Արմինե Ղուկասյան    

Գրենոբլում կայացած 11 երկրների մշակույթների երկխոսության փառատոնին այս տարի, արդեն երկրորդ անգամ մասնակցում էր նաեւ Սեւանը` ներկայանալով 4 երիտասարդ կատարողներով: Գրենոբլ ժամանած 11 երկրների` Մոլդովայի, Ալժիրի, Իտալիայի, Ավստրիայի, Լիտվիայի, Մեծ Բրիտանիայի, Բուրկինա ֆասոյի, Մարոկկոյի, Իսրայելի, ինչպես նաեւ Հայաստանի ու Ֆրանսիայի երիտասարդ երաժիշտները 10 օր շարունակ պատրաստվում էին փառատոնին, որը կայացավ Սենտ-Անդրե հրապարակում:

Ֆրանսիայի Գրենոբլ քաղաքը, քույր քաղաքներ կարգավիճակով, համագործակցում է աշխարհի 20 քաղաքների հետ: Ապակենտրոնացված ցանցի գործարկման լավագույն եւ արդյոնավետ միջոց է նաեւ երաժշտական փառատոնի անցկացումը, որն ունի 9-ամյա կենսագրություն, անցկացվում է 2 տարին մեկ անգամ եւ կրում է «Դիվեղսիտիլ»  (բառացի` բազմազանություն) անվանումը:

«Օրեր շարունակ մենք ապրել ենք երաժշտությամբ, շնչել ենք տարբեր ժանրերի երաժշտական օդը: Անընդմեջ աշխատել ենք, ջանք ու եռանդ չենք խնայել Հայաստանը պատվով ներկայացնելու համար եւ, անկասկած, այդ արել ենք ոգեւորությամբ եւ մեծ սիրով»,- ասում է դաշնակահարուհի Անուշ Շաքարյանը, ով մեկն է հայկական մշակույթը ֆրանսիայում ներկայացնող սեւանցի 4 երիտասարդներից:

Տարեցտարի «Դիվեղսիտիլը» դառնում է ավելի ընդգրկուն եւ գրավիչ: Գրենոբլի քաղաքապետ Էրիկ Պիոլի ներկայացմամբ` սա մի գեղեցիկ օրինակ է, որի միջոցով Գրենոբլը համերաշխությանն ուղղված միջազգային քայլեր է կատարում: «Խառնելով տարբեր երկրների մշակույթները` ստացվում է հիանալի արդյունք` երաժշտական մի նոր սինթեզ` համեմված տարբեր մշակույթների տարրերով»,- նկատում է պրն Պիոլը:

Իր տեսակով եզակի փառատոնը նաեւ հավակնոտ է, փորձում է համադրումների միջոցով ստանալ մի նոր որակ: Փառատոնի մյուս մասնակիցը` Գուրգեն Մկրտումյանը, պատմում է. «Մինչ Գրենոբլ ժամանելը որոշակի պատկերացում ունեինք նախագծի վերաբերյալ: Սակայն, երբ մեր աչքերով տեսանք եւ նախնական տեղեկություններ ստացանք տեղում, հասկացանք, որ գործ ունենք լուրջ փառատոնի եւ կայացած երաժիշտների հետ: Նախապատրաստական աշխատանքները կազմակերպված էին բարձր մակարդակով, փորձերն ամենօրյա էին, հատկացված էին ձայնագրման տաղավարներ: Մեր աշխատանքը տվեց իր արդյունքը. մշակութային երկխոսությունը կայացավ, եւ մեր թիմն այդ երկխոսության մեջ բավականին լավ խոսեց` պահպանելով երաժշտության լեզուն»:

Գրենոբլյան փառատոնը հետաքրքիր ձեւաչափ ուներ. նախօրոք` ոչ մի պատրաստված համար, ամեն ինչ համադրվում էր տեղում եւ ստեղծվում օրերի ընթացքում:

Փառատոնի մասնակից Մերի Մկրտչյանը ներկայացնում է իրենց աշխատանքը եւ ստացված արդյունքը: «Այս տարի ձեւաչափը փոքր-ինչ այլ էր. երկիրը ներկայացնում էր իր երգը, երաժշտական համարը, որին հետեւում էին գործիքային  հավելումներն ու իմպրովիզները: Սկզբում անվստահություն կար մեր խմբի նկատմամբ, սակայն հետզհետե գործիքավորումը դարձրինք մոդեռն, որը դարձավ առավել ընկալելի եւ ընդունվեց մեծ հաճույքով: Նշեմ, որ մեզ հետ միավորվեցին Ալժիրի, Մարոկկոյի եւ Լատվիայի ներկայացուցիչներն իրենց գործիքներով: Արդյունքում` մեր ներկայացրած ժողովրդական երգերի պոպուրին եվրոպական հանդիսատեսի կողմից արժանացավ ուշադրության»:

Մասնակիցների վկայությամբ` Գրենոբլը մի քանի օր շարունակ դարձել էր երաժշտական խառնարան` համախմբելով տարբեր երկրների, մշակույթների, նախասիրությունների տեր երիտասարդներին:

Իհարկե, սեւանցիների համար ամեն ինչ նոր էր, հետաքրքիր, հաճախ էլ` փոքր-ինչ խորթ, մի քիչ էլ խանգարել է հայկական մտածելակերպը: Օրեր անց Արփինեն փորձում է համադրել այն ամենը, ինչի միջով անցել են: «Առաջին իսկ օրվանից ականատես եղանք միջմշակութային բախումների: Մի վայրում, որտեղ հավաքվել էին զանազան երկրների ներկայացուցիչներ, ովքեր ունեին տարբեր արժեհամակարգեր, տարբեր ճաշակներ եւ երաժշտական դաստիարակություն, դժվար էր գտնել ընդհանուր եզրեր: Առօրյա շփումներում էլ խանգարում էր ներքին կաշկանդվածությունը: Որոշակի ժամանակահատվածում ապրելով կողք կողքի` ներքին ազատությունը գլուխ բարձրացրեց մեր մեջ, քանի որ առանց դրա հնարավոր չէր համագործակցել: Հարգելով բոլոր երկրների մասնակիցների մշակույթներն ու սովորույթները` առավել մտերմացանք Ալժիրի եւ Մարոկկոյի ներկայացուցիչների հետ: Ըստ իս, մեր ընդհանրությունն ավանդապաշտ լինելու մեջ էր, որը չէր թողնում հեշտ ու հանգիստ հարմարվել եվրոպական ապրելաձեւին ու չափանիշներին»,- պատմում է Արփինե Առաքելյանը:

Այս փառատոնը եւս մեկ պատեհ առիթ էր` ներկայացնելու մեր արժեքները, խոսելու հայի եւ Հայաստանի մասին, միաժամանակ աշխարհին ներկայացնելու Սեւանը: Սեւանն այլեւս դուրս է եկել իր փոքրիկ տնից, եւ յուրաքանչյուր նմանատիպ ձեռնարկ ազդակ է եվրոպական ընտանիքին ինտեգրվելու, մշակութային առավել մեծ սահմաններ գծելու համար:

«Դիվեղսիտիլ» փառատոնից հետո երիտասարդները ոչ միայն փաստում են դա, այլ նաեւ կարեւորում դրա անհրաժեշտությունը: Երիտասարդներն այսօր առավել ուշադիր են նայում իրենց շուրջը, փորձում են ճեղքել այն անտարբերությունը, որ հաճախ այցի է գալիս «չկա»-ների եւ դժվարությունների պատճառով: Տեսածն ու լսածը ի մի բերելով` Անուշը ցանկանում է մեր իրականություն բերել շատ ուսանելի երեւույթներ: «Քանի որ ներկա գտնվեցինք Ֆրանսիական երգի տոներին, ականատես եղանք նաեւ քաղաքի ամեն ծայրամասում տիրող երաժշտական եռուզեռին: Այդ տոներին ակտիվ մասնակցում էին ոչ միան երաժիշտները այլ նաեւ քաղաքի յուրաքանչյուր բնակիչ: Ես շատ կցանկանայի, որ սեւանցիների մեջ կոտրվեր անտարբերությունը, արթնանար ոգեւորություն, տրամադրվածություն յուրաքանչյուր տոնի նկատմամբ: Չէ՞ որ, մենք էլ ունենք շատ խորիմաստ, խորհրդանշական տոներ, որոնք արժանի են գնահատման եւ մեծ շուքով նշվելու»:

Սեւանի քաղաքապետ Ռուդիկ Ղուկասյանը գրենոբլյան փառատոնից հետո, երբ հյուրընկալել էր քաղաքը ներկայացնող մասնակիցներին, բավականին հետաքրքիր նկատառումներ կատարեց. «Սեփական մշակույթդ կդառնա բոլորինը, եթե այն ներկայացնես աշխարհին, այսինքն` այսօր մենք ունենք միջազգայնացման խնդիր, որը լուծվում է նաեւ այսպիսի ծրագրերի շնորհիվ: Սա ճանաչելիության չափանիշներից մեկն է, որը պետք է օգտագործել նպատակային: Երիտասարդների հիմնական խնդիրն էլ պետք է լինի մեկը` առաջ շարժվել: Շարժման խթանիչ ուժն էլ նոր մոտեցումներն ու գաղափարներն են: Գաղտնիք չէ, որ Ֆրանսիան մեծ գումարներ է ծախսում ֆրանսիական լեզուն, պատմությունն ու մշակույթը տարածելու համար, ընդլայնում է ֆրանկոֆոն ընտանիքի աշխարհագրությունը: Մենք էլ հնարավորության սահմաններում պետք է կարողանանաք տարածել հայկական մշակույթն ու արժեքները: Հայաստանի եւ հայ ժողովրդի նկատմամբ վերաբերմունքի փոփոխություն է պետք, ինչպես նաեւ լայն ճանաչում, որը պետք է կատարվի նաեւ ձեր միջոցով եւ ձեր շնորհիվ»:

Վերադարձից հետո սեւանցի երիտասարդները նոր ծրագրերի եւ գաղափարների մի ողջ փունջ են մշակել. տեսածը, լսածը, կրած ազդեցությունները դեռ երկար ժամանակ ուղեկցելու են նրանց, իսկ մինչ այդ, ինչպես խոստովանում է Մերին, ուղեւորությունից հետո սկսել է ավելի ճիշտ գնահատել ու սիրել մեր երկիրը, մեր ժողովրդին: