Աննա Բաբաջանյան

Հովհաննես Թումանյանը մշտապես երազում էր մեծ գրադարան ունենալու մասին: Այդ միտքը, հավանաբար, ծագել էր դեռևս Ջալալօղլու (այժմյան Ստեփանավան) դպրոցում սովորելու տարիներին: Այդ ընթացքում նա ապրում էր դպրոցի հիմնադիր Տիգրան Տեր-Դավթյանի տանը, ով ուներ բացառիկ հարուստ, հսկայական մի գրադարան, որն էլ պետք է ոգեշնչեր ապագա բանաստեղծին հետագայում ստեղծելու սեփական գրադարանը:

Հայտնի է, որ Թումանյանն իր առաջին աշխատավարձով գնել է գրապահարան: Նրա զավակների հուշերում կարդում ենք նաև, որ Թումանյանն ամենայն բծախնդրությամբ էր վերաբերվում իր գրքերին ու դրանց «թաքստոցներին»: Եվ երբ հայրը բացակայում էր տնից, երեխաները հաճախ նրան երկտող էին գրում, որտեղ նշում էին, որ գրադարանը լավ վիճակում է, ամեն բան իր տեղում է, անհանգստանալու կարիք չկա:

Տարիների ընթացքում գրքերի ավելանալուն զուգընթաց տասնապատկվում էր նաև գրապահարանների թիվը: Տան անդամները սկսում են դժգոհել, թե նա իր վաստակած ողջ գումարը ծախսում է գրքեր ու պահարաններ գնելու համար:

Երևանի Հովհաննես Թումանյանի թանգարանում պահվող յուրահատուկ մի իր էլ եկել-հասել է մեզ` ևս մեկ անգամ վկայելու բանաստեղծի` գրքի հանդեպ ունեցած «թուլության» մասին: Այն վկայում է նաև բանաստեղծի` իրավիճակից ելք գտնելու և նրա հնարամտության մասին: Այսպիսով, երբ 1907-1908-ական թթ. Թումանյանն աչքի տակ է առնում հերթական գրապահարանը` գեղեցիկ ձեւավորումներով և դիզայներական լուծումներով, նա, կարելի է ասել, կորցնում է քունն ու դադարը` պատրաստ լինելով դիմել ամեն քայլի, միայն թե պահարանը հայտնվեր իր տանը: Ու քանի որ բանաստեղծն իրեն չէր կարող նման շռայլություն թույլ տալ, ցանկալիին հասնելու ուղին ավելի դժվարին էր դառնում:

Ի վերջո, Թումանյանը երկար պրպտումներից հետո գտնում է լավագույն լուծումը: Նա մեկ գիշերում թարգմանում է Վ.Ավենարիուսի «Русские былины» ժողովածուից Իլյա Մուրոմեցին վերաբերող հատվածը, առավոտյան տանում է այն խմբագրություն, ստանում իր հոնորարն ու շտապում իրականացնել ցանկությունը: Եվ երբ գրապահարանն արդեն զարդարում էր տունը, Թումանյանի տնեցիները  ապագա ցուցանմուշին չափազանց խնամքով էին վերաբերվում` այն կատակով կոչելով  «Մուրոմեց»:

Փաստական տեղեկությունները` Հովհաննես Թումանյանի թանգարանի աշխատակցուհի Սուսաննա Ադամյանի