Վարկած Վարկածը ձգողության երևույթի պատճառը պարզաբանելուց զատ բացատրում է նաև երկնային մարմինների առանցքային պտույտի, ուղեծրերով շարժման, ինչպես նաև քամիների, երկրաշարժերի,հրաբուխների և մի շարք այլ բնական երևույթների բուն պատճառը: Երկիր մոլորակի շուրջը սփռվում է մագնիսական դաշտ: Ինչպես գիտենք այդպիսի մագնիսական դաշտի ծագումը, առավել ևս մագնիսական փոփոխական տարրեր ունեցող դաշտի ծագումը, հնարավոր չէ բացատրել Երկիր մոլորակի ապարների մագնիսական հատկությամբ: Եվ մյուս կողմից, սկսած 50 կիլոմետրից ավելի մեծ խորություններում Երկրագնդի հրահեղուկ ընդերքը նույնպես չի կարող մագնիսական լինել, քանի որ սկսած որոշակի բարձր ջերմաստիճանից ավելի բարձր ջերմության պայմաններում մագնիսական մարմինները դառնում են ոչ մագնիսական (երևույթը հայտնաբերել է Հիլբերտը և ճշտել Պյեռ Կյուրին): Մնում է մի հնարավորություն, այն, որ Երկրագնդի ընդերքում գոյություն ունի էլեկտրական հոսանք, որի շուրջն էլ ծագում է այդ մագնիսական դաշտը: Իսկ հաշվի առնելով այն կանոնը, որ մագնիսական դաշտի ուժագծերը որպես օրենք դասավորվում են այդ դաշտը ծնող էլեկտրական հոսանքի ուղղությանը ուղղահայաց, և հաշվի առնելով հոսանքակիր կոճի կամ սոլենոիդի շուրջը տարածված մագնիսական դաշտին շատ նմանություն ունեցող Երկիր մոլորակի շուրջը տարածված երկբևեռ մագնիսական դաշտի ուժագծերի ձևը, ապա կարելի է անել այն հետևությունը, որ ընդերքում գոյություն ունեցող այդ բազմաթիվ էլեկտրական շղթաները երկու բևեռների միջև շարված են հասարակածի հարթությանը զուգահեռ օղակներով: Իսկ այդպիսի մշտապես էլեկտրական հոսանք արտադրող օղակներ ընդերքում կարող են գոյություն ունենալ այն դեպքում, եթե ընդունենք, որ էլեկտրահաղորդ և դիէլեկտրիկ հատկություններով  ամենաբազմազան նյութերի համախառնուրդ ներկայացնող ընդերքի հրահեղուկ-հոսուն զանգվածի տարբեր շերտեր ինչ-որ ուժի ազդեցությամբ պտտվում են մեկը մյուսից տարբերվող արագություններով` հանդիսանալով բնական դինամոմեքենա: Այս դեպքում ճիշտ է հասկանալի է դառնում, որ Երկիր մոլորակի ընդերքը մշտապես հրահեղուկ վիճակում է գտնվում արտադրված այդ էլեկտրական հոսանքի ուժով, իսկ մեր մոլորակի մագնիսական դաշտը բնականաբար այդ արտադրված էլեկտրական     հոսանքի     շուրջը     ծագած     դաշտն   է,    սակայն    անհրաժեշտ    է պատասխանել նաև այն հարցին, թե որտեղ է թաքնված այն հզոր և անսպառ ուժը, որը հավերժական պտույտի մեջ է պահում ընդերքի այդ օղակներով գեներատորին: Այս հարցի պատասխանը ընդերքի նկարագրածս կառուցվածքն է տալիս: Բոլոր պտտվող տիեզերական մարմինների շուրջը սփռված էլեկտրամագնիսական դաշտերը ենթարկվում են սեփական գալակտիկայի և այլ տիեզերական մարմինների մագնիսական շարժվող դաշտերի ուժերին և այդ ուժերը փոխանցում են սեփական երկբևեռ մագնիսական դաշտը ստեղծած ընդերքի հրաէլեկտրական օղակներին ստիպելով նրանց հրվելով շարունակել պտույտը և կրկին արտադրել վերջիվերջո դեպի տիեզերք վերադարձող ուժ: Ուժի պահպանման օրենքի համաձայն, ուժը նյութի միջոցով տիեզերքում այս փոխանցվող շրջապտույտի ընթացքում. մի ձևից մեկ այլ ձևի փոխակերպվելով, կպահպանվի հավերժ` ստիպելով հավերժական պտույտի մեջ գտնվել բոլոր տիեզերական մարմիններին: Պտույտ հաղորդող ուժը տիեզերքից դեպի էլեկտրաօղակները ներթափանցում է էլեկտրամագնիսական փոխհարաբերությունների միջոցով, իսկ էլեկտրամագնիսական  փոխազդեցությունների ժամանակ ծագում է որոշակի ուղղությամբ ուղղված մեխանիկական ուժ: Հաշվի առնելով Երկիր մոլորակի էլեկտրամագնիսական դաշտի ուժագծերի ուղղությունը և կիրառելով խցանահանի կանոնը, կարող ենք ասել, որ այդ մագնիսական դաշտը ծագել է արևելքից դեպի արևմուտք ուղղված էլեկտրական հոսանքով: Իսկ կիրառելով ձախ ձեռքի կանոնը կարող ենք որոշել էլեկտրամագնիսական փոխազդեցություններից ծագող այդ մեխանիկական տարրի կամ ուժի ուղղությունը: Տիեզերքից դեպի էլեկտրաօղակները ուղղված այդ պտույտ հաղորդող ուժը կարելի է անվանել նաև հրողական ուժ, սակայն այն արդեն անվանել են ձգողական ուժ: Ձգողական ուժը դա տվյալ տիեզերական մարմնի էլեկտրաօղակների շուրջը սփռված էլեկտրամագնիսական դաշտի վրա շրջակա տիեզերքի էլեկտրամագնիսական դաշտի պտույտ հաղորդող ուժի ներգործությունից ծագող մեխանիկական տարրն է: Բնականաբար որքան հզոր է ներքին էլեկտրաօղակային գեներատորը, այնքան շատ ուժ է ներթափանցում դեպի ընդերք, այնքան արագ են պտտվում էլեկտրաօղակները և այդ ուժային դաշտի ներգործությունն ավելի մեծ է այդ ճանապարհին հանդիպած նյութերի վրա: Սակայն էլեկտրամագնիսական ուժային դաշտի մասին գոյություն ունի թյուր կարծիք և անգամ մասնագետների մոտ կարելի է հանդիպել հետևյալ կարծիքը. «Երկիր  մոլորակն ունի թույլ մագնիսական դաշտ»: Եվ իսկապես, այդ դաշտի մագնիսական լարվածության ուժը արտահայտված չափումների միջոցով գտնված թվերով, մի քանի տասնյակ անգամ քիչ է, քան մի փոքր կտոր մագնիսինն է: Այդ պատճառով այդ մագնիսի մոտակայքում կողմնացույցի սլաքը դադարում է ենթարկվել Երկիր մոլորակի մագնիսական դաշտին: Սակայն իրականում Երկիր մոլորակի մագնիսական դաշտը տիեզերքում սփռվում է հարյուր հազարավոր կիլոմետրերի վրա, և նույն սլաքը այդ կիլոմետրերի ցանկացած խորանարդ մետրերում ենթարկվում է այդ չնչին համարվող ուժին: Իսկ դա նշանակում է , որ այդ դաշտը ստեղծած աղբյուրի հզորությունը հավասար է բոլոր այդ չնչին ուժերի հանրագումարին, որն ինչպես տեսնում ենք, բավականին մեծ և մշտապես վերարտադրվող հզորություն է: Իսկ Լուսին կոչվող տիեզերական մարմնի ընդերքի էլեկտրական աղբյուրի հզորությունը  բնականաբար անհամեմատ թույլ է, ոչ միայն այդ մարմնի փոքր չափերի, այլև նրա ունեցած դանդաղ առանցքային պտույտի հետևանքով: Մեծ չափերի համեմատ առանցքային արագ պտույտ ունենալու հետևանքով Արեգակ կոչվող մարմնի ընդերքի էլեկտրական գերհզոր աղբյուրի ուժը այդ մարմնին ամբողջովին հրահեղուկ վիճակում է պահում, և չենք սխալվի, եթե ասենք, որ տիեզերքում գոյություն ունեն նաև ճիշտ այնպիսի տվյալներով տիեզերական մարմիններ, որոնց մոտ միայն հասարակածի գոտին է հրահեղուկ վիճակում: Ճիշտ այնպես, ինչպես սովորական էլեկտրագեներատորի հզորությունը կախված է նրա չափերից, փաթույթների ձևից, մատուցվող ուժից, նույն ձևով որևէ տիեզերական մարմնի ընդերքի էլեկտրական աղբյուրի հզորությունը կախված է ոչ միայն նրա չափերից, այլև նրանում գտնվող էլեկտրահաղորդ և դիէլեկտրիկ հատկություններով օժտված նյութերի  տեսակարար հարաբերությունից և իհարկե տվյալ մարմինը շրջապատող տիեզերքից դեպի ընդերք մատուցվող էլեկտրամագնիսական ուժից: Տիեզերական մարմինների էլեկտրական հոսանքի դինամոմեքենա հանդիսացող ընդերքի յուրահատուկ կառուցվածքի մասին եզրահանգումը Երկիր մոլորակի մագնիսական դաշտի ուժագծերի ձևի և էլեկտրամագնիսականության օրենքների հիման վրա է ընդամենը կառուցված: Սակայն նման կառուցվածքի մասին է հուշում Արեգակի և որոշ հսկա մոլորակների հասարակածի գոտու դեպի բևեռները ընկած գոտիներից ավելի արագ պտտվելու փաստը: Իսկ երբ գնդաձև տիեզերական մարմիններին դիտարկում ենք որպես էլեկտրակիր, հրահեղուկ բազմաթիվ օղակների համակարգ, որոնց շուրջն առագաստների նման սփռվում են երկբևեռ մագնիսական դաշտեր և մյուս կողմից հաշվի ենք առնում նաև այն բոլոր ուժերը, որոնք ծնվում են գալակտիկայի և մոտակա տիեզերական մարմինների գրավիտացիոն և հոսող-պտտվող էլեկտրամագնիսական դաշտերի հետ փոխհարաբերությունների ընթացքում, այդ դեպքում բացատրելի է դառնում այդ մարմինների ուղեծրերով շարժվելու, առանցքի շուրջը պտտվելու կամ ընդհանրապես նրանց համընդհանուր շարժման և շատ այլ բնական երևույթների  պատճառները: Գալակտիկայում խավարածրի նկատմանբ տիեզերկան մարմինների թեքվածություն ունենալու պատճառը: Ինչպես հայտնի է, արտաքին համասեռ մագնիսական դաշտում ազատ թողնված հոսանքակիր շրջանակը շրջվում է և կանգնում այնպես, որ մագնիսական դաշտի ուժագծերը ուղղահայաց լինեն շրջանակի մակերեսին: Իսկ տիեզերական մարմինները, իրենց բազմաթիվ հոսանքակիր շրջանակներով գտնվելով սեփական գալակտիկայի հոսող մագնիսական դաշտում, պետք է այդ արտաքին դաշտի նկատմամբ ունենան համապատասխան դիրք: Սակայն այդ մարմինների էլեկտրաօղակներին մի կողմի վրա թեքող ուժ ծագում է այն պատճառով, որ տիեզերքի պտտվող էլեկտրամագնիսական դաշտով տարվող հրահեղուկ այդ կաթսայում ավելի ծանր տեսակարար կշիռ ունեցող նյութերը, գալակտիկայի կենտրոնի շուրջը պտտվելուց ծագած կենտրոնախույս ուժի ազդեցությամբ կկուտակվեն հարավային կամ հյուսիսային կիսագնդերից մեկում և այդ կիսագնդի վրա կներգործի ավելի մեծ ուղեծրից դուրս հրող գալակտիկական կենտրոնախույս ուժ: Մյուս կողմից, եթե կիսագնդերից մեկը մյուսից զանազանվում  է նյութերի պարունակութըամբ, ապա այն կարող է զանազանվել նաև էլեկտրամագնիսական հատկանիշներով և այդ պատճառով նույնպես կիսագնդերից մեկի վրա ներգործող գալակտիկայի մագնիսական հոսող դաշտի թեքող ազդեցությունը կլինի համապատասխան ուղղությամբ ավելի մեծ ուժով ներդրված: Յուրաքանչյուր տիեզերական մարմին հավասարակշռվելով այս բոլոր շրջող ուժերի միջև, կշարունակի իր շարժումը խավարածրի նկատմամբ ձեռք բերված թեքվածությամբ: Տիեզերական մարմինների առանցքային պտույտի մեխանիզմը Անկախ թեքվածության աստիճանից, ցանկացած պտտվող տիեզերական մարմնի շուրջն առագաստների նման սփռված մագնիսական հարավային և հյուսիսային դաշտերը կարող են արտաքին երկբևեռ մագնիսական դաշտերում գտնվել հետևյալ երկու դիրքերից մեկի վիճակում: ա- Երբ էլեկտրամագնիսական երկու դաշտերի գերակշիռ մասը գտնվում է արտաքին նույնանուն դաշտերում, բ-  Երբ էլեկտրաօղակների շուրջը տարածված մագնիսական հարավային և հյուսիսային դաշտերի գերակշիռ մասը գտնվում է տարանուն արտաքին դաշտերում: Առաջին դեպքում էլեկտրաօղակների շուրջը սփռված մագնիսական երկու դաշտերը շրջակա տիեզերքի մագնիսական հոսող դաշտի կողմից կտարվեն հրվելով: Այսինքն նման տիեզերական մարմինների մագնիսական երկու դաշտերը կտարվեն ոչ թե արտաքին դաշտի աղբյուրի (գալակտիկայի կենտրոնի, սեփական լուսատուի...) հանդիպակաց կողմով, այլ կտարվեն դրա հակադիր` տիեզերքում ավելի լայնածավալ տարածվածության կողմով: Այդ պատճառով նման մարմիների առանցքային պտույտը կհամընկնի արտաքին տանող մագնիսական դաշտի աղբյուրի առանցքային պտույտի հետ: Իսկ երկրորդ դեպքում առանցքային պտույտի ուղղությունը կլինի հակառակ տանող էլեկտրամագնիսական  աղբյուրի համեմատ, քանի որ նման մարմինների մագնիսական դաշտերը կտարվեն ձգվելով դեպի տանող մագնիսական դաշտի աղբյուրը: Պետք է նկատել, որ պտույտ հաղորդող ուժը գրեթե չի ներգործում էլեկտրաանհաղորդ հատկություններով ապարների վրա և այն ներթափանցում է ընդերքի ավելի խորը շերտերում գտնվող էլեկտրահաղորդ հրահեղուկին, որը այդ ուժից շարունակում է պտույտը: Այդ մեխանիկական շարժման ուժը շփման միջոցով է փոխանցվում վերին շերտերին, որոնք նույնպես շարունակում են պտտվել, սակայն պտտվել ավելի դանդաղ, քանի որ այդ շերտերի վրա պտույտ հաղորդող ուժի նկատմամբ 90° անկյան տակ ներգործող ձգողականության ուժը հանդես է գալիս որպես այդ շարժմանը արգելակում հաղորդող ուժ: Երկիր մոլորակի ընդերքի շերտավորվածության պատճառը Էլեկտրաօղակների տարբեր արագություններով պտույտներն արդեն իսկ Երկիր մոլորակի ընդերքում շերտավորվածություն են ստեղծում: Մյուս կողմից, երբ հաշվի ենք առնում Երկիր մոլորակի մագնիսական դաշտի ուժագծերի ձևը, նկատւմ ենք, որ այդ ուժագծերը թափանցում են մագնիսական մի բևեռից և դուրս գալիս մյուսից: Այսինքն երկիր մոլորակի սին միջուկի կողմից դեպի էլեկտրաօղակները ևս գոյություն ունի պտույտ հաղորդող ուժ և ուրեմն գոյություն ունի նաև ձգողական ներքին դաշտ: Բնական է,որ այդ ներքին ձգողական դաշտի ուժագծերը ուղղված են արտաքին գրավիտացիոն դաշտի ուժագծերի դեմ հանդիման: Այդ պատճառով Երկիր մոլորակի ներքին և վերին էլեկտրաօղակների միջև, ամենամեծ ճմշումների սահմանագծում, նյութը պետք է անկշռելիության վիճակում գտնվի: Հատկապես անկշռելիության սահմանագծին մոտ գտնվող գոտիներում, երկու կողմերից ներգործող ձգողականության ուժերի ազդեցությամբ կկուտակվեն ամենածանր, այսինքն էլեկտրահաղորդ նյութերը: Եվ հատկապես այս հրահեղուկ էլեկտրակիր զանգվածը տիեզերքի էլեկտրամագնիսական դաշտի ազդեցությամբ կպտտվի մյուս շերտերից ավելի արագ: Ձգողականության ուժը կդանդաղեցնի ոչ միայն երկրակեղևի առանցքային պտույտը, այլև սնամեջության կողմի մակերևույթի առանցքային պտույտը նույն պատճառով կլինի էլեկտրաօղակների շարժումից ավելի դանդաղ: Այդ ներքին մակերեսի վրա, հնարավոր է, գոյություն ունի ջրային ծածկույթ և շատ հավանական է գոյություն ունի մթնոլորտ: Այսպիսով պտույտ հաղորդող էլեկտրամագնիսական, ձգողական և պտույտից ծագած կենտրոնախույս ուժերը Երկիր մոլորակին ոչ միայն գնդաձևություն և սնամեջություն են հաղորդում, այլև ձևավորում են ներքին հետևյալ ցայտուն արտահայտված բազմոլորտային կառուցվածքը. Երկիր մոլորակի մագնիսական բևեռների թափառման պատճառը Երկրակեղևի տակ գտնվող հրահեղուկի տարբեր ոլորտներ արտաքին հոսող մագնիսական և ձգողական դաշտերի ներգործություններին տարբեր կերպ են արձագանքում: Հրահեղուկ էլեկտրակիր զանգվածը հրահեղուկ էլեկտրաանհաղորդ զանգվածի ներսում ավելի մեծ ուժով է ենթարկվում Գալակտիկայի և Արեգակի համապատասխան կողմերի վրա հրող էլեկտրամագնիսական ուժին: Իսկ էլեկտրաանհաղորդ հրահեղուկ  զանգվածը հիմնականում ենթարկվում է Լուսնի, Արեգակի և Գալակտիկայի ձգողականության ուժերին: Այդ պատճառով, լողացող հրաէլեկտրական օղակների դիրքը օրվա ընթացքում տեղաշարժվում է, որոնց հետ տեղաշարժվում են նաև էլեկտրաօղակների շուրջն ծագած մագնիսական դաշտի ուժագծերը: Իսկ երբ հաշվի ենք առնում քամու, գետերի և այլ գործընթացների միջոցով զանազան նյութերի համամոլորակային տեղափոխությունները, կամ հրաբուխների արտավիժումներից ու երկրակեղևի տակ հոսող մագմայի կողմից կազմափոխական գործընթացները, ապա հասկանալի է դառնում, որ երկրակեղևի աստիճանաբար ընթացող այդ փոփոխությունների պատճառով մագնիսական բևեռները դարերի ընթացքում մի կետում գամված չեն մնա: Իսկ Երկիր մոլորակի կտրուկ բևեռափոխում կարող է տեղի ունենալ, եթե ենթադրենք, տեղի ունենա արտաքին տանող մագնիսական դաշտի կտրուկ բևեռափոխություն: Կամ ենթադրենք խոշոր երկնաքարի հետ բախումից հետո երկրակեղևը ենթարկվի փոփոխված նոր ծանրության կենտրոնին և սահելով հրահեղուկի վրայով` կպտտվի  համապատասխան չափով բևեռափոխված նոր դիրքով: Ինչպես են ծնվում և ուղեծրերով շարժվում տիեզերական մարմինները Դժվար չէ նկատել, որ նկարագրածս հրաէլեկտրական օղակներով տիեզերական մարմիններ ինքնաբերաբար կկազմավորվեն այն դեպքում, երբ տիեզերքի որևէ մասում կուտակված նյութի բավարար քանակությունը էլեկտրամագնիսական շարժվող-պտտվող դաշտի ազդեցությամբ կսկսի շարժվել պտտվելով: Սկզբում, շարժվող այդ զանգվածի վրա ներգործող կենտրոնախույս ուժի ազդեցությամբ նյութը կձգտի հեռանալ կենտրոնից շուրջբոլոր ուղղություններով: Սակայն այդ սփռմանը արգելակող մեխանիկական, կամ ավելի ճիշտ գրավիտացիոն ուժ կծագի այն պահից, երբ այդ զանգվածը ձևավորվի սնամեջ կենտրոնի շուրջը պտտվող էլեկտրահաղորդ և չընդհատված շրջանի տեսքով: Քանի որ որպես տիեզերքի էլեկտրամագնիսական դաշտով հատվող փակ շղթա, այդ օղակում, այդ պահից, կծագի էլեկտրական հոսանք, որի շուրջն էլ կծագի մագնիսական դաշտ: Այս էլեկտրակիր օղակի և տիեզերքի միջև եղած մագնիսական ամենամեծ փոխազդեցության կիզագիծը գտնվում է այդ դաշտերը ստեղծած էլեկտրաօղակների միջև ամենակարճ հեռավորության վրա:  Իսկ դեպի հարավային և դեպի հյուսիսային մագնիսական բևեռները այդ փոխազդեցությունները աստիճանաբար թուլանում են, որի հետևանքով այդ կիզագծում գտնվող զանգվածը կպտտվի ավելի մեծ արագությամբ և կունենա ավելի մեծ չափեր, քան այդ օղակի երկու կողմերում գտնվող զանգվածի չափերն են: Բոլոր այս ուժերի ներքո տիեզերքում պտտվող այդ զանգվածը աստիճանաբար կմասնատվի տարբեր արագություններով պտտվող և դեպի բևեռները փոքրացող օղակների և կընդունի գնդի ձև, որում բոլոր ուժերը իրար կհավասարակշռեն հատկապես ներքին որոշակի սնամեջության և արտաքին չափերի ձևավորման պահից: Այդ պահը կարող ենք համարել տվյալ տիեզերական  մարմնի ծննդյան պահը: Ամենայն հավանականությամբ, պտտվող գալակտիկայի սնամեջ կենտրոնի (Սև խոռոչի) շուրջը պտտվող նյութի զանգվածը հանդիսանում է էլեկտրաօղակներից կազմված նույնպիսի տիեզերական դինամոմեքենա, ինչպիսին են տիեզերական մարմինների էլեկտրաօղակները: Այդ պատճառով որևէ գալակտիկայի մագնիսական դաշտի հզորությունը դեպի գալակտիկայի եզրերը աստիճանաբար կթուլանա: Հավանական է, տիեզերական մարմինները կազմավորվում են հատկապես գալակտիկական այդ գերհզոր դինամոմեքենայի շուրջը սփռված նյութի կուտակումների ոլորտում: Այստեղ էլեկտրամագնիսական հզոր փոթորիկների օգնությամբ կազմավորված նոր տիեզերական մարմինը սկզբում կունենա ավելի արագ առանցքային պտույտ, ավելի ուրճացած չափեր և ավելի թեթև տեսակարար կշիռ, որի շնորհիվ այդ մարմնի վրա   ներգործող  գալակտիկայից   դեպի   դուրս հրող ուժը կլինի ավելի մեծ, քան դեպի գալակտիկայի էլեկտրաօղակները հրող ուժը: Ենթարկվելով ավելի մեծ ուժին, նման մարմինները կսկսեն հեռանալ դեպի սեփական գալակտիկայի այն թույլ էլեկտրամագնիսական ազդեցության ոլորտը, որտեղ տվյալ մարմնի առանցքային պտույտը կդանդաղի և դրա հետ մեկտեղ նրա չափերը կփոքրանան այնքան, որի դեպքում ուղեծրից դուրս հրող կենտրոնախույս և դեպի գալակտիկայի կենտրոնը հրող ձգողականության ուժերը իրար կհավասարակշռեն: Ընդհանուր առմամբ, յուրաքանչյուր տիեզերական մարմնի` գալակտիկայում ձեռք բերած ուղեծիրը և անգամ թեքվածությունը խավարածրի նկատմամբ կախված է այդ մարմնի ներքին կառուցվածքից, որը իր հերթին ձևավորվում է տվյալ մարմնում պարունակվող տարբեր նյութերի տեսակարար հարաբերությունից: Այդ պատճառով որևէ առանձին վերցրած մոլորակ, իր ներքին կառուցվածքի հատկանիշներով կշարժվեր հատկապես Արեգակի ուղեծրով, առանց ուղեծրային արագության փոփոխություների կամ ուղեծրից աջ ու ձախ խոտորումների, եթե այդ ուղեծրում հայտնվեր առաջինը: Սակայն Արեգակի հզոր պտտվող մագնիսական դաշտը այդ մարմիններին ստիպում է արագացնել գալակտիկական ուղեծրային արագությունը, երբ այդ մարմինները գտնվում են Գալակտիկայի և Արեգակի մագնիսական դաշտերի համընթաց հոսքերում, և դանդաղեցնել հիմնական ընթացքը, երբ այդ մարմինները գտնվում են Արեգակի մագնիսական դաշտի հիմնական ընթացքի դեմ շարժվող հոսքի կողմում: Արեգակի ձգողականությունը ևս հանդես է գալիս որպես գալակտիկական ուղեծրային շարժմանը արգելակող ուժ, երբ այդ մարմինները ուղեծրում Արեգակից առաջ են ընկնում: Եվ նույն ձգողական ուժը հանդես է գալլիս նաև որպես այդ շարժմանը արագացում հաղորդող ուժ այն ժամանակ, երբ մոլորակները գալակտիկական ուղեծրում Արեգակից ետ են ընկնում: Մոլորակների վրա ներգործող գալակտիկայից դեպի դուրս հրող կենտրոնախույս և դեպի գալակտիկայի կենտրոնը հրող ձգողական ուժերը, չնայած միմյանց նկատմամբ հավասարակշռված վիճակում են գտնվում, սակայն այդ մարմինների գալակտիկական ուղեծրային արագության աճման և անկման պահերին այդ հարաբերությունը չնչին չափերով փոփոխվում է: Եթե արհամարհենք այդ փոփոխությունները, ապա մոլորակների վրա գալակտիկական ուղեծրերում հիմնականում ներգործում են հետևյալ երեք ուժերը. ա- Գալակտիկայի շարժվող մագնիսական դաշտ, բ- Արեգակի շարժվող մագնիսական դաշտ, գ- Արեգակի ձգողականություն: Թղթի վրա գծագրելով գալակտիկայում Արեգակի և ցանկացած մոլորակի որևէ կոնկրետ դիրքը, կարող ենք նկատել, որ տվյալ մոլորակը իր հետագա շարժման ուղղությունը շարունակում է հիմնականում այս երեք ուժերի ազդման ընդհանուր վեկտորի ուղղությամբ: Իսկ մոլորակների թողած հետքը տիեզերքում ավելի շատ նման է սինուսոիդի: Երկրաշարժերի, հրաբուխների մեխանիզմը Երկրաշարժերը ընդերքում տեղի ունեցած հզոր էլեկտրական պարպումներ են, որոնց ցնցումները ընդերքից դեպի մակերես փոխանցվում են երկրակեղևի միջոցով: Ընդերքում այդպիսի կայծակներ կարող են որոտալ միայն այն հիպոկենտրոններում, որտեղ կծագի էլեկտրական շղթայի ընդհատված տեղամաս: Ճիշտ է, դժվար է պատկերացնել, որ էլեկտրական հոսանքը էլեկտրաօղակների էլեկտրական պոտենցիալների տարբերություն ունեցող մասերից էլեկտրականության համար անհաղորդ համարվող շերտերի միջոցով կթափանցի մինչև երկրակեղևը: Իրականում այդ էլեկտրաանհաղորդ շերտերով կամ այսպես կոչված դիէլեկտրիկ նյութերով նույնպես հոսում են էլեկտրական լիցքեր, սակայն էլեկտրահաղորդ նյութերի համեմատ շատ անգամ ավելի թույլ: Իսկ հաշվի առնելով այն փաստը, որ շատ դիէլեկտրիկ նյութերի էլեկտրահաղորդականությունը կտրուկ աճում է տաքանալուց կամ ասենք խոնավանալուց, ապա կարող ենք ասել, որ էլեկտրաօղակների բարձրավոլտ հոսանքի զգալի հզորություն կարող է ընդերքի խորքից թափանցել մինչ երկրակեղևի  մակերեսը: Մյուս կողմից, երկրակեղևի վերին շերտերում ավելի հզոր էլեկտրական լիցքեր կարող են հայտնվել, եթե երկրակեղևում գոյություն ունեցող ճեղքերով ավելի հզոր էլեկտրական լիցք կրող հրահեղուկը բարձրանա վեր: Էլեկտրաօղակների վրա ներգործում է ոչ միայն տիեզերքի էլեկտրամագնիսական դաշտի պտույտ հաղորդող ուժը, այլև այդ շարժվող դաշտը էլեկտրաօղակներին ստիպում է շարժվել իր հոսքի ուղղությամբ: Այսինքն էլեկտրաօղակների հրահեղուկը մշտապես ճնշում է գործադրում երկրակեղևով պարփակված ոչ էլեկտրակիր կամ ավելի ճիշտ կիսահաղորդիչ հատկություններով հրահեղուկի վրա, որն էլ, իր հերթին, ճնշումը փոխանցում է դեպի երկրակեղևի տվյալ կիսագնդի ներքին կողմը, ստիպելով հրահեղուկին այդ մակընթացություն առաջացնող ուժով բարձրանալ երկրակեղևի ճեղքերով: Որքան ավելի շատ խցանվի և նեղ լինի այդ հորատանցքը, այնքան, ըստ Բլեզ Պասկալի օրենքի, ավելի շատ վեր կբարձրանա հրահեղուկը: Այդ պատճառով, եթե երկրակեղևում գոյություն ունեն դեպի թեկուզ բարձր լեռների գագաթը տանող նեղ ճեղքեր, ապա հրահեղուկը կարող է հոսել այդ ճեղքերով դեպի վեր և ժայթքել հրաբուխներից: Իսկ այն պահին, երբ բարձրավոլտ հոսանքի համար էլեկտրահաղորդիչ հանդիսացող հրահեղուկը մոտենա դեպի երկրակեղևի էլեկտրական պոտենցիալների տարբերություն ունեցող շերտի, տեղի կունենա էլեկտրական պարպումներից ծագող երկրաշարժ: Երկրաշարժը կտևի այնքան, մինչ վեր բարձրացող հրահեղուկի և երկրակեղևի այդ հատվածի միջև ստեղծվի նոր էլեկտրաշղթա կամ մինչ հրահեղուկի մակարդակը ճեղքում իջնի: Քանի որ երկրաշարժերը էլեկտրական շղթայի ընդհատված հատվածներում են տեղի ունենում, ապա այդպիսի պարպում ընդերքում կծագի նաև ատոմային փորձարկումից հետո, որից  կփոփոխվի ընդերկրյա ջրերի մշտական հոսքերի ուղղությունը և դրանց հետ ընդերկրյա էլեկտրական հոսքերի ուղղությունը, կամ երբ նոր կառուցված ջրամբարների ջուրը ճնշման տակ թափանցի ու մոտենա երկրակեղևում էլեկտրական պոտենցիալների տարբերություն ունեցող շերտի: Քամիների ծագման պատճառը Էլեկտրաօղակներից բարձրավոլտ էլեկտրական հոսանքը երկրակեղևի էլեկտրական պոտենցիալների տարբերություն ունեցող կետերից կարող է թափանցել դեպի մթնոլորտ և այնտեղ ստեղծել թափառող էլեկտրաշղթաներ: Մթնոլորտի էլեկտրաշղթաների շուրջը ծագած մագնիսական դաշտերն, իրենց հերթին, կենթարկվեն էլեկտրաօղակների հրող էլեկտրամագնիսական ուժերին: Այդ պատճառով որքան շատ և խիտ ամպեր կուտակվեն Երկիր մոլորակի որևէ տեղանքում, այնքան ավելի շատ նոր ստեղծված էլեկտրաշղթաներ կգոյանան մթնոլորտում և այնքան ավելի մեծ ուժով կհրվեն այդ շղթաները` առաջացնելով ավելի ուժեղ քամիներ: Պետք է նկատել, որ Երկիր մոլորակի բոլոր քամիների հիմնական ուղղությունը երկրակեղևից ավելի արագ պտտվող էլեկտրաօղակների շարժման ուղղությամբ է` արևմուտքից դեպի արևելք ուղղությամբ: Իսկ մթնոլորտում տասնյակ րոպեներ կամ անգամ ժամեր տևող, չդադարող էլեկտրական հզոր պարպումները` կայծակները, գալիս են ասելու, որ դրանք սնվում են ավելի հզոր աղբյուրից, քան մինչ օրս գիտական համարվող եղանակով է հիմնավորվում: Երկիր մոլորակի առանցքային պտույտի արագացման և դանդաղման պատճառները Տարվա ընթացքում Երկիր մոլորակի մագնիսական դաշտի տիեզերքում ունեցած մի կողմի վրա ավելի մեծ սփռվածության ուղղությունը Գալակտիկայի կոորդինատների նկատմամբ փոփոխվում է 360°-ով: Եվ դրա հետ մեկտեղ փոփոխվում է նաև այդ սփռվածության հետ Գալակտիկայի շարժվող էլեկտրամագնիսական դաշտի ազդեցության անկյունն ու չափերը: Այդ սփռվածության չափերը կախված են նաև այն բանից, թե մեր մոլորակը տվյալ պահին Արեգակի և Գալակտիկայի էլեկտրաօղակների նկատմամբ ինչ դիրքում է գտնվում: Օրինակ, հունիսին Երկիր մոլորակը գտնվում է Գալակտիկայի կենտրոնի և Արեգակի միջև, իսկ դեկտեմբերին արդեն Արեգակն է գտնվում Գալակտիկայի կենտրոնի և Երկրի միջև: Այդ պատճառով մի դեպքում Գալակտիկայի և Արեգակի նույն ուղղությամբ ներդրված էլեկտրամագնիսական գործողությունից Երկիր մոլորակի մագնիսական դաշտի մի կողմի վրա ունեցած սփռվածության չափը մեծանում է և դրա հետ մեկտեղ աճում է առանցքային պտույտի արագությունը: Իսկ երկրորդ դեպքում Երկիր մոլորակի մագնիսական դաշտի քիչ սփռվածությունից առանցքայն պտույտը դանդաղում է: Եթե այդ երևույթն ընթանար ավելի ցայտուն գործընթացով, ապա Երկիր  մոլորակի արտաքին չափերը զգալիորեն կփոփոխվեին, որին զուգահեռ կփոփոխվեր նաև ծովերի մակարդակը: Կարելի է կռահել, որ Երկիր մոլորակը գալակտիկական իր ուղեծիրն անցնում է` հանդիպելով Գալակտիկայի մագնիսական դաշտի ուժեղ կամ թույլ լարվածությամբ տեղամասերի, որից ոչ միայն Արեգակի արտաքին չափերն են փոփոխվում, այլև Երկիր մոլորակի վրա ջրհեղեղների կամ սառցադաշտերի ժամանակաշրջաններ թևակոխում կամ ասենք մագնիսական բևեռափոփոխություններ լինում: Ձգողականության ուժի մեծության տատանման պատճառը Երկիր մոլորակի առանցքային պտույտի փոփոխությունը առաջ կբերի նաև էլեկտրամագնիսական դաշտի լարվածության փոփոխություն և դրան զուգահեռ, ձգողականության ուժի փոփոխություն: Ձգողական ուժի տևական անկում կնկատվի նաև մթնոլորտում կամ ընդերքում կրկնվող հզոր ամպրոպներից ծագած էլեկտրական շղթայի կարճ միացման ժամանակ, այսինքն էլեկտրամագնիսական դաշտի լարվածության անկման պահերին: Այս  վարկածում  նկարագրված  տիեզերական  մարմինների  ներքին  կառուցվածքի  մոդելը  տալիս  է  նաև  Երկիր  մոլորակի  վրա  համամոլորակային  ջրհեղեղների  հնարավորության  բացատրությունը:  Այդպիսի  ջրհեղեղներ   ապագայում  ևս  կարող  են  տեղի  ունենալ  այն  դեպքում, երբ  Երկիր  մոլորակին  բախվի  խոշոր  չափերի  երկնաքար: Երկնաքարը  թափանցելով դեպի  պտտվող  հրահեղուկը  որոշ  ժամանակ  կարգելակի  ոչ  միայն  էլեկտրաօղակների այլև  Երկիր  մոլորակի  առանցքային  պտույտի  արագությունը:  Բնական  է  այդ  ընթացքում Երկիր  մոլորակի  արտաքին  չափերը  կփոքրանան  այնքան,  որ  հնարավոր  է  օվկիանոսների  ջուրը  ծածկի  բարձր  լեռների  գագաթները: Չի  բացառվում,  այդպիսի բախումից  հետո  Երկիր  մոլորակի  առանցքային  պտույտը,  կախված  հրահեղուկում  նյութերի  նոր  հարաբերական  փոփոխութունից,  կփոփոխվի  և  դրա  հետ  զուգահեռ  օվկիանոսների  ջրերի  մակարդակը  կկանգնի  նոր  նշագծի  վրա:  Կփոփոխվի  նաև  գրավիտացիոն  հաստատուն  ուժի  մեծությունը,  որից  հետո  Երկիր  մոլորակը  ձեռք  կբերի  Արեգակից  նոր  հեռավորության  վրա  գտնվող  ուղեծիր: Քանի  որ  սնամեջության  կողմի  մակերևույթի  և  արտաքին  գնդաձև  մակերևույթի  վրա  իրականում  ներգործում  է  մեկ  ընդհանուր  գրավիտացիոն  դաշտ,  ապա  արտաքին  մակերևույթի  ջրային զանգվածի  բարձրացման  ցանկացած  փոփոխություն  առաջ  կբերի  նաև  ներքին  մակերևույթի  մակարդակի  հավասարակշռող  փոփոխություն:  Եվ  չի  բացառվում,  որ  այդպիսի  բախումից  հետո  բևեռներից  մեկի  բևեռային  էլեկտրաօղակի  միջով  տեղի  ունենա  ներքին  օվկիանոսների  ջրերի  դուրս  հորդում  դեպի  արտաքին  օվկիանոսների  ջրերը (կամ հակառակ ուղղությամբ)  և  օվկիանոսների  ջրերի  մակարդակների նշագիծը կրկին կփոփխվի մինչ հաջորդ երկնաքարի հետ բախումը: Եթե  Երկիր  մոլորակը  իսկապես  ունենար  ժամանակակից գիտության  «հայտնաբերած»  դեպի  իրեն  ձգող  նյութական  միջուկ  ապա  այդ  ժամանակ  հրահեղուկը  ոչ  մի  կերպ  չեր  կարող  իր  մակարդակից  վեր  բարձրանալ  և  ժայթքել  բարձր լեռների  հրաբուղներից:  Եվ  եթե  անգամ  հրահեղուկի  վրա  ճնշումներ  ծագեին  ապա  այդ  դեպքում  ճնշումը կփոխանցվեր  հրահեղուկով  բոլոր  կողմերի  վրա  հավասարապես,  գործարկելով  բոլոր  ցածրադիր  հրաբուխները միաժամանակ: Կարելի է  բերել  այս  վարկածը  հիմնավորող  բազմաթիվ  փաստեր,  ինչպես  օրինակ  Արեգակի  և  որոշ  հսկա  մոլորակնրի  հասարակածի  գոտիների  մյուս  գոտինրից  ավելի  արագ  պտտվելու  փաստն  է:  Իսկ  ընդերքի  բազմոլորտային  շերտավորվածություններով  կառուցվածքի  մասին  փաստը  հայտնաբերվել  է  տարբեր  նյութերի  միջով  սեյսմիկ  ալիքների  անցման  արտացոլումը  գրանցելու  միջոցով:  Այդ  գրանցումների  ճշգրիտ  վերծանություն  մինչ  օրս  գոյություն  չունի  այն  պատճառով, որ  հաշվի  չի  առնվում  ընդերքում  տարբեր  խորություններում  և  լայնություններում  հրահեղուկ  նյութերի  տարբեր  արագություններով  շարժվելու  հնարավորությունը:  Ակնհայտորեն  այդ  շարժման  քարացած  պատճեներն  են  լեռներում,  կիրճերում  և  երկրակեղևի  այլ  կտրվածքներում  հանդիպող  ապարների շերտավորվածությունները, որոնք  շատ  հաճախ  պահպանելով  յուրաքանչյուր  շերտի  երանգների  հաջորդականությունը,  պահպանելով  այդ  հոսքից  միանման  հատկանիշներ  ունեցող  նյութերի  վրա  ներգործող  տեսակավորող  ազդեցության  հետքը,  շատ  հաճախ  ձգվում  են  կիլոմետրերով: Հայտնի  է,  որ  իոնոսֆերայի  և  Երկրի  մակերևույթի  միջև  գոյություն  ունի  բավականին  նշանակալից  էլեկտրական  պոտենցիալների  տարբերություն  (մոտ  220  հազար  վոլտ),  քանի  որ  օդը հաղորդիչ  է  այդպիսի  բարձրավոլտ  հոսանքի  համար  ապա  ամպերի  և  Երկիր  մոլորակի  մակերևույթի  միջև հոսում  է  հոսանք  (այդ  հոսանքի  ուժը  մոտ 2 հազար  ամպեր  է):  Ուրեմն  մթնոլորտում  մշտապես գործում  է  էլեկտրակայան   որի  հզորությունը  գրեթե  կես  միլիոն  կիլովատ  է: Երկիր  մոլորակի  ընդերքում  նույնպես  գործում  է  էլեկտրակայան:  Այդ  օղակավոր  էլէկտրակայանից  դեպի  տիեզերք  արձակվող  ջերմային  անդադար  հոսքի  հզորությունը  երկարատև  ժամանակների  ընթացքում  գրեթե  չի   փոփոխում,  քանի  որ  չի  փոփոխվում  տիեզերքի  էլեկտրամագնիսական  հոսող  դաշտի  ուժի  մեծությունը:  Բնական  է այդ  պատճառոլվ է,  որ  գրեթե  չի  փոփոխվում  նա  պտույտ  հաղորդող  ուժի  ներդրումից  ծագող  ձգողության  ուժի  մեծությունը: Այսպիսով  տիեզերքի  էլէկտրամագնիսական  ուժերն  են  ստիպում  տիեզերքը  ողողող  նյութերին  ձևավորվել  որպես սնամեջ,  հրաէլեկտրական  օղակներով  մարմիններ:  Նույն  ուժերով  են  տիեզերական  մարմինները  պտտվում  իրենց  առանցքի  շուրջը,  շարժվում  ուղեծրերով   և  խմբավորվում  գալակտիկաներում:  Էլեկտրամագնիսական  ուժերի  փոխհարաբերությունից  է  ծնվում տիեզերական  մարմինների  արտաքին`  գնդաձևության  կողմից  և  ներքին  սնամեջության  կողմից  գործող  ձգողության  դաշտերը:  Եվ  ընդհանրապես,  տիեզերքը  շնչում,  շարժվում,  կառավարվում  և  լուսավորվում  է  էլեկտրամագնիսականությամբ: 25.07.2005թ. (Վեհարի  Առաքելյան) ՀՀ. քաղ. Ստեփանավան,  Ամերիկյան  թաղամաս թիվ 16 շ.  բն. 5                     հեռ. 093673150