Այսօր Կառավարության շենքի դիմաց բողոքի ակցիա են անցկացնելու հղի կանայք: Նրանց դժգոհությունը վերաբերում է Ազգային ժողովի կողմից հոկտեմբերի 22-ին ընդունված եւ դեկտեմբերի 1-ից ուժի մեջ մտած «Ժամանակավոր անաշխատունակության նպաստների մասին» ՀՀ օրենքին:

Կառավարության հեղինակած  օրենքը վերաբերում է ոչ միայն հղիներին: Ժամանակավոր անաշխատունակության նպաստ ստանալու իրավունք ունեն նաեւ տղամարդիկ, որոնք հիվանդ են, ունեն առողջարանային բուժման, պրոթեզավորման կարիք կամ խնամում են ընտանիքի հիվանդ անդամին: Սակայն ակտիվ են հատկապես հղիները: Նույնիսկ ստեղծվել է ժամանակավորապես անաշխատունակ ճանաչված անձանց իրավունքների պաշտպանության հասարակական նախաձեռնող խումբ, որն էլ համակարգում է բողոքի ակցիաները: Խնդիրն այն է, որ աշխատանքային հարաբերությունների մեջ գտնվող վարձու աշխատողին հղիության եւ ծննդաբերության նպաստ տրվում է Աշխատանքային օրենսգրքով սահմանված` հղիության եւ ծննդաբերության արձակուրդի ժամանակահատվածի բոլոր աշխատանքային օրերի համար` 140 օր: Նպաստի չափը հաշվարկվում է` ելնելով աշխատողի միջին ամսական աշխատավարձից: Օրենքով նախատեսված է, որ եթե միջին ամսական աշխատավարձի չափը գերազանցում է նվազագույն աշխատավարձի չափի (30,000 դրամ) հնգապատիկը, ապա նպաստը հաշվարկվում է հենց նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի չափով (150,000 դրամ): Հղիների դժգոհությունն այս առիթով է. նրանք համարում են, որ իրենց իրավունքները ոտնահարվում են, եւ ընդունված օրենքը կարող է խոչընդոտել հանրապետությունում ծնելիության աճին: Ստացվում է, որ եթե կնոջ միջին ամսական աշխատավարձն, ասենք, 200 000 դրամ է, եւ նա պատրաստվում է զավակ ունենալ, ապա 4 ամիս զրկվելու է ամսական 50,000 դրամից, քանի որ նրա հղիության եւ ծննդաբերության նպաստի չափը չի կարող գերազանցել 150,000 դրամը: Բացի այդ, այժմ նպաստը հարկվելու է եկամտահարկով: Նախատեսված է նաեւ, որ եթե միջին ամսական աշխատավարձը պակաս է նվազագույն աշխատավարձի չափից, ապա հղիության եւ ծննդաբերության նպաստը կնոջը վճարվում է հիմք ընդունելով դարձյալ նվազագույն աշխատավարձի չափը: Դիաննա Հովհաննիսյանը 9 ամսական հղի է: Նա իր ժամանակավոր անաշխատունակության նպաստը ստացել է նախկին օրենքի դրույթներով, սակայն այժմ պայքարում է իր կարգավիճակում հայտնված այլ կանանց իրավունքների համար: Նա ասում է, որ նախկին օրենքով կինը ստանում էր 140 օրվա նպաստ, բայց հիմա նվազում է տոն եւ ոչ աշխատանքային օրերի թիվը: «Ստացվում է, որ մենք նպաստ ստանալու ենք մոտ 100 օրվա համար: Սա այն դեպքում, երբ աշխատող հղիները ամեն ամիս իրենց աշխատավարձի 3 տոկոսի չափով սոցվճար են տալիս, բայց մեր նպաստները կրճատում են»,- ասում է Դիաննան: Ժամանակավորապես անաշխատունակ ճանաչված անձանց իրավունքների պաշտպանության հասարակական նախաձեռնող խմբի անդամ Տաթեւիկ Դավթյանը «Հետքի» հետ զրույցում ասաց, որ օրենքի դեմ ստորագրահավաք են կազմակերպել. մեկ շաբաթվա ընթացքում հավաքվել է ավեի քան 1500 ստորագրություն: Ներկայացնելով խմբի տեսակետը` Տ. Դավթյանը նշում է, որ իրենց համար անընդունելի է Կառավարության տեսակետը, թե իբր այդ օրենքով պայքարում են աղքատության դեմ: Կառավարության աշխատակազմի ղեկավարի տեղակալ Տիգրան Գեւորգյանը նամակով տեղեկացրել է, թե պայքարում են խարդախության դեմ, քանի որ որոշ գործատուներ հղիության 7-րդ ամսում որպես աշխատողներ գրանցում են հղիներին, բարձր աշխատավարձեր են նշանակում եւ այդ բարձր աշխատավարձի չափով էլ ժամանակավոր անաշխատունակության նպաստ են ստանում: Աշխատանքի եւ սոցիալական հարցերի նախարարությունից էլ տեղեկացրել են, որ 150,000 դրամից բարձր աշխատավարձ ստանում է հղիների 5 տոկոսը, ինչը սոցիալական «ցնցում» չի առաջացնի: Դիաննան ասում է, որ հղի կանայք հիմնականում ընտանիք պահողներ են եւ օգնության կարիք ունեն: Նրա հաշվարկներով` մեկ երեխայի խնամքի համար ամսական մոտ 80,000 դրամ է պետք, եթե մայրը օգտվի իր արձակուրդից, ապա զրկվելու է որոշակի գումարից: Նախաձեռնող խումբը չի հավատում, որ բարձր վարձատրություն ունեցող հղիները 5 տոկոս են կազմում, քանի որ Աշխատանքի նախարարությունը իր հաշվարկի վերաբերյալ փաստարկներ չի ներկայացրել: Նախաձեռնող խումբը գտնում է, որ բոլոր քաղաքացիներն իրավահավասար են, եւ քանի որ հղի կանանց զգալի մասը միջին խավի ապրողներ են, պետք չէ նրանցից գումարները վերցնել ու հատկացնել այլ ոլորտների: «Հղիները կիրթ, աշխատող, մրցունակ կանայք են եւ որակյալ մասնագետներ: Նրանք են Հայաստանի տնտեսական զարգացման հիմքը, եթե թեկուզ 5 տոկոսի վրա Կառավարությունը թքած ունի, հնարավոր է` վաղը այդ մարդիկ արտագաղթեն»,- խմբի տեսակետը ներկայացրեց Տաթեւիկը: Ըստ նրա`  Կառավարությունը պետք է մտածի նաեւ երկրի բնակչության թվի ավելացման մասին, քանի որ դրական աճ չունենք, իսկ արտագաղթի տեմպերը մեծ են: Հարցին, թե օրենքի դեմ ինչու են ակտիվ պայքարում միայն հղիները, Տ. Դավթյանն պատասխանեց, որ ստորագրահավաքին միացել են նաեւ տղամարդիկ, պարզապես հղիների մոտ ուժեղ է մայրական բնազդը, որ իրենց դեռ չծնված երեխան կարող է զրկվել բարեկեցությունից: Կառավարությունից սպառիչ պատասխան չստանալու դեպքում նախաձեռնող խումբն առաջիկայում բողոքի ակցիաներ կկազմակերպի Ազգային ժողովի եւ ՀՀ նախագահի նստավայրի դիմաց:

Կարծիք են հայտնում պատգամավորները

Գոհար Ենոքյան, ԲՀԿ խմբակցություն Մեր ազգը կամաց-կամաց վերջանում է, միգրացիան մեծ է, սոցիալական կյանքը դժվարացել է, եւ երկրորդ երեխա ունենալու ցանկություն ունեցողները չափազանց քիչ են: Չեմ տեսնում մեծ թվով կին աշխատողների, որոնց աշխատավարձը 150 հազ. դրամից բարձր է, այդ իմաստով չեմ կարծում, որ ընդունված օրենքը կազդի ծնելիության մակարդակի վրա: Ովքեր էլ 150 հազ. դրամից բարձր աշխատավարձ են ստանում, չպետք է իրենց երեխաների բախտը, ճակատագիրը կապեն մի քանի կոպեկների հետ: Այն կինը, որը ցանկանում է երեխա ունենալ, կարծում եմ` այդ մի քանի կոպեկի պատճառով չի ջղայնանա: Ի վերջո, այդ մի քանի կոպեկով չի սահմանափակվում, պետք է սոցիալական պայմանները բարելավվեն, որ մարդը զավակ ունենա եւ այդ զավակին կարողանա պահել: Եթե աշխատատեղ չկա, օր օրի թանկացումները խեղդում են ժողովրդին, եթե կյանքը դեպի վատն է գնում, ո՞վ պիտի երեխա ունենալու ցանկություն ունենա: Տա Աստված` բյուջեն շատ լինի, մի խելոք մարդ էլ երեւի առաջարկություն կանի, որ գումարի չափն այդ ժամանակ բարձրացնեն:

Հեղինե Բիշարյան, ՕԵԿ խմբակցություն Հղի կանանց դժգոհությունը տեղին է, որովհետեւ 150 հազ. դրամից բարձր աշխատավարձ ստացող կանանց թիվը, ցավոք, շատ քիչ է, եւ չգիտես ինչու` կանգ են առել այդ միջին գումարի վրա: Ինձ համար անհասկանալի է, թե ինչու է Կառավարությունն այդպիսի շեշտադրում արել, մյուս կողմից էլ պատճառաբանությունները` կապված տնտեսական ճգնաժամի հետ, կարծես թե դրդել են այդ քայլին գնալ: Բարձր աշխատավարձ ստացող կանայք բավականին դժվար աշխատանք են կատարում, այնպես չէ, որ հեշտ աշխատանք կատարելով` բարձր աշխատավարձ են ստանում: Այդ կանանց պետք է խրախուսել, որ իրենց մեջ ուժ են գտել կատարելու նման աշխատանք: Ես էլ եմ մի քիչ նեղված, որովհետեւ սոցիալական շեշտադրումներով 2 առաջարկ եմ արել. մեկը վերաբերում էր երկրորդ երեխա ունենալու միանվագ գումարը 50 հազ. դրամից դարձնել 100 հազ. դրամ, մյուսն էլ վերաբերում էր մինչեւ 2 տարեկան երեխաներին տրվող ամենամսյա 18 հազ. դրամ նպաստին, բայց այդ գումարը տրվում է այն ընտանիքներին, որտեղ երեխայի մայրն աշխատում է: Առաջարկեցի հավասարաչափ մոտեցում, որպեսզի բոլոր երեխաները ստանան այդ 18 հազ. դրամը, անկախ նրանից` նրանց մայրերն աշխատո՞ւմ են, թե՞ ոչ: Ցավոք, իմ երկու առաջարկություններն էլ չընդունվեցին:

Լուս.` Անահիտ Հայրապետյանի