Արմինե Ղուկասյան

Սեւանի արհեստագործական պետական ուսումնարանը 46-ամյա կենսագրություն ունի: Իր գործունեության կես դարին մոտեցող ուսումնական հաստատությունը տարիների ընթացքում ունեցել է եւ անվան, եւ բովանդակային փոփոխություններ, սակայն շնորհիվ որդեգրած քաղաքականության եւ մանկավարժական տարբեր տարիների կոլեկտիվների աշխատանքի, կարողացել է պահպանել լավագույն ավանդույթներն ու ձեռքբերածը:

Արհեստների ուսուցման այս դարբնոց ոտք դնողներին դիմավորում է հիմնանորոգման կարիք ունեցող շենքի նախասրահի, միջանցքների, կաբինետների կոկիկությունը, մաքրությունը, ակնհայտ է խնամատար ձեռքի առկայությունը:

Ուսումնարանի տնօրեն Գեղամ Խաչատրյանի հետ շրջում ենք միջանցքներում, եւ նա ներկայացնում է. «Ներկայումս ուսումնարանում գործում է 5 բաժին` տրանսպորտային միջոցների շահագործում եւ նորոգում, էլեկտրասարքավորումների տեխնիկական շահագործում, գյուղատնտեսական աշխատանքների տեխնիկական ապահովում, մեքենաների եւ մեխանիզմների էլեկտրասարքավորումներ տեխնիկական շահագործում, սարքավորումների տեխնիկական շահագործում (փականագործ-գործիքագործ): Ի դեպ, վերջին 2 մասնագիտությունների գծով 2013-2014 ուստարում դիմորդ չի եղել: Ուսումնական այս հաստատությունը նախատեսված է 250-300 սովորողի համար: Այժմ սովորողների թիվը 121 է, որն ինքնին խոսում է թերբեռնվածության մասին: Մեզ մոտ գալիս են սովորելու հիմնական եւ միջնակարգ դպրոցների շրջանավարտները: Մանավանդ վերջին տարիներին պատանիներն ունեն ուսումը շարունակելու մեծ հնարավորություն, սակայն պիտանի եւ պահանջված արհեստ ստանալու այս հնարավորությունը պետք չի ձեռքից բաց թողնել»:

Տնօրենն ասում է, որ մասնագիտություն ձեռք բերելուն զուգահեռ հիմնական դպրոցի շրջանավարտներն ստանում են նաեւ եռամյա կրթություն, միջնակարգ դպրոցից եկածները` մեկամյա մասնագիտական որակավորում: Բոլոր սովորողներին տրվում է 4650 դրամ կրթաթոշակ: Վերջինիս ասելով՝ այն, որ այստեղ պետք է գան սովորելու միայն նրանք, որոնք ուսման հետ սեր չունեն, արդարացված չէ: Միշտ էլ եղել են եւ այժմ էլ ունեն միջինից բարձր առաջադիմություն ցուցաբերողներ, որոնց շնորհիվ է նաեւ, որ ուսումնարանի նկատմամբ կարծրացած վերաբերմունքը փորձում են փոխել:

Գեղարքունիքի մարզում գործող ուսումնարանների թվում Սեւանի ուսումնարանն իր ուղղվածությամբ միակն է եւ պատրաստում է այնպիսի մասնագետներ, որոնց կարիքը կա գործող կազմակերպություններում, ընկերություններում եւ մեր կենցաղում: Տնօրենը համոզված է, որ ուսումնարանի սաներն անգործ չեն մնա, քանի որ նման մասնագետների պահանջարկը գնալով մեծանում է: Սակայն, ի հակակշիռ սրան, դեռահասներին եւ նրանց ծնողներին հաճախ դժվար է լինում համոզել, որ պետք չէ զուր ժամանակ վատնել մանավանդ այն դեպքում, երբ երեխաները մասնագիտական ընտրության հարցում որեւէ կողմնորոշում չունեն, բուհ չեն դիմելու:

«Ուսումնարանի հանդեպ եղած կարծրատիպերը կոտրելու լուրջ խնդիր ունենք: Շատերի մոտ այն մտայնությունը կա, որ սա «ֆեզե» է, այստեղ ի՞նչ պետք է սովորեն: Հենց սա էլ խանգարում է ուսումնարանի դերը ճիշտ գնահատելուն: Մինչեռ չմոռանանք, որ ուսումնարաններն աշխատաշուկա մասնագիտական որակավորմամբ կադրեր թողարկելու առաքելություն ունեն, ինչի կարիքն այսօր այդքան զգացվում է, ինչի մասին արդեն մի քանի տարի շարունակ բարձրաձայնում են նաեւ կառավարական մակարդակով` տարբեր ծրագրերի ներդրման տեսքով»,- ասում է Խաչատրյանը:

Հաստատության նկատմամբ դրական վերաբերմունքի ձեւավորման ճանապարհին արդեն իսկ արվում են որոշակի քայլեր: Տնօրենի համոզմամբ՝ ուսումնարանը պետք է ներկայանա ոչ միայն տղա սովորողների դեմքով. միջավայրի, ընդհանուր մթնոլորտի եւ հոգեբանության վրա դրական ազդեցություն կունենա աղջիկների առկայությունը: Հաշվի առնելով տարածաշրջանի առանձնահատկությունները եւ առկա զարգացումները, տնօրենն արդեն դիմել է ԿԳ նախարարություն` խոհարարական բաժին բացելու համար, եւ այժմ սպասում են հավաստագիր ստանալուն:

Այս գործընթացին, եթե դեռեւս սպասում են, ապա էլեկտրասարքավորումների տեխնիկական շահագործում բաժնում արդեն 3 տարի իրականացվում է ծրագիր, որի նպատակն է վերականգնվող էներգիաների մասով տեխնիկական կենտրոնի հիմնումը` համապատասխան սարքավորումների եւ գործիքների վերազինմամբ, գործնական կիրառությունների ապահովմամբ:

Սեւան-Գրենոբլ ապակենտրոնացված համագործակցության շրջանակներում իրականացվող այս ծրագիրը ֆինանսավորվում է Ֆրանսիայի Ռհոն-Ալպ շրջանային խորհրդի կողմից եւ ընթանում է մի քանի փուլով: Ծրագրի 1-ին փուլը մեկնարկել է դեռեւս 2011թ. ուսումնարանի եւ քոլեջի 5 դասատուներ տեսական եւ գործնական մանկավարժական աջակցություն են ստացել Սեն-Մարտեն-Դ'էր քաղաքի լիցեյում, ձեռք են բերել անհրաժեշտ գիտելիքներ վերականգնվող էներգիայի ոլորտում: Վերապատրաստում անցած դասավանդողներն ուսումնարանում արդեն տեղադրել են ֆրանսիացի հովանավորների տրամադրած սարքավորումները, զուգահեռաբար սկսվել է անհրաժեշտ հմտությունների փոխանցումը սովորողներին, նրանք մասնագիտական գիտելիքներին զուգահեռ սովորում են նաեւ ֆրանսերեն լեզուն:

Ուսումնարանի տնօրեն Խաչատրյանի փոխանցմամբ` բավականին աշխատանք է իրականացվել այս ուղղությամբ, մասնավորապես` 2013թ· ամռանը հիմնվել է միկրոէլեկտրակայան` արեւային վահանակներով եւ էլեկտրատեխնիկական լաբորատորիա: Անցած տարվա նոյեմբերին ֆրանսիացի մասնագետների այցի ընթացքում ավարտվել է կենտրոնի վերազինումը, թեստերի եւ փորձարկումների իրականացումը, անցկացվել է նաեւ դասախոսական կազմի վերապատրաստում:

Ուսուցման գործընթացը ներառում է մի քանի բաղադրիչ. այն պետք է բաց եւ մատչելի լինի այն երիտասարդների համար, ովքեր ցանկանում են նոր ուսուցում անցնել, վերապատրաստողներն ու սովորողները պետք է ֆրանսերեն լեզվի տարրական գիտելիքներ ձեռք բերեն: Այս հեռանկարային ծրագիրը տնտեսական զարգացման տեսանկյունից ունի մի շարք առավելություններ, այն է` զարգացնել արհեստագործական պոտենցիալը նոր էներգիաների շուրջ, որոնք դրական ազդեցություն կունենան շրջակա միջավայրի վրա: Ուսումնարանի համար սա առաջընթացի, նոր մոտեցումների որդեգրման, ժամանակակից տեխնոլոգիաներին մոտենալու եւս մեկ քայլ է:

«Անցած տարիների ընթացքում իրականացված աշխատանքները թույլ են տալիս խոսել առաջիկա ծրագրերի մասին, իսկ որ ամենակարեւորն է` մեր ուսումնարանի աշակերտները մասնագիտանում են, ձեռք են բերում ոլորտային նոր գիտելիքներ, նաեւ լեզվական: Այս գիտելիքները կիրառվելու են գործնականում: Միկրոէլեկտրակայանի միջոցով Սեւանում կստեղծվի քաղաքային ազզդանշանային համակարգ, ինչպես նաեւ ուսումնարանի հարակից Ռուսական փողոցում կշահագործվի փողոցային լուսավորության ցանցը:  Արեւային էներգիայի կիրառմամբ նախատեսված են մի շարք պիլոտային ծրագրեր»,- ասում է Խաչատրյանը:

Ուսուցման ողջ գործընթացն ուղղորդում է Լիոնի Մարտինիեր-Մոմպլեզիղ լիցեյի տեխնոլոգիաների մասնագետը, որը վերջերս կրկին Սեւանում էր եւ անցկացրեց վերապատրաստողների վերապատրաստում ծրագիրը: Ծրագիրն իրականացվում է գործընկերների շնորհիվ, արդեն կնքվել է պայմանագիր Երեւանի պետական ճարտարագիտական համալսարանի հետ, որը թույլ է տալիս ուսուցման ողջ գործընթացը դարձնել առավել դինամիկ: Ծրագիրն իր ամբողջության մեջ երկբեւեռային տեխնիկայի կենտրոնի հիմնում է նախատեսում, այն է` արհեստագործական ուսումնարանում կիրականացվի տեխնիկական ուսուցում, պետական քոլեջում` հեռավար ուսուցում եւ ինֆորմատիզացիա:

Շփումների եւ մասնագիտական վերապատրաստումների շնորհիվ ուսումնարանում փորձում են աշխատել ժամանակակից պահանջներին համապատասխան: Վարպետների եւ դասատուների առումով, եթե խնդիրներ չկան, համալրումն ամբողջական է, աշխատում են փորձառու եւ կայացած մասնագետներ, ապա նույնը չես ասի տեխնիկական հնարավորությունների, նյութատեխնիկական բազայի վերաբերյալ: Ուսուցանվող մասնագիտությունների ուսուցման արդյունավետությունը պայմանավորված է գործնական պարապմունքներով: Պարապմունքների անցկացման համար էլ անհրաժեշտ մեխանիզմները հին են, ժամանակակից չափորոշիչներին չեն համապատասխանում:

Տնօրեն Խաչատրյանը նշում է այն հարցրեը, որոնք օրախնդիր են, որոնց լուծման ուղղությամբ փորձում են քայլեր ձեռնարկել: «1968թ· հիմնադրված ուսումնարանն ունի տիպային մասնաշենք, սակայն այն հիմնանորոգման կարիք ունի: 2005թ· իրականացվել է տանիքի եւ ճաշարանի վերանորոգում, 2007թ· շենքը գազաֆիկացվել է: Եվ շենքը, եւ շենքին կից օժանդակ կառույցները, ենթակառուցվածքները այլեւս չեն համապատասխան ներկա պահանջներին: Շենքի հիմնանորոգման համար դիմել ենք նախարարություն, սպասում ենք դրական պատասխանի: Միաժամանակ նյութատեխնիկական բազան թարմացնելու խնդիր ունենք: Եթե ուզում ենք գրանցել հաջողություններ, ուսումնարանում սովորելը դարձնել առավել գրավիչ, սա անհրաժեշտություն է»,- ասում է տնօրենը:

Ուսումնարանում եղածը խնամքով պահպանելու, թարմացնելուն զուգահեռ մշակում են նաեւ զարգացման ծրագրեր: Որքան էլ այդ ծրագրերը լինեն կենսունակ, շատ կարեւոր է, որպեսզի սովորողները կարողանան ուսումնառության տարիները դարձնել նպատակային, եւ նոր սովորողների համալրումը լինի շարունակական:

«Ուսումնարան գալիս են սովորելու ոչ միայն Սեւան քաղաքից, այլեւ ողջ տարածաշրջանից: Մեզ համար լուրջ խնդիր է համալրման գործընթացը: Այս ուղղությամբ իրականացվում են մի շարք աշխատանքներ. հենց իրենց՝ սովորողների միջոցով էլ ապահովվում է տեղեկատվությունը, իրականացնում ենք այցեր դպրոցներ, բարձր դասարանում սովորողների համար ճանաչողական շրջայցեր ենք կազմակերպում ուսումնարանում, հանդիպումներ ծնողների հետ: Կարծում եմ, որ ժամանակի ընթացքում կկարողանանք եւ ուսումնարանի, եւ մեզ մոտ ուսուցանվող մասնագիտությունների նկատմամբ հետաքրքրությունը մեծացնել, ինչպես նաեւ այդ մասնագիտությունների` աշխատաշուկայում ունեցած պահանջարկը կնպաստի սովորողների թվի աճին: Այս մասնագիտություններով աշխատանք գտնելու  հնարավորությունները գնալով մեծանում են հատկապես մասնավոր սեկտորում, եւ լավ որակավորում ունեցող մասնագետն անպայման աշխատանք կգտնի»,- ավելացնում է ուսումնարանի տնօրեն Գեղամ Խաչատրյանը: