«Ես համաձայն չեմ, թող սարը շուռ տան իմ վրա»
Հրազդանի բնակիչներն ընդդեմ հանքի շահագործման
Հրազդան քաղաքի Բանավան թաղամասի Պիոներների 2/6 շենքի բնակիչ Ալիսան միայնակ կին է, ամուսինն ու որդին մահացել են: Նա առաջիններից մեկն էր, ով այսօր եկել էր Հրազդանի քաղաքապետարանի դիմացի այգին` իմանալու, թե ինչ է սպասվում իրենց ավանին, եթե դիմացի սարը շահագործեն որպես հանք:
Կոտայք մարզպետարանի և Հրազդանի քաղաքապետարանի վարչական շենքի դիմացի սարը կդառնա երկաթի հանքավայր, եթե չինական ընկերությանը թույլ տրվի շահագործել այն: Հրազդանցիներն այդ մասին ոչինչ չգիտեն, միայն ասեկոսեների մակարդակով լսել են, որ ՀՀ բնապահպանության նախկին նախարար, ԱԺ այժմյան պատգամավոր Վարդան Այվազյանն է հանքի տերը:
Հիշեցնենք, որ ԱԺ պատգամավոր Վարդան Այվազյանի և Տիգրան Արզաքանցյանին (բաժնետերերի ցանկում նաև Վարդան Այվազյանի հարազատներն են) պատկանող «Նագին» ընկերությունը վաճառել է իր բաժնեմասերի մի մասը չինական Fortune Oil ընկերությանը, որը հանքավայրի տարածքն ուսումնասիրելու թույլտվություն է ստացել:
Հրազդանցիները նաև լսել են, որ Բանավան թաղամասի տներն էլ հնարավոր է վերցնեն հանքի շահագործման շահերից ելնելով: «Տուն ունեմ, ծառ ունեմ, բոստան ունեմ, դրանով եմ ապրել, էթամ որտե՞ղ ապրեմ: Ես համաձայն չեմ, թող սարը շուռ տան իմ վրա: Կքանդեն, թող քանդեն, ես կմնամ այնտեղ»,- ասաց Ալիսա տատը,- էս մեր կանաչ տարածությունը լրիվ վերանում է, ջուրն աղտոտվում է, թույն է արտադրում, մենք դեն ենք ապրում, ուր էրթանք: Մենք համաձայն չենք, թող գան բլցնեն մեր վրա»:
«Մենք տուն ունեք` գարաժներով, պադվալով, հողամասով, լավ սարքել ենք, ռեմոնտ արել ենք, ես փեշս հավքեմ դարբեդարբ ըլնեմ, ուր էրթամ, 80 տարեկան կնիկ, ունեմ հարս, թոռնիկներ, մանդր բալեքն առնեմ ուր էրթամ»,- ասում է Պիոներների 20 հասցի բնակիչ Ռոզա տատը:
Այսօր բնապահպանները հրազդանցիներին իրազեկեցին, թե ինչ է սպասվում քաղաքին, եթե հանքը շահագործվի:
Հայաստանի ամերիկյան համալսարանի բնապահպանական կենտրոնի ուսումնասիրության համաձայն` հանքավայրը Հրազդանի հենց սրտում է, ամենամոտ գտնվող բնակելի տներից հեռու է 630-650 մետր: Հրազդանի տարածաշրջանային մտավորականների կազմակերպության նախագահ Հակոբ Գաբրիելյանը հիշեցրեց, որ հանքը լինելու է Բանավան, մյուս կողմից` Վանատուր թաղամասից քիչ հեռավարության վրա, մի քիչ վերև` դեպի հարավ, գյուղատնտեսական նշանակության կարտոֆիլի դաշտերն են, որից արևելք` Հարավային թաղամասն է:
«Սա այն սարն է, որի շուրջը տարիների ընթացքում ձևավորվել է Հրազդան քաղաքը: Եվ այն թյուր կարծիքը, որ հանքավայրը գտնվում է բնակավայրից դուրս, եղել է հիմնականում այն դեղամիջոցը, որի հիման վրա թույլտվություն է տրամադրվել»,- ասաց Հ. Գաբրիելյանը:
Բողոքի ակցիայի կազմակերպիչները երկու կարևոր էկոլոգիական խնդրի մասին ահազանգեցին` հանքը արդյունահանվելու է բաց, որը թունավոր փոշի է առաջացնելու, իսկ հանքավայրի շուրջը դպրոցներ ու մանկապարտեզներ կան: «Մենք պայքարելու ենք մեր և մեր երեխաների առողջության համար, մեր երեխաների առողջության դիմաց որևէ գործարար այստեղ դոլարներ չի վերցնելու»,- ահազանգեցին կազմակերպիչները:
Վտանգվում են նաև Հրազդանը մատակարարող ջրի աղբյուրները: Սարի ստորոտում խմելու աղբյուրները հավաքվում են ջրահավաք ավազանում և մատակարարում Հրազդանից մինչև Եղվարդ ընկած բնակավայրերին: Եթե հանքավայրը շահագործվի, մոտ 150 հազար մարդ խմելու է վարակված ջրից:
Կարինե Դանիելյանը նշեց, որ հանքավայրի շահագործումից կավելանա թե' օդի, թե' Հրազդան գետի աղտոտվածությունը ծանր մետաղներով, ինչը շատ վտանգավոր է ոչ միայն Հրազդան քաղաքի, այլ նաև Արարտյան դաշտի և այնտեղ աճող սննդամթերքի համար: Կարինե Դանիելյանը գնահատեց հրազդանցիների ակտիվությունը, սակայն զարմացել էր որ բնակիչների կողքին չեն ո'չ քաղաքապետը, ո'չ մարզպետը, ո'չ այլ պաշտոնյաներ:
«Կանաչների միության» նախագահ Հակոբ Սանասարյանի կարծիքով, սարի տակից հոսող աղբյուրները, որոնք սնուցում են մի շարք գյուղեր, միջազգային առումով համարվում են կենսաբանական ջրագոյացման օբյեկտ: Այդ օբյեկտի մոտ պայթեցումներ կամ հանքահանման այլ գործողություններ կատարելը հատուկ թույլտվություն ու մոտեցում է պահանջում: «Այս ծրագիրը բացարձակապես հակասում է Հայոց պետությանը և հայ ժողովրդի շահերին»,- նշեց Հակոբ Սանասարյանը և հավելեց, որ ծրագիրը պետք է անմիջապես կասեցնել:
«Թռչնասերների ակումբի» նախագահ Սիլվա Ադամյանը կոչ արեց հրազդանցիներին միասնական լինել և թույլ չտալ հանքի շահագործումը: Իսկ Կոտայքի մարզի Շահերի պաշտպանության աջակցության կենտրոնի ղեկավար Տիգրան Գրիգորյանն ասաց, որ որպես իրավապաշտպան կազմակերպություն հրազդանցիների կողքին կլինեն և կպաշտպանեն խնդրի իրավական կողմը, և իրենց պայքարը լինելու է իրավական դաշտում:
«Անտառները գալիք սերունդներին» կազմակերպության նախագահ Մովսես Մանուկյանը հրազդանցիներից թույլտվություն խնդրեց` նրանց անունից հանրապետության ղեկավարությանը նամակներ, ուղերձներ գրելու համար: «Ես իրավաբան չեմ, բայց մի հասարակ բան գիտեմ. պետք է հասարակական լսումներ լինեն, պետք է հասարակությունը մտորի` իրեն պե՞տք է այս հողն ու ջուրը, թե՞ իրեն պետք է մի կարճ ժամանակով` 10-20 տարի աշխատատեղ, հետո ապականված հող ու ջուր: Չի եղել այդ լսումները: Սա արդեն լուրջ կռվան է, որ մենք դիմենք իշխանություններին»,- ասաց Մովսես Մանուկյանը: Նա հավատացրեց, որ եթե դա էլ չօգնի, կդիմեն դատարան` պաշտպանելու իրենց իրավունքների:
Իրավապաշտպան կազմակերպության ներկայացուցիչ Տիգրան Գրիգորյանը թերահավատորեն է վերաբերում այն տեսակետին, թե հանքավայրում տեղացի բնակիչներն են աշխատում, հնարավոր է, որ այնտեղ հենց օտարերկրացիները աշխատեն:
Հ. Գ. Կազմակերպիչներն այդպես էլ չկարողացան բարձրախոսները միացնել, որովհետև հոսանք չկար: Բնակիչների տվյալներով, քաղաքապետն էր հրահանգել անջատել այն:
Հրազդան քաղաքի Բանավան թաղամասի Պիոներների 2/6 շենքի բնակիչ Ալիսան միայնակ կին է, ամուսինն ու որդին մահացել են: Նա առաջիններից մեկն էր, ով այսօր եկել էր Հրազդանի քաղաքապետարանի դիմացի այգին` իմանալու, թե ինչ է սպասվում իրենց ավանին, եթե դիմացի սարը շահագործեն որպես հանք:
Կոտայք մարզպետարանի և Հրազդանի քաղաքապետարանի վարչական շենքի դիմացի սարը կդառնա երկաթի հանքավայր, եթե չինական ընկերությանը թույլ տրվի շահագործել այն: Հրազդանցիներն այդ մասին ոչինչ չգիտեն, միայն ասեկոսեների մակարդակով լսել են, որ ՀՀ բնապահպանության նախկին նախարար, ԱԺ այժմյան պատգամավոր Վարդան Այվազյանն է հանքի տերը:
Հիշեցնենք, որ ԱԺ պատգամավոր Վարդան Այվազյանի և Տիգրան Արզաքանցյանին (բաժնետերերի ցանկում նաև Վարդան Այվազյանի հարազատներն են) պատկանող «Նագին» ընկերությունը վաճառել է իր բաժնեմասերի մի մասը չինական Fortune Oil ընկերությանը, որը հանքավայրի տարածքն ուսումնասիրելու թույլտվություն է ստացել:
Հրազդանցիները նաև լսել են, որ Բանավան թաղամասի տներն էլ հնարավոր է վերցնեն հանքի շահագործման շահերից ելնելով: «Տուն ունեմ, ծառ ունեմ, բոստան ունեմ, դրանով եմ ապրել, էթամ որտե՞ղ ապրեմ: Ես համաձայն չեմ, թող սարը շուռ տան իմ վրա: Կքանդեն, թող քանդեն, ես կմնամ այնտեղ»,- ասաց Ալիսա տատը,- էս մեր կանաչ տարածությունը լրիվ վերանում է, ջուրն աղտոտվում է, թույն է արտադրում, մենք դեն ենք ապրում, ուր էրթանք: Մենք համաձայն չենք, թող գան բլցնեն մեր վրա»:
«Մենք տուն ունեք` գարաժներով, պադվալով, հողամասով, լավ սարքել ենք, ռեմոնտ արել ենք, ես փեշս հավքեմ դարբեդարբ ըլնեմ, ուր էրթամ, 80 տարեկան կնիկ, ունեմ հարս, թոռնիկներ, մանդր բալեքն առնեմ ուր էրթամ»,- ասում է Պիոներների 20 հասցի բնակիչ Ռոզա տատը:
Այսօր բնապահպանները հրազդանցիներին իրազեկեցին, թե ինչ է սպասվում քաղաքին, եթե հանքը շահագործվի:
Հայաստանի ամերիկյան համալսարանի բնապահպանական կենտրոնի ուսումնասիրության համաձայն` հանքավայրը Հրազդանի հենց սրտում է, ամենամոտ գտնվող բնակելի տներից հեռու է 630-650 մետր: Հրազդանի տարածաշրջանային մտավորականների կազմակերպության նախագահ Հակոբ Գաբրիելյանը հիշեցրեց, որ հանքը լինելու է Բանավան, մյուս կողմից` Վանատուր թաղամասից քիչ հեռավարության վրա, մի քիչ վերև` դեպի հարավ, գյուղատնտեսական նշանակության կարտոֆիլի դաշտերն են, որից արևելք` Հարավային թաղամասն է:
«Սա այն սարն է, որի շուրջը տարիների ընթացքում ձևավորվել է Հրազդան քաղաքը: Եվ այն թյուր կարծիքը, որ հանքավայրը գտնվում է բնակավայրից դուրս, եղել է հիմնականում այն դեղամիջոցը, որի հիման վրա թույլտվություն է տրամադրվել»,- ասաց Հ. Գաբրիելյանը:
Բողոքի ակցիայի կազմակերպիչները երկու կարևոր էկոլոգիական խնդրի մասին ահազանգեցին` հանքը արդյունահանվելու է բաց, որը թունավոր փոշի է առաջացնելու, իսկ հանքավայրի շուրջը դպրոցներ ու մանկապարտեզներ կան: «Մենք պայքարելու ենք մեր և մեր երեխաների առողջության համար, մեր երեխաների առողջության դիմաց որևէ գործարար այստեղ դոլարներ չի վերցնելու»,- ահազանգեցին կազմակերպիչները:
Վտանգվում են նաև Հրազդանը մատակարարող ջրի աղբյուրները: Սարի ստորոտում խմելու աղբյուրները հավաքվում են ջրահավաք ավազանում և մատակարարում Հրազդանից մինչև Եղվարդ ընկած բնակավայրերին: Եթե հանքավայրը շահագործվի, մոտ 150 հազար մարդ խմելու է վարակված ջրից:
Կարինե Դանիելյանը նշեց, որ հանքավայրի շահագործումից կավելանա թե' օդի, թե' Հրազդան գետի աղտոտվածությունը ծանր մետաղներով, ինչը շատ վտանգավոր է ոչ միայն Հրազդան քաղաքի, այլ նաև Արարտյան դաշտի և այնտեղ աճող սննդամթերքի համար: Կարինե Դանիելյանը գնահատեց հրազդանցիների ակտիվությունը, սակայն զարմացել էր որ բնակիչների կողքին չեն ո'չ քաղաքապետը, ո'չ մարզպետը, ո'չ այլ պաշտոնյաներ:
«Կանաչների միության» նախագահ Հակոբ Սանասարյանի կարծիքով, սարի տակից հոսող աղբյուրները, որոնք սնուցում են մի շարք գյուղեր, միջազգային առումով համարվում են կենսաբանական ջրագոյացման օբյեկտ: Այդ օբյեկտի մոտ պայթեցումներ կամ հանքահանման այլ գործողություններ կատարելը հատուկ թույլտվություն ու մոտեցում է պահանջում: «Այս ծրագիրը բացարձակապես հակասում է Հայոց պետությանը և հայ ժողովրդի շահերին»,- նշեց Հակոբ Սանասարյանը և հավելեց, որ ծրագիրը պետք է անմիջապես կասեցնել:
«Թռչնասերների ակումբի» նախագահ Սիլվա Ադամյանը կոչ արեց հրազդանցիներին միասնական լինել և թույլ չտալ հանքի շահագործումը: Իսկ Կոտայքի մարզի Շահերի պաշտպանության աջակցության կենտրոնի ղեկավար Տիգրան Գրիգորյանն ասաց, որ որպես իրավապաշտպան կազմակերպություն հրազդանցիների կողքին կլինեն և կպաշտպանեն խնդրի իրավական կողմը, և իրենց պայքարը լինելու է իրավական դաշտում:
«Անտառները գալիք սերունդներին» կազմակերպության նախագահ Մովսես Մանուկյանը հրազդանցիներից թույլտվություն խնդրեց` նրանց անունից հանրապետության ղեկավարությանը նամակներ, ուղերձներ գրելու համար: «Ես իրավաբան չեմ, բայց մի հասարակ բան գիտեմ. պետք է հասարակական լսումներ լինեն, պետք է հասարակությունը մտորի` իրեն պե՞տք է այս հողն ու ջուրը, թե՞ իրեն պետք է մի կարճ ժամանակով` 10-20 տարի աշխատատեղ, հետո ապականված հող ու ջուր: Չի եղել այդ լսումները: Սա արդեն լուրջ կռվան է, որ մենք դիմենք իշխանություններին»,- ասաց Մովսես Մանուկյանը: Նա հավատացրեց, որ եթե դա էլ չօգնի, կդիմեն դատարան` պաշտպանելու իրենց իրավունքների:
Իրավապաշտպան կազմակերպության ներկայացուցիչ Տիգրան Գրիգորյանը թերահավատորեն է վերաբերում այն տեսակետին, թե հանքավայրում տեղացի բնակիչներն են աշխատում, հնարավոր է, որ այնտեղ հենց օտարերկրացիները աշխատեն:
Հ. Գ. Կազմակերպիչներն այդպես էլ չկարողացան բարձրախոսները միացնել, որովհետև հոսանք չկար: Բնակիչների տվյալներով, քաղաքապետն էր հրահանգել անջատել այն:
Եթե գտել եք վրիպակ, ապա այն կարող եք ուղարկել մեզ՝ ընտրելով վրիպակը և սեղմելով CTRL+Enter
Տեսանյութեր
Լուսանկարներ
Մեկնաբանել