Կարեն Ագուլյան

1898 թվականի հունվարի 13-ին Էմիլ ԶՈԼԱՆ փարիզյան L'Aurore թերթում «Մեղադրում եմ» խորագրով բաց նամակ հղեց Ֆրանսիայի Հանրապետության Նախագահ Ֆելիքս ՖՈՐԻՆ, կապիտան ԴՐԵՅՖՈՒՍԻ հանդեպ զինվորական դատարանի ապօրինի որոշումը մերկացնելու նպատակով։

Ալֆրեդ ԴՐԵՅՖՈՒՍԻՆ 1894-թվականին լրտեսության մեղադրանքով ցմահ բանտարկության էին դատապարտել, իսկ երբ երեք տարի անց հայտնաբերվեց իրական հանցագործ Վալսին ԷՍՏԵՐՀԱԶԻՆ, դատական համակարգը սեփական սխալը չխոստովանելու համար արդարացրեց վերջինի՛ս, բայց ո՛չ ԴՐԵՅՖՈՒՍԻՆ։

Մի կողմ թողնենք  մեղավոր ու անմեղ... խնդիրը վերաբերում էր Արդարադատությանը ու քաղաքացու վստահությանն իր երկրի դատական համակարգի նկատմամբ։ Ի՞նչը կարող է ավելի անհանդուրժելի լինել, քան օրենքի խախտումն օրենքի պահապանների կողմից։

ԶՈԼԱՆ, նյութապես լիովին ապահովված, գրական փառքի գագաթնակետում, որևէ անձնական շահ չուներ հրապարակավ պախարակելու Ֆրանսիայի Արդարադատության համակարգը։ Նա ոչ միայն գիտակից էր, այլ իր նամակի վերջում գրում է, որ պատրաստ է կրելու օրենքով նախատեսված պատիժը` ռազմական դատարանի որոշումը մամուլով քննադատելու համար։ Եվ դատապարտվե՛ց  ու աքսորվե՛ց, ընդհուպ մինչև ԴՐԵՅՖՈՒՍԻ արդարացումն ու իրավունքների լիարժեք վերականգնումը։

Բայց դա` Ֆրանսիայում էր... ավելի քան հարյուր տարի առաջ ...

Իրավաբանական ֆակուլտետի ուսանողներին մինչ օրս ուսուցանում են այսօրինակ բացառիկ դեպքերը` կանխելու համար հետագա դատական «սխալներն» ու «Մեղադրում եմ»-ները։

Վարդան Պերտոսյանի վթարին հաջորդած հետաքննության առաջին իսկ պահից մինչև վերջին դատական նիստում խաղարկվող խեղկատակությունը ապացուցում է, որ վճիռն արդեն կայացված է... քաղաքական չափանիշներով, այլ ո՛չ իրավական, իսկ  զգացական ու «բարոյական» բաղադրիչն ընդամենը քողարկվելու միջոց է։

Ո՞վ է պատվիրատուն (կամ ովքեր են)` այս պահին դա չէ կարևորը, քանի որ օրենքը հենց նրանք են ոտնահարում, ովքեր ի պաշտոնե կոչված են այն կատարելու, հսկելու և օրինազանցներին պատժելու։ «Կարո՞ղ է հանցագործությունը վերանալ այն երկրից,   որտեղ մեղավորը... դատավորն է»։  Այս բառերը Լեռ ԿԱՄՍԱՐԻՆՆ են, գրված տասնամյակներ առաջ, խորհրդային մղձավանջի տարիներին։ Ձա՜յն բարբառոյ յանապատի...

Իհարկե, պարկեշտությունը պահանջում է` որևէ երկրի արդարադատության ողջ համակարգին մեղադրանք ներկայացնելուց առաջ, առնվազն սպասել դատարանի որոշմանն ու միայն հետո...

Բայց մենք Հայաստանում ենք, իսկ պարկեշտությունը, ամեն ինչի պես, միակողմանի չի լինում։ Այն երկուստեք պիտի լինի։ Հանրապետությունում կգտնվի՞ գեթ մի մարդ, ով հավատում է մեր օրինապահների կամ «արդարադատների» պարկեշտությանը։

Ոստի, քանի դեռ Հայաստանում, օրինական վճռի կայացման ակնկալիքով Վարդան ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ դատաքննության ավարտին սպասելը միամտություն է, այժմ և իսկ 

ՄԵՂԱԴՐՈՒՄ  ԵՄ 

            Վարդան ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ քրեական գործի հետ ուղղակի առնչված.

• Քննիչներ` Հայկարամ ՀԱԿՈԲՅԱՆԻՆ, Դավիթ ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆԻՆ, Ռուբեն ՀԱԿՈԲՅԱՆԻՆ, նախկին քննիչ և «փաստաբան-մեղադրող» Ռուբեն ԲԱԼՈՅԱՆԻՆ
• Դատավորներ` Արիստակես ՍԻՍԱԿՅԱՆԻՆ, Արշակ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻՆ, Յուրի ԲԱՂԴԱՍԱՐՅԱՆԻՆ, Վաղինակ ՄԿՐՏՉՅԱՆԻՆ
• Դատախազներ` Վազգեն ՌՇՏՈՒՆՈՒՆ, Արմեն ԱՌԱՔԵԼՅԱՆԻՆ, Վահան ՍԱՐԳՍՅԱՆԻՆ, Արթուր ՍԱՐԳՍՅԱՆԻՆ,
• Հայաստանի Հանրապետության Հատուկ Քննչական Ծառայության պետ` Վահրամ ՇԱՀԻՆՅԱՆԻՆ, ՀԿԳ քննիչի պաշտոնակատար` Ա. ՕՀԱՆՅԱՆԻՆ
• ՀՀ Ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության պետ, փոխոստիկանապետ` Գագիկ ՀԱՄԲԱՁՈՒՄՅԱՆԻՆ
• ՀՀ Գլխավոր Դատախազի առաջին տեղակալ` Արամ ԹԱՄԱԶՅԱՆԻՆ
• ՀՀ Գլխավոր Դատախազությանը
• ՀՀ Արտաքին Գործերի նախարարությանը
• ՀՀ Ոստիկանությանը
• ՀՀ Արդարադատության նախարարությանը

մեր երկրի դատաիրավական համակարգը «բանանային հանրապետության» կամ կոյուղու մակարդակի իջեցնելու համար։

Լիովին գիտակցելով ներկայացրածս մեղադրանքի իրական ծանրությունը պատրաստ եմ Հայաստանի գործող իշխանությունների առաջին իսկ պահանջով ներկայանալու ցանկացած ատյանի առջև` հրապարակորեն պատասխան տալու ամեն բառիս համար։

 2013 թ. նոյեմբերին Հայաստանում 13 000, իսկ արտասահմանում` 15 000 հոգի ստորագրեցին Վ. ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ կալանքը որպես խափանման միջոց վերանայելու պահանջը։  Կալանքն ապօինաբար շարունակվում է մինչև օրս։ Այսօր նոր ստորագրահավաք է սկսված` անկախ դատա-ավտոտեխնիկական փորձաքննություն անցկացնելու պահանջով։ Ստորագրել են հազարավորներ, և գործընթացը շարունակվում է։