Այս շաբաթ «Հետքի» խմբագրությունում կլոր սեղանի շուրջ քննարկվեցին գյուղատնտեսական վարկերի խնդիրները:

Լեւոն Խաչատրյան, անկուսակցական պատգամավոր - Այսօրվա մեր գյուղատնտեսությունը եւ հողային ֆոնդը վարկային համակարգի պայմաններում, ինչ վարկային համակարգ ուզում ես` դիր, կաշխատի՞, թե՞ ոչ:

Ինձ թվում է` սկզբունքային խնդիրը հետեւյալն է. մենք այսօր գյուղատնտեսության ոլորտում չունենք ազգային մակարդակի ռազմավարություն: Օրինակ` գյուղատնտեսական ո՞ր ճյուղերն ենք կարեւորում: Հողերի 330.000 կոլեկտիվ տնտեսությունները ի՞նչ հիմքի վրա պետք է մասնագիտացնենք` ըստ տարածքների՞, եւ ինչպե՞ս խրախուսենք, որ հողերը խոշորացվեն ոչ թե սեփականության իրավունքից զրկելով կամ սեփականության իրավունքը դադարեցնելով, այլ օգտագործման իրավունքով միանալով, կամ կոոպերատիվներ ստեղծելու միջոցով: Եթե նվազագույնը 10 հա եւ ավելի կարողացել են միավորվել, նաեւ պետական աջակցություն պետք է տրվի: Այսինքն` խնդիրներ, որոնք հիմնարար լուծում կտան:

Քրիստինե Բարսեղյան, լրագրող - Հայկական գյուղացիաագրարային միության նախագահ Հրաչյա Բերբերյանը եւս ասում էր, որ պետք է միավորվել: Այդքան կառույցներ են ստեղծել գյուղացիների իրավունքները պաշտպանելու համար, այդքան գումարներ ներդրվեցին, ո՞ւր գնացին այդ միլիոնավոր դոլարները, այդքան աջակցության կենտրոններ ստեղծվեցին, հաշվետվություններ են ներկայացվում, խորհրդատվություն են տալիս գյուղացիներին` կարտոֆիլ, ճակնդեղ ցանեք եւ այլն, բայց որեւէ ռազմավարություն չկա: Մտածված կերպով գյուղացիներին կարծես տանում են նրան, որ հողից հրաժարվեն:

Արծվիկ Մինասյան, Աժ պատգամավոր, ՀՅԴ խմբակցություն - Նույնիսկ եթե այդպիսի նպատակ է դրված, առնվազն դրա հաջորդ քայլը պետք է երեւա: Ենթադրենք` այդպիսի նպատակ դրեցին` գյուղացին զրկվի հողից, ի՞նչ կլինի հաջորդ քայլը: Ես չեմ տեսնում նաեւ Կառավարության հաջորդ քայլը, հետագան: Ես համարում եմ, որ էս փուլում Կառավարությունն ընդհանրապես որեւէ կոնցեպցիա չունի, գյուղատնտեսության ոլորտում իրենք ունեն 0 կոնցեպցիա, որի հիման վրա էլ իրականացվում է իմիջիայլոց քաղաքականություն: Երբ քո մաղի մեջ ջուր ես լցնում, այն կուտակվում է եւ թափվում, գնում, էֆեկտ չի ստանում, ջուրը չի գոյանում, որ հետո մտածես, որ այստեղ հեղուկ լցվեց, այդպես նաեւ վարկային ռեսուրսները: Գյուղատնտեսությունը տնտեսության մեջ ի՞նչ տեղ պետք է ունենա, այս հիմնարար հարցի պատասխանը տրված չի: Եթե մենք նայում ենք հիմնարար ծրագիրը կամ ռազմավարությունը, որն արդեն 80%-ով շեղված է իրականությունից, դրանում գյուղատնտեսությունը առավելագույնը 13-14% կշիռ ունի:

Ք. Բարսեղյան - Անցյալ տարի վարչապետը գյուղատնտեսությունը հայտարարում էր որպես ռազմավարական ճյուղ:

Լ. Խաչատրյան - Չի կարող ռազմավարական ճյուղ չլինել: Ինչ էլ մշակեն, մեզ մոտ չի կարող կուտակում լինել, մենք էդքան շատ ոչ հող ունենք, ոչ էլ բան: Մեզ մոտ չի կարող գյուղատնտեսությունը կուտակվի, լճանա ու չվաճառվի: Մենք էսօր ամեն ինչ ներկրում ենք, մինչդեռ մենք կարող ենք ամեն ինչ արտադրել: Մենք ոչնչացնում ենք գյուղացուն: Ի՞նչ վարկ տալ, 3 հա հող ունեցողին ի՞նչ վարկ է պետք, պետք է թողնենք գյուղացուն նորմալ իր ապրանքը մշակի եւ վաճառի, ի՞նչ վարկեր, ի՞նչ բան, գյուղացուն վարկ պետք չէր: Խեղդեցին գյուղացուն, նա նույնիսկ իր մեկ հա հողը չի կարողանում մշակել: Բարեկամներից 10.000 պարտք են վերցնում, հետո մյուս հարեւանից 50.000 վերցնում են, էդ 10.000-ը փակում, հետո էս բոլոր փողերը տալու համար վարկ են վերցնում, հետո էդ վարկը չեն կարողանում տալ, հավաքվում են բարեկամներով մի ուրիշի անունով են վարկ վերցնում, հետո կանգնում փակուղու առաջ, կորցնում ամեն ինչ:

Էդիկ Բաղդասարյան, «Հետքի» գլխ. խմբագիր - Եկեք փաստերով խոսենք` այսօր հազարավոր ընտանիքներ կանգնած են իրենց տները, հողերը կորցնելու վտանգի առաջ:

Լ. Խաչատրյան - Վարկ տվողն ու ունեցվածք խլողը նույն մարդն է:

Է. Բաղդասարյան - Լավ, օրենսդիրն ի՞նչ կարող է անել: Կոնկրետ ի՞նչ քայլեր կարող է անել Ազգային ժողովը:

Ա. Մինասյան - Մեր խնդիրը հենց դա է, որ երբ ինչ-որ պրոբլեմ է առաջանում, միշտ մտածում ենք` ինչ-որ կարճաժամկետ քայլ անենք, որ պրոբլեմը մեղմացնենք, մինչդեռ արմատական լուծում միշտ չի տրվում: Օրինակ` ԱԺ-ն կարող է ընդունել օրենք, որի հենքի վրա ասել, որ բոլոր այն պարտավորությունները, որ գյուղացին չի կարողացել կատարել, ժամկետանց այդ պարտավորությունները պետությունը վերցնում է իր վրա: Բայց սա չեմ կարծում, որ էսօրվա բանկային հոգեբանության, իշխանության պայմաններում կընդունվի, նույնիսկ եթե ընդունվի, այսպիսի մոտեցումը խիստ կարճաժամկետ է, ոչ հեռանկարային լուծում է: Այսինքն` մենք ուզենք, թե չուզենք, պետք է անդրադառնանք հիմքին:

Լ. Խաչատրյան - Մենք պետք է առաջին հերթին սահմանափակենք բանկերի կողմից գերշահույթներ ստանալը, ոչ թե պետության վրա պարտավորություն դնենք:

Ա. Մինասյան - Դուք արդեն հետագա քայլերի մասին եք խոսում: Այսօր հրատապությունը հետեւյալն է. գյուղացու նկատմամբ հայց է ներկայացված դատարան` տունը խլում են նրանից: Առաջին քայլն այն է, որ պետք է սառեցնել այդ պարտավորությունները, պետությունը պետք է այդ պարտքը վերցնի իր վրա: Երկրորդ քայլը` բանկի համար սահմանել առավելագույն շահույթի նորմա, որ կարողանա օգտվել այդ վարկից: Երրորդ կարեւոր քայլը` ծրագիր մշակելը եւ կյանքի կոչելը: Երբ սկսում ենք տնտեսությունը վերլուծել, ինչո՞ւ մեր իշխանավորներին չի մտահոգում տնտեսության կառուցվածքը, ինչո՞ւ են նրանք գնում հեշտ տնտեսական աճի քաղաքականության, որովհետեւ մնացած դեպքերը պահանջում են շատ լուրջ վերլուծություններ եւ լուրջ պատասխանատվություն: Այսօր պատրաստ չեն մարդիկ, իրենք ընտրում են տնտեսական աճի ամենալավ եւ ամենահեշտ տարբերակը` արտահանման տնտեսական աճը` հիմնված հանքահումքային արտադրատեսակների վրա: Միջազգային շուկայում դրանց գները բարձրանում են, հեշտությամբ դրանք իրացվում են դրսում, երկրորդ ուղղությունը տրանսֆերտներն են, որ գալիս են, ապրանքների, ծառայությունների գնման ոլորտում ապահովում են մեծ հոսք ներկրումը խրախուսելու միջոցով, արդյունքում տնտեսական աճ ես ունենում, որը տնտեսական առումով ոչինչ է, չունի որակական կազմ եւ չի ապահովում տնտեսության ռազմավարական զարգացում: Դրա համար նույնիսկ զարգացող երկրները փոխել են իրենց քաղաքականությունը, հանքահումքային ապրանքատեսակների աճից անցում են կատարում ներդրումները տեղականին փոխարինելու քաղաքականությանը:

Լ. Խաչատրյան - Հանքահումքային ոչ մի ռեսուրս չունենք, որ դրա վրա հիմնվենք: Պարզապես սեփականատերերի շահերը սպասարկող օրենքներ ենք ընդունում: Դա տնտեսական աճի հետ կապ չունի: Մի մոլիբդեն ունենք, մի պղինձ: Տնտեսական աճը համախառն ներքին արդյունքն է: Դուք ուզում եք ասել, որ այդ ապրանքները դրսում ծախում են, դա տնտեսական աճին չի օգնում: Մոլիբդենը մի ժամանակ այսքան էր, այսքան բարձրացավ, համապատասխան հարկերը ինչքա՞նով են ավելացել, ես համոզված եմ` բան չի փոխվել: Երբ հարկային մուտքեր չեն լինում, ոչ մի բան չի փոխվում ժողովրդի կենսամակարդակում:

Ա. Մինասյան - Տնտեսական աճը հարկերի հետ կապված չէ, համախառն ներքին արդյունքի ցուցանիշի մասին է խոսքը: Օրինակ` եթե շուկայում շատ ապրանքներ ես գնում որպես սպառողական ծախս, դա էլ է բերում համախառն ներքին արդյունք: Մեր տնտեսական աճը հիմնված է հանքահումքային ապրանքատեսակների արտահանման վրա, էն էլ հում վիճակում` որպես հումք, եւ երկրորդ` տրանսֆերտների հիման վրա, ապրանքների եւ ծառայությունների տեղական շուկայում խրախուսմամբ: Սա տնտեսական կառուցվածք չէ, սա տնտեսական աճի մոդել չէ, եթե դու չես առաջնորդվում ներկրվող ապրանքները տեղականով փոխարինելու սկզբունքով: Ռ. Քոչարյանի իշխանության վերջին տարիներին ընդունվեց մի ինքնաբավության հայեցակարգ գյուղատնտեսական ապրանքների մասով, ցավոք, այն մնացել է օդի մեջ, դրա իմաստն է` ապրանքները աստիճանաբար փոխարինել տեղականով: Սա կոնցեպցիա է, որը կարելի է գործի դնել, զարգացող շատ երկրներ արել են դա: Դրա հիման վրա գյուղատնտեսության կոնկրետ ծրագրեր էին մշակվել անասնաբուծության ոլորտում, մշակաբույսերի մասով, բայց դրանք չֆինանսավորվեցին, մյուս կողմից էլ` փոխվեց փիլիսոփայությունը, 2008 թ. նախագահական ընտրություններից հետո ձեւավորված Կառավարությունը բանկային հոգեբանությամբ ձեւավորված Կառավարություն է, իսկ բանկային հոգեբանություն եւ տնտեսական զարգացման հոգեբանություն ունեցողը տարբեր մարդիկ են, նրանք մտածում են ինչպես բանկի կառավարիչը` առավելագույն շահույթ ապահովել, բայց մոռանում են տնտեսական զարգացման մասին, որը նշանակում է երկարաժամկետ, հավասարաչափ եւ խորքային զարգացում: Էս մտածողության փոփոխությունը, որ մեզանում սրվել է հատկապես գյուղատնտեսության ոլորտում, պահանջում է ամբողջությամբ փոխել ծրագրերը, փիլիսոփայությունը, երկարաժամկետ ռազմավարություն մշակել: Կարճաժամկետի մասին կոնկրետ վարկային ոլորտում, կարծում եմ, պետք է ընդունել օրենք կամ առնվազն Կենտրոնական բանկին պարտադրել, որպեսզի ընդունի նորմատիվային փոփոխություններ իրավիճակը մեղմացնելու համար:

Լ. Խաչատրյան - Այդ կոնցեպցիան, որի մասին խոսքում եք, իբր 2008-ից հետո մտածողությունը փոխվեց, դրանից առաջ էլ նույնն է եղել, եւ բացարձակ տարբերություն չի եղել, դրանից շատ առաջ էլ կապ չի ունեցել:

Ա. Մինասյան - Կա՞ր սուբսիդավորում: Կոնկրետ հարց եմ տալիս, կա՞ր:

Լ. Խաչատրյան - Սուբսիդավորում կար, բերեցին հակակարկտային կայաններ դրեցին, ասացին` էդ փողը դնենք էնտեղ:

Ա. Մինասյան - Էդպես չէր, 55 ծրագիր էր գյուղատնտեսության ոլորտում: Սկսել են 1-2-ը իրականացնել:

Լ. Խաչատրյան - 2008-ից առաջ փողը լցված էր Հայաստանում, Ձեր ասած տրանսֆերտներն ուղղվեցին մի նպատակի` ինչ-որ բաներ խլելու-գնելու եւ շենքեր սարքելու:

Ա. Մինասյան - Բայց հիմա Դուք ումի՞ց եք դժգոհում, էն ժամանակ Դուք պատգամավոր էիք, հարցեր բարձրացրե՞լ եք, եւ ի՞նչ հարցեր:

Լ. Խաչատրյան - Արել եմ այն, ինչ հիմա: Ինչ-որ Դուք Ձեր Կառավարության օրոք էիք բարձրացնում, ես էլ իմ Կառավարության օրոք եմ բարձրացրել: Ձեր Կառավարության օրոք լուծում չի ստանում, սրանց մոտ էլ լուծում չի ստանում, պատճառը գաղափարախոսությունն է, որ ընդունում են, հետո չեն հետեւում: Ա. Մինասյան - Քոչարյանի, Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի օրոք ի՞նչ գաղափարախոսություն էր, հիմա ի՞նչ գաղափարախոսություն է:

Լ. Խաչատրյան - Ինչ ուզում է լինի, եթե գաղափարախոսության հետեւից չես գնում, չես իրականացնում, դա թղթի կտոր է դառնում բոլոր ժամանակներում: Մենք հիմա էլ ունենք գյուղատնտեսության ռազմավարության ծրագիր, ջրային տնտեսության ծրագիր, հետո՞ ինչ, գործողություններ չկան: Վաղը Հոկտեմբերյանում Թուրքիայից ջուր ենք առնելու, Արազի ջուրը առնելու ենք, էնտեղ ջրամբարներ է կառուցում Թուրքիան: Գարնանը չնկատեցիք, որ մենք Մեղրիում ջրի խնդիր ունեցանք:

Ա. Մինասյան - Պարոն Խաչատրյան, ո՞վ պետք է անի:

Լ. Խաչատրյան - Մենք պետք է անենք:

Ա. Մինասյան - Դե որ մենք պետք է անեինք, անհասցե բաներ մի ասեք: Կոնկրետ ասեք` ինչ պետք է անենք:

Լ. Խաչատրյան - Դե հետեւեիք, իմ հոդվածներում էլ էի գրել: Բոլոր հոդվածներիս մեջ ասված է` ինչ պետք է արվի: Պետք է ծրագիր կազմենք եւ հետեւենք դրան: Դուք ի՞նչ եք անում, վեր եք կենում ամբիոնից ասո՞ւմ եք...:

Ա. Մինասյան - Ես այդ առաջարկները ներկայացնում եմ Կառավարություն:

Գրիշա Բալասանյան, լրագրող - Պրն Խաչատրյան, Դուք երեկ Կառավարություն առաջարկ եք ներկայացրել, կխոսե՞ք դրա մասին: Ի՞նչ եք առաջարկել:

Լ. Խաչատրյան - Առաջարկել եմ սահմանափակել բանկերի շահույթը եւ վարկի տոկոսը, տուգանքները, օգուտները սահմանափակել 30%-ի շրջանում: Առաջարկություն եմ արել, որը շրջանառության մեջ է, հետեւող չկա, սառեցված վիճակում է:

Է. Բաղդասարյան - Լավ, բայց ինչո՞ւ մի բան չեք անում ԱԺ-ում:

Ա. Մինասյան - Ինձ թվում է` սխալ կա, հասարակությանը պիտի կարողանաս համախմբես: Հասարակության մասին մտածող գաղափարական սեկտորի մոտ չի ստացվում հասարակությանը գաղափարների շուրջ համախմբել:

Ք. Բարսեղյան - Գյուղացիներն անգամ իրենց դատերին չեն ներկայանաում: Ոչինչ չեն հասկանում` ինչ պայմանագիր են ստորագրել, ինչ տուգանք են մուծում, ինչի համար: Իրենք շատ ընկճված են:

Ա. Մինասյան - Առանց համախմբման էլ հնարավոր չի ինչ-որ բան անել, եթե մենք խոսում ենք ինչ-որ փոփոխությունների մասին, պետք է ունենաս ինչ-որ զանգված, որը քեզ կսատարի: Ես կարող եմ հարցը բարձրացնել, Խաչատրյան Լեւոնը կարող է բարձրացնել, բայց դրանից լուծում չի ստացվի, շարժում չի ստացվի գյուղատնտեսության ոլորտում:

Է. Բաղդասարյան - Գյուղացիները դուրս գան շարժում անե՞ն, իրենք հազիվ իրենց հացի փողն են վաստակում: Ընտրությունների ժամանակ քաղաքական գործիչներն անընդհատ գնում են եւ գյուղացիներին խաբում:  

Ա. Մինասյան - Էդ նույն տրամաբանությամբ տաքսիստն էլ է հացի խնդիր լուծում: Ես ինքս էլ եմ մասնակցել մեծամասնական ընտրություններին: Ի՞նչ առումով է խաբվում: Ինքը խաբվում է, գնում ձայնը ծախում է: Ես խոսում եմ էն մարդկանց մասին, ովքեր այդ մոտեցմամբ են գնում: Նույնը նաեւ Երեւանում:

Լ. Խաչատրյան - Մարդիկ հավատը կորցրել են:

Ա. Մինասյան - Ես չեմ ընդունում էդ բանը: Մարտի 1 տեսած ժողովուրդը ուրիշ ի՞նչ պետք է տեսնի:

Լ. Խաչատրյան - Նախագահի ելույթից հետո պետք է տեսնի, որ Կադաստրը էդ 10.000 դրամ կաշառքը վերացրել է, համայնքապետարանում 20.000 դրամ կաշառքը վերացել է, Ճանապարհային ոստիկանությունը միայն 3000-ից բարձր է փող վերցնում, որ ժողովուրդը տեսնի, որ բան է փոխվել: Նախագահի հրահանգին պետք է հետամուտ լինեն օղակները, որ կատարվեն:

Ք. Բարսեղյան - Վերադառնանք վարկերին եւ ելքերին:

Լ. Խաչատրյան - Դուք հիմա որոշումներ չընդունող մարդկանց հրավիրել եք եւ ուզում եք ելքեր որոշեք: Եկեք կոնցեպցիա կազմենք եւ ընդարձակվենք էդ ուղղությամբ: Եկեք գյուղատնտեսության մի քանի ճյուղերի` հացահատիկ, կարտոֆիլ եւ այլն, համար կոնցեպցիա մշակենք, մեր համակիրներին համախմբենք, շարժում սկսենք եւ պարտադրենք Կառավարությանը հաշվի առնել դրանք:

Ա. Մինասյան - Այսօր Ձեր մշակած կոնցեպցիան պետք է լինի քաղաքակա՞ն փաստաթուղթ, թե՞ տնտեսական: Ձեզ անհրաժեշտ է լինելու ոչ միայն մասնագիտական, այլեւ քաղաքական աջակցություն: Քաղաքական աջակցության ձեւաչափը պետք է ընտրեք: Պետք է Կառավարության առաջ պահանջ դնեք: Ասելու է` շնորհակալ ենք, մենք կուսումնասիրենք: Հաջորդ քայլն ի՞նչ է լինելու, նրանցից պատասխան չեք ստանալու:

Լ. Խաչատրյան - Կարող ենք տարածել տարբեր ԶԼՄ-ներով: Համաձայն եմ Ձեզ հետ, բայց եկեք մի հատ էլ փորձենք, մի բան էլ անենք, կարող է փոխվի:

Ա. Մինասյան - Ես հույս չունեմ ոչ այսօրվա Կառավարությունից, ոչ էլ քաղաքական մեծամասնությունից: Քաղաքական մեծամասնությունն այսօր Աժ-ում պարզապես կոճակ սեղմող է եւ ենթարկվում է Կառավարության ճնշումներին, չի ընդդիմանում, այլանդակ օրենքի նախագծեր են բերվում, կամ չեն խոսում, կամ արդարացնում են, թե ինչի պետք է այն ընդունվի: Կառավարությունը սրիկայություն է անում մեր հանդեպ, բերում է, մտցնում օրինագիծը, հետո գլխի է ընկնում, որ սխալ է, փոխում է: Թասիբի մի բան են մտցրել, որ ինչ Կառավարությունն է բերում, բոլորը պետք է քվեարկել, չպետք է առարկել:

Է. Բաղդասարյան - Կոկրետ ի՞նչ քայլեր կարող ենք անել:

Ա. Մինասյան - Ուզում ենք մեր հանձնաժողովում լսում կազմակերպել բանկային սեկտորի հետ կապված, բայց դնում ենք քվեարկության, չի անցնում: Ձեւաչափն էնպես է, որ կամ մեծամասնություն ես, ամեն ինչ ունես, կամ էլ ոչինչ չունես: Մի հատ գրավոր հարցապնդում անեմ Կառավարությանը, որը բերենք ԱԺ-ում էլ քննարկման առարկա դարձնենք:

Գ. Բալասանյան - Մինչեւ քննարկում կազմակերպեք, Արագածոտնի մարզի Արագածավան համայնքում մի ընտանիքի տնից ոստիկանությունը վտարում է: Բանկն առանց զգուշացնելու անվանափոխել է տունը եւ վաճառել: Քաղաքացուն բանի տեղ չեն դնում, ոչ դատարան են հրավիրում, ոչ էլ զգուշացնում, որ տունն արդեն քոնը չէ: Գալիս են էն ժամանակ, երբ պետք է գյուղացուն տնից վտարեն: Բանկից վերցրել է կես մլն դրամ:

Ա. Մինասյան - Այսօր, ցավոք, մեր ֆինանսական շուկան գերազանցապես բանկային է, այսինքն` մեր ֆինանսական արխիվների 99 տոկոսը բանկերում է: Այսինքն` բանկերը դառնում են վճռորոշ, կամ պետք է բանկ լինես, նկատի ունեմ վարկային կազմակերպություններին նաեւ, կամ` ոչինչ: Աշխարհում գյուղատնտեսության վարկավորման բազմաթիվ սխեմաներ կան, որոնք մեզ մոտ չեն գործում: Որովհետեւ բանկային համակարգի մոտեցումն առկա է, մնացած շուկաները խեղդվեցին, եւ բանկերը դարձել են թելադրող: 21 բանկերից որոշում կայացնողները մի քանի տասնյակ մարդիկ են, ամբողջ Հայաստանի ֆինանսական շուկայի որոշումների կայացումը նրանց ձեռքում է: Մենք սա պետք է բացենք, մրցակցության տարրեր պետք է մտցնենք: Գյուղացին պետք է այլընտրանք ունենա` վերցնի գումար բանկից, վարկային ակումբից, բրոքերային կազմակերպությունից: Մեր այսօրվա վարչապետը ամեն ինչ մտցրեց բանկային համակարգի տակ եւ մեկ օրենք սահմանեց:

Լ. Խաչատրյան - Պիրամիդա է ստեղծվում, կլանում են գյուղացիներին էդ վարկային ցանցի մեջ: Իմ առաջարկների մեջ մի բան կա. եթե բանկը չի ապացուցում, որ վարկառուն հնարավորություն ունի իր աշխատանքով վարկը վերադարձնել, ապա վարկառուին պետք է պատասխանատվությունից ազատեն, չի կարելի, դա համարվում է հանցավոր միտումով տրված վարկ: Երբ մարդն աշխատանք չունի, էդ կեղծ թղթերը որ ներկայացնում է, ինչո՞ւ են ընդունում: Դա միտում է` ունեցվածքդ խլել, քեզ գաղթական դարձնել: Դրանց մեծ մասը կամ գաղթական է դառնում, կամ հանցագործ: 1 մլն տալիս է, 10 մլն-անոց տունը խլում: Իրենց մարդիկ գալիս են, էժան առնում էդ տները, հետո թանկ վաճառում: Այստեղ բացարձակ ռիսկ չկա, ամբողջ վարչական ապարատն աշխատում է սեփական բանկերի վարկերի վերադարձման համար, նախկինում գողերն էին դա անում, այսօր իշխանությունն է դա անում, բանկերի վարկերը վերադարձնում է:

Ա. Մինասյան - Ի՞նչ եք ուզում, իշխանափոխությո՞ւն:

Լ. Խաչատրյան - Դուք եղել եք իշխանության մեջ, ես 8 տարի է` իշխանություն եմ, 5-ը Ձեզ հետ էի:

Ա. Մինասյան - Մենք ի՞նչ հնարավորություն ունենք` 13 պատգամավոր պառլամենտում, 3 նախարար Կառավարությունում, դրանով ի՞նչ կարող էինք անել, հեղափոխությո՞ւն:

Այս շաբաթ «Հետքի» խմբագրությունում կլոր սեղանի շուրջ քննարկվեցին գյուղատնտեսական վարկերի խնդիրները: 

Ք. Բարսեղյան - Ամբողջ աշխարհում այդպիսի բան չկա, որ գյուղատնտեսական վարկը լինի կարճաժամկետ եւ համարվի սպառողական:

Լ. Խաչատրյան - Հնար չկա, առեւտրային բանկերն այդպես են ուզում, այդպես են անում:

Ա. Մինասյան - Որովհետեւ Դուք կողմ եք քվեարկում այն փաթեթին, որը ֆինանսական շուկան դարձնում է մեկ մարմնի հսկողության կենտրոն:

Լ. Խաչատրյան - Շատ դեպքերում որպես թիմային անդամ եմ քվեարկել:

Ա. Մինասյան - Դե հիմա Ձեր թիմից պահանջեք: Ես որ դեմ եմ քվեարկում, ինձ ասում են` Դու փոքրամասնություն ես, ի՞նչ կարող ես անել:

Գ. Բալասանյան - Իսկ ԿԲ-ն լծակներ ունի՞ ազդելու:

Ա. Մինասյան - Իհարկե:

Լ. Խաչատրյան - Բանկային հոգեբանությունը տարբեր է, երբ մտածում ես գյուղատնտեսության մասին, էնտեղ բանկային մտածողություն չպետք է լինի, որովհետեւ բանկը մտածում է` արագ, շտապ վերցնի: Իսկ այս դեպքում պետք է լինի երկարաժամկետ եւ քիչ:

Ա. Մինասյան - Մենք կփորձենք լսումներ կազմակերպել, եթե չստացվի այնտեղ, մեկ այլ դահլիճում կանենք, առանց որեւէ քաղաքական ենթատեքստի: