ՀՀ մարդու իրավունքների պաշտպանի գրասենյակը ապրիլի 4-ին հրապարակել է «2014թ. ընթացքում ՀՀ մարդու իրավունքների պաշտպանի գործունեության և երկրում մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների խախտման մասին» տարեկան զեկույցը: Այս զեկույցում ՄԻՊ Կարեն Անդրեասյանն անդրադարձել է նաև Երևանի Մ.Հերացու անվան պետական բժշկական համալսարանի ընդհանուր բժշկության ֆակուլտետի չորրորդ կուրսի ուսանողներին անվճար տեղերից զրկելու որոշմանը, ինչի մասին «Հետքը» գրել է: «Երևանի պետական բժշկական համալսարանը օրենքից չբխող սահմանափակումներ է ընդունել, ինչի հետևանքով պետության կողմից հատկացված անվճար տեղերի մի մասը չի տրամադրվել ուսանողներին»,- եզրակացրել է Կարեն Անդրեասյանը:

«2014 թվականին Պաշտպանին հասցեագրված դիմում-բողոքներից պարզվել է, որ Երևանի Մ. Հերացու անվան պետական բժշկական համալսարանի ընդհանուր բժշկության ֆակուլտետին 2011-2012թթ. ուսումնական տարում հատկացված 54 անվճար տեղերից 2014-2015թթ. ուսումնական տարում բաշխվել է միայն 29-ը:

 Նշենք, որ, ՀՀ կառավարությունը յուրաքանչյուր տարի տվյալ տարվա պետական բյուջեով բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների համար նախատեսված միջոցների սահմաններում, ըստ բուհերի և մասնագիտությունների, բաշխում է պետության կողմից տրվող ուսանողական նպաստների քանակը, որը տեղափոխվում է կուրսից կուրս:

Ստացվում է, որ 2011-2012թթ. ուսումնական տարում հատկացված 54 տեղերն ամբողջությամբ չեն տեղափոխվել կուրսից կուրս: Նախարարությունից հայտնել են, որ նշյալ անվճար ուսուցման տեղերի մի մասը մնացել է թափուր, քանի որ ուսումնական տարվա արդյունքներով բարձր առաջադիմություն ունեցող ուսանողների փոխատեղումը կատարվել է` համաձայն բուհի կողմից 27.11.2013 թվականին հաստատված «Ուսանողների գնահատման համակարգում ստուգարքների և քննությունների անցկացման ու հանձնման» կարգի (Կարգ) պահանջների: Նշյալ Կարգով սահմանվում է, որ ակադեմիական պարտքերի մարման շրջանում պարտքերը հանձնած ուսանողները չեն կարող մասնակցել ուսման վարձի լրիվ փոխհատուցման (անվճար) համակարգում ընդգրկվելու համար անցկացվող փոխատեղման մրցույթին (ռոտացիա):

Հարկ է նշել, սակայն, որ «Բարձրագույն և հետբուհական մասնագիտական կրթության» մասին ՀՀ օրենքի (Օրենք) և ԲՈՒՀ-ի և ուսանողի միջև կնքված երկկողմ պայմանագրի համաձայն` բարձրագույն և հետբուհական մասնագիտական կրթության բնագավառում ֆինանսական միջոցների տրամադրման կարգի հաստատումը, ներառյալ՝ ուսման վարձը փոխհատուցելու կարգը սահմանում է ՀՀ կառավարությունը: ՀՀ կառավարության համապատասխան որոշմամբ սահմանվում է, որ առաջին կուրսում ուսանողական նպաստի ձևով ուսման վճարի լրիվ կամ մասնակի փոխհատուցում տրամադրվում է ՀՀ պետական ԲՈՒՀ-երի ընդունելության կանոններով սահմանված կարգով ԲՈՒՀ ընդունված ուսանողներին, իսկ հաջորդ կուրսերում ուսանողական նպաստի ձևով ուսման վճարի լրիվ փոխհատուցում տրվում է մեկ ուսումնական տարվա քննությունների և ստուգարքների արդյունքներով առավել բարձր առաջադիմություն ունեցող ուսանողներին` մրցութային հիմունքներով:

Ավելին, օրենսդրությամբ չի սահմանվում «առավել բարձր առաջադիմություն» եզրույթը, իսկ ՀՀ կառավարության վերոնշյալ որոշմամբ չի նախատեսվում ռոտացիայի մրցույթին մասնակցելու բացառություն ակադեմիական պարտք ունեցող ուսանողի համար: Ստացվում է, որ Կարգով սահմանափակվում է ԲՈՒՀ-ին հատկացված անվճար տեղերի մրցույթին մասնակցելու ուսանողի իրավունքը:

Նշենք, որ Սահմանադրությամբ հստակ նշվում է, որ ֆիզիկական և իրավաբանական անձանց իրավունքների և ազատությունների սահմանափակումները, նրանց պարտականությունները սահմանվում են բացառապես ՀՀ օրենքներով: Տվյալ դեպքում ստացվում է, որ Կարգով սահմանափակվել են ուսանողների իրավունքները: Փաստորեն, «առավել բարձր առաջադիմություն» եզրույթի օրենսդրական ձևակերպման բացակայության հետևանքով, ԲՈՒՀ-ի ներքին իրավական ակտով սահմանփակվել է մի շարք ուսանողների՝ պետության կողմից հատկացված անվճար տեղերից օգտվելու իրավունքը:

Առաջարկ. ձեռնարկել միջոցներ «առավել բարձր առաջադիմություն» եզրույթի օրենսդրական սահմանման նախատեսման, ինչպես նաև ուսանողների՝ պետության կողմից հատկացված անվճար տեղերից օգտվելու իրավունքի վերականգնման ուղղությամբ»: