաժարվում են գերակա շահ հռչակված իրենց սեփականությունը հանդիսացող հողերը վաճառել «Ինստեյտ մենեջմենթ ընդ ադմինիսթրեյշն քամփնի» ՓԲԸ-ին:

Կազմակերպությունը շինարարություն է իրականացնում ճոպանուղու հարեւանությամբ գտնվող 11 հա տարածքում: «Ես ցավում եմ, որ կա այսպիսի պրոբլեմ, եւ վստահ եմ, որ չէր լինի այս խնդիրը, եթե չլիներ մարդկանց անհավատությունը ծրագրի նկատմամբ: Սա իմ կարծիքն է: Եթե 3 հոգի բողոքում է, 40 հոգի էլ համագործակցել է եւ հիմա շատ շնորհակալ է թե մեր ծրագրին, թե էն մոտեցմանը, որ մենք ցուցաբերեցինք ի սկզբանե: Հալիձոր գյուղի արոտավայրերի եւ վարելահողերի կադաստրային արժեքը 42 դրամ է 1քմ-ի համար, նորից եմ կրկնում, եւ ոչ ավելին»,- զրույցի ընթացքում իր փաստարկներն է ներկայացնում Տաթեւի ճոպանուղու եւ հյուրանոցային համալիրի շինարարական ծրագրի ղեկավար, Ազգային մրցունակության հիմնադրամի խորհրդի անդամ Արտաշես Ղազախեցյանը: Նրա պնդմամբ` կատարվել է մի քանի ուսումնասիրություն: «Մենք ցանկություն չենք ունեցել, որ մարդիկ հակառակը տրամադրվեն այս ծրագրին, այլ ընդհակառակը, արել ենք ամեն ինչ, որ ծրագիրը հնարավորինս հանգիստ գնա, ոչ մի խոչընդոտ չստեղծվի: Եվ դրա համար մենք հիմք չընդունեցինք ոչ կադաստրային արժեքը, ոչ մարդկանց ցանկությունը, որովհետեւ մարդիկ կային, որ 200-300 դոլար գին էին ուզում: Ուղղակի որոշեցինք, որ վեր հանենք, տեսնենք, թե նախորդ տարիներին քանի գործարք է եղել,- բացատրում է Արտաշես Ղազախեցյանը:- Պարզվեց, որ տասնյակ տարիների ընթացքում դրանք բավական փոքր քանակությամբ են եղել: Մարդիկ իրենց հողի ձեռքը կրակն էին ընկել էն ժամանակ` մինչեւ մեր ծրագիրը: Իսկ մենք այդ հողերի համար վճարել ենք կադաստրային արժեքից 2,5 անգամ բարձր գին»: Գորիսի կադաստրային տարածքային ստորաբաժանումից ճշտեցինք, որ 2005 թ.-ից մեզ հետաքրքրող Շինուհայր, Հալիձոր եւ Տաթեւ համայնքներում հողի օտարման կադաստրային արժեքի փոփոխություն չի եղել: Շինուհայրում այն կազմում է 1քմ-ը 342 դրամ, համապատասխանաբար Հալիձոր եւ Տաթեւ համայնքներում 1քմ-ի համար հողի օտարման կադաստրային արժեքը կազմում է 222 դրամ: Այս գնահատումը վերաբերում է համայնքների վարչական տարածքներում գտնվող ոչ գյուղատնտեսական նշանակության տարածքներին: Գորիսի տարածքային ստորաբաժանման պետ Սեյրան Հովհաննիսյանը տեղեկացրեց, որ գոյություն ունեն հողերի գոտիավորում եւ գոտիավորման համար սահմանված գործակիցներ, որոնց հիման վրա էլ ձեւավորվում է կադաստրային արժեքը: «Հնարավո՞ր է, որ հողը վաճառելիս գյուղացին որոշի կադաստրային արժեքից մի քանի անգամ էժան վաճառել»,- մեր հարցը տարօրինակ ու բավական միամիտ թվաց պրն Հովհաննիսյանին: «Դա անհնար է: Ընդհակառակը, վաճառելիս մարդն իրավունք ունի կադաստրային արժեքից 10 անգամ բարձր գին պահանջել: Էսօր պահանջարկ ունեցող վայրերում հողը ոչ թե էժանանում է, այլ օրինաչափորեն սկսում է թանկանալ: Ենթադրվում է, որ ճոպանուղու հետ կապված` հետագայում Շինուհայր, Տաթեւ եւ Հալիձոր համայնքներում հողատարածքների գնի աճ տեղի կունենա»,- ասում է կադաստրի պետը: Եթե համայնքների վարչատարածքում գտնվող հողի կադաստրային արժեքը հստակ է, ապա գյուղատնտեսական նշանակության հողատարածքների համար մեկ միասնական կադաստրային արժեք գոյություն ունենալ չի կարող: Այն ձեւավորվում է ըստ գոտիականության եւ հողի կատեգորիայի: Շուկայական արժեքը որոշում է սեփականատերը` կախված հողի կատեգորիայից: Բնականաբար, առաջին կարգի բերքատու հողի 1 քմ-ն ավելի թանկ է գնահատվում, քան, ասենք, 3-րդ կարգի հողինը: Կոնկրետ այս դեպքում Հալիձորում առուվաճառքի առարկա եղել են գյուղատնտեսական նշանակության հողերը: Դատական նյութերում առկա «Ալտա Վիպ» ՍՊԸ-ն «Ինստեյտ մենեջմենթ ընդ ադմինիսթրեյշն քամփնի» ՓԲԸ-ի հրավերով գերակա շահ հռչակված տարածքում կատարել է վարելահողերի գնահատում: Գնահատման հաշվետվությունները կազմվել են 26.02.2010 թ., այսինքն` առուվաճառքի պայմանագրերի նախագծերի կազմումից 3 ամիս անց, եւ համապատասխանեցվել պայմանագրերի նախագծերում նշված գումարի չափին:

«Բոլոր հաշվետվություններում գումարի չափը պայմանագրերի նախագծերի գումարից 15 տոկոս պակաս է ցույց տրվել,- ասում է հայցվոր կողմի փաստաբան Կարեն Մեժլումյանը:- Երեւութականություն են ստեղծել, որ պահպանվել է «Հասարակության եւ պետության կարիքների համար սեփականության օտարման մասին» ՀՀ օրենքի 11 հոդվածի 1-ին կետի պահանջն առ այն, որ. «Օտարվող սեփականության դիմաց սեփականատիրոջը վճարվում է համարժեք փոխհատուցում: Համարժեք է համարվում օտարվող գույքի շուկայական արժեքից 15 տոկոս ավել գումարը»: Ըստ այս գնահատումների` իմ վստահորդները, փաստորեն, 1 քմ-ի համար որպես փոխհատուցում ստանում են 1,5 ձվի (1 ձվի գինը տատանվում է 60-70 դրամի միջեւ) գնից էլ պակաս գումար»: Ըստ Արտաշես Ղազախեցյանի` խնդրահարույց հողակտորները գտնվում են արդեն իսկ իրենց գնած հողակտորների մեջտեղում: Այսինքն` գնված շերտ, որին հաջորդում է չվաճառված հատված, այնուհետեւ կրկին գնված շերտ եւ կրկին չվաճառված հատված:

«Այսինքն` էս մարդիկ, տեսնելով, որ իրենք գտնվում են ճիշտ մեջտեղում, եւ առանց իրենց համաձայնության` ցանկացած ծրագիր կձախողվի, հասկացել են, որ իրենք գտնվում են բարվոք վիճակում, դրա համար էլ փորձում են մինչեւ վերջ պնդել իրենց ասածը,- կարծիք է հայտնում Ա. Ղազախեցյանը:- Ես չգիտեմ, թե որն է իրենց դրդապատճառը, բայց մի բան կասեմ. ես շատ ափսոսում եմ, որ այս մարդիկ նման դիրքորոշում ունեն ծրագրի նկատմամբ: Իրենք հիմա իրենց դրել են շատ դժվար վիճակի մեջ ու պիտի մինչեւ վերջ պայքարեն, մյուս կողմից էլ վստահ եմ` հիմա իրենք էլ են ափսոսում, որ սխալ կեցվածք են ընտրել: Ես հարգում եմ իրենց դիրքորոշումը, իրենք իրենց կյանքի տերն են, իրենք արդեն գրեթե բոլոր դատական ատյաններով անցել են, ոչ մի ատյանում նրանց հայցը չի բավարարվել, իրենք իրենց սեփականության տերն են. եթե համարում են, որ պիտի պայքարեն` մի կողմ դնելով ծրագրի գաղափարները, իրենց որոշումն է: Ըստ օրենքի` եթե հրաժարվում են, ապա գումարը նստեցվում է նոտարի մոտ, մարդկանց գրավոր զգուշացվում է, որ գնան վերցնեն: Երբ կհամաձայնվեն վերցնել, գործարքը կհամարվի վավերացված»: Արտաշես Ղազախեցյանի փոխանցմամբ` աշխատանքներ կատարվում են միայն գնված տարածքում, որի համար իրենք վճարել են սեփականատեր գյուղացիներին:

11 հա-ի վրա լինելու են հյուրանոցային համալիր, բիզնես կենտրոն, ձիարշավարան, քոթեջներ, թենիսի կորտեր, փակ լողավազան, մարզասրահ, ռեստորան եւ այլն: Հալիձորի բնակիչներ Ավագ Գեւորգյանի, Սաշիկ Զախարյանի եւ Վրեժնիկ Մկրտչյանի շահերի պաշտպան Կարեն Մեժլումյանը համարում է, որ շահույթ հետապնդող կազմակերպությունն իրավունք չունի նման գնով ձեռք բերելու մարդկանց ապրուստի միակ միջոց հանդիսացող հողատարածքները: Որպես շահույթի աղբյուր փաստաբանը մատնացույց է անում ապագայում կառուցվելիք հյուրանոցը, ռեստորանը եւ այլն: Ազգային մրցունակության հիմնադրամի գործադիր խորհրդի նախագահ Բեկոր Փափազյանը պնդում է, որ կառուցվելիք հյուրանոցային համալիրից` իր հարակից կառույցներով, եւ բիզնես կենտրոնից ստացվող շահույթն ինչ-որ մեկի գրպանը չի մտնելու, այլ ծառայելու է հիմնադրամի ծրագրերին:

«Ինչպես գիտեք, «Տաթեւի վերածնունդ» եռամյա ծրագիրը բազմակողմանի ծրագիր է թե գործընկերների առումով` պետություն, բարերարներ, մասնավոր սեկտոր, եկեղեցի, թե իր բաղադրիչներով: Ծրագիրը ներառում է վանքի նորոգումը, գյուղական համայնքների զարգացումը, ենթակառուցվածքների զարգացումը: Այս պարագայում մասնավոր կողմը, որը բարերարն է, կառուցել է մի ճոպանուղի, որ` որպես բիզնես ծրագիր, երբեւէ չի լինելու շահութաբեր, որովհետեւ շատ մեծ ծախս է ենթադրում ու շատ քիչ եկամուտ,- պարզաբանում է Բեկոր Փափազյանը:- Հետեւաբար, հյուրանոցային համալիրի եւ բիզնես կենտրոնի կառուցումը, որ այո, կարող է եկամուտ ապահովել, փակելու է ճոպանուղու ընթացիկ ծախսերը, ինչպես նաեւ վանքի վերանորոգման, համայնքային զարգացման ծրագրերի իրականացմանն է նպաստելու»: Պարոն Փափազյանն ասում է, որ իրենց կողմից իրականացվող այս ծրագիրը մասնավոր սեկտոր-պետություն համագործակցության նոր մոդել է, ինչ-որ տեղ նորամուծություն, եւ որոշ դեպքերում, օրենսդրական առումով` անհասկանալի: «Օրինակ` մենք դիմել էինք, որ ճոպանուղին ազատվի հարկերից` որպես ոչ շահութաբեր կառույց, բայց ՀՀ օրենսդրությամբ դա չստացվեց, որովհետեւ անհասկանալի էր, թե ինչպես կարող է կոմերցիոն մի ծրագիր չլինել շահութաբեր, կամ եկամտաբեր կառույցը համարվի բարեգործական: Շահույթն այս դեպքում մնում է ծրագրի մեջ, դուրս չի գալու համայնքից, բայց քանի որ մեր օրենսդրական դաշտն այլ բան է ասում, հարկերը վճարվեցին այս պարագայում: Իսկ վանքի պարագայում ազատվեցինք հարկերից, որովհետեւ դա արդեն ավելի հասկանալի էր ու կարգավորվում էր օրենքով»,- ավելացնում է Բ. Փափազյանը: Ազգային մրցունակության հիմնադրամի գործադիր տնօրենն ասում է, որ իրենք շատ են կարեւորում պետություն-մասնավոր համագործակցության այս մոդելը ու կուզենային այն լիարժեք ներկայացնել: Իրենք չեն թաքցնում, որ շահույթ են հետապնդում, սակայն այն անհրաժեշտ է ծրագրի շարունակականությունն ապահովելու համար: «Մեր ծրագիրն ինքնաֆինանսավորվող է, եւ եթե մենք չգտնենք այդ գումարները, այն կանգ կառնի պարզապես. սա կլինի վերջին ծրագիրը, մեր ուժերը չեն հերիքի, որ մենք երկրորդն անենք: Իսկ եթե ինքնաֆինանսավորումն ապահովվի, ապա երկրորդ ծրագիրը կարող ենք սկսել Սեւանում կամ Նորավանքում, կամ Հյուսիսային դարպասում եւ այլն,- վստահեցնում է Բ. Փափազյանը:- Եվ երբ գյուղացիների դժգոհող կողմը պնդում է, որ իբրեւ մենք պատրաստվում ենք գերշահույթ ստանալ, իսկ իրենց կոպեկներ ենք առաջարկում, դա ամենեւին էլ այդպես չէ: Իրենք այս ծրագրից հետագայում ավելի շատ են օգտվելու»: Արտաշես Ղազախեցյանի համար իրենց գործելակերպի գնահատականն այն 40-ից ավելի հալիձորցիներն են, ովքեր, առանց տարաձայնությունների, համաձայնել են վաճառել, եւ բոլորին վճարվել է նույն գինը: «Միայն այդ 3 ընտանիքն է դեմ եղել: Ես էլի եմ կրկնում` սա մարդկանց թյուրըմբռնման խնդիրն է` ծրագրի հետ կապված, եւ ափսոսում եմ, որ մարդիկ ժամանակին մեզ չեն հավատացել եւ ընդդիմացել են,- ասում է Արտաշես Ղազախեցյանը:- Հիմա փորձում են, զանազան իրավաբանական եւ ուրիշ փաստարկների վրա հիմնվելով, շարունակել իրենց գործը: Ես ափսոսում եմ, որ մարդիկ նման դիրքորոշում ունեն: Ես լսել եմ, որ իրենք ուզում են հանդիպել Ռուբեն Վարդանյանի հետ, նրա հետ պարտնյոր լինել, սակայն պետք է հասկանալ, որ որեւէ մեկի հետ պարտնյորության խնդիր չի քննարկվում»:

շարունակելի