Մհեր Ենոքյան, «Հետքի» թղթակիցը «Նուբարաշենի» բանտից

Գորիսի բանտ, 2-րդ հարկ, համար 23 խուց, 2004 թվական: Կողքի խցից պատին են հարվածում, նշանակում է՝ ուզում են խոսեն: Բարձրանում եմ պատուհանագոգին, և սկսվում է պատուհանից պատուհան առանց իրար տեսնելու զրույցը:

 - Բարի օր, ախպե՛ր,-լսվում է մի անծանոթի ձայն:

- Բարի օր,-պատասխանում եմ ես:

- Ձերը BM-ի՞ կամեռ ա (BM ռուսերեն նշանակում է высшая мера, այսինքն՝ պատժի առավելագույն չափ):

-Հա՛, բոլորս էլ ցմահ բանտարկյալներ ենք:

- Անունդ ո՞նց ա:

- Մհեր:

- Իսկ քո՞նը:

- Մայո,- պատասխանում է զրուցակիցս:

Առաջին անգամ ենք նման անուն լսում, խցակիցներս զարմանում են, թե այդ ինչ անուն է: Մեջներիցս տարիքովն ասում է.

- Կարող ա մայոռ ասեց, ուղակի բանտի աշխատող ա ու խոսացնում ա մեզ:

Ավելի ուշ ճշտեցինք, իմացանք, որ կալանավոր է, բայց ոչ հասարակ…

Մայոն հետաքրքիր զրուցակից էր, պատմեց, որ սպանության համար են դատապարտել: Չէր ժխտում, որ ինքն է կատարել այդ սպանությունը: Արդեն մութն ընկնում էր, մենք դեռ շարունակում էինք զրուցել: Բնականաբար բոլորն էլ լսում էին:

- Մհեր ջան, ես եթե դատարանից էլ տուն չգնամ, շատ-շատ մի 2 տարի հետո դուրսը կլինեմ:

- Բայց ո՞նց,- հարցրեցի ես:

- Ի՛, բա՛, ես Լիսկայի աղբոր տղեն եմ,- նեղանալով ասաց Մայոն:

- Լիսկան ո՞վ ա,- իրոք զարմացած հարցրեցի ես:

Սողոմոնը մոտեցավ ինձ ու կամաց ասաց.

- Սուրեն Խաչատրյանը՝ Սյունիքի մարզպետը:

10 րոպե էլ զրուցեցինք, հետո իրար բարի գիշեր ասացինք: Երևի մտածեց, որ շատ միամիտն եմ: Միգուցե այդպես էլ կա…

Իսկ ես հիշեցի ինձ մահապատժի դատապարտող դատավոր Զինավոր Ղուկասյանին՝ մեծ խալը այտին, ով, ինչքան գիտեմ, մի քանի ամիս առաջ մահացավ: Հետքրքիր է՝ գոնե Աստծուց ներողություն խնդրե՞ց ինձ՝ անմեղ երիտասարդիս, դատապարտելու համար: Տեսնես մի օր Հայաստանի որևէ դատավոր կունենա համարձակություն խոստովանելու, որ  ճնշման տակ, կամ մոլորության, սխալմունքի պատճառով կայացրել է անարդար դատավճիռ:

Ես ո՛չ մարզպետի տղա եմ, ո՛չ էլ նրա հորեղբոր, որ երկրի նախագահի ուշադրությանն արժանանա իմ, այստեղ հայտնված տղաներից ոմանց  ճակատագիրը: Մենք օլիգարխիկ հովանավորչություն չունենք, որ ՀՀ ոստիկանապետը լրագրողներին ասի՝ ախր այս մարդու արարքների մեջ հանցակազմ չկա, որ դատավորը նվազագույն պատիժ նշանակի, կամ առհասարակ գործը դատարան չմտնի, պայմանական վաղաժամկետ ազատում կիրառվի, 1-2 պատգամավորի ստորագրությամբ կալանք չկիրառվի…

Բնական է, որ Սողոմոնը, ես, էլի մի քանի տղաներ, չունենալով բարձրաստիճան հովանավորող, երկրի նախագահի քավոր, սանիկ, բարեկամ, ստիպված դիմում ենք փախուստի: Բայց ի տարբերություն «արդարադատության» կողմից պարբերաբար ազատ արձակվող օլիգարխիկ հովանի ունեցողների, ազատության մեջ ոչ մեկի չենք դանակահարում կամ ծեծում: Մաքուր օդ ենք շնչում:

 Հայաստանի «արդարադատության» ձեռքին մենք ու մեր ընտանիքներն ենք դարձել տուժող կողմ: Զարմանալի չէ, որ վերջին գիտական ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ Հայաստանի բնակչությունը աշխարհի ամենադժաբախտներից մեկն է:

Դեռ 1773 թ-ին իր «Որոգայթ Փառաց»-ում, այսինքն՝ ըստ էության հայոց առաջին Սահմանադրությունում, Շահամիր Շահամիրյանն այսպիսի պատգամ է թողել ապագա Հայաստանի իշխանություններին. «Արդարադատության ու օրինականության մեջ է պետք փնտրել անհատի ու հասարակության երջանկությունը»: