Արամայիս Միրզախանյան, Համահայկական համաժողովի մասնակից

Այս խորագրով գրված  իմ հոդվածը, տես  http://norkhosq.net/?p=7677,

բուռն տարակարծությունների առիթ հանդիսացավ, այդ իսկ պատճառով վերադառնում եմ նյութին, դրա շուրջ մեկնաբանումների փորձ կատարելու նպատակով:  (Չակերտների մեջ բերված վերնագիրը պատկանում է Թեհրանի հայոց թեմի պատգամավորական ժողովի անդամ, դոկտոր Ռուբիկ Սարդարյանին: Ես հղում եմ կատարել Ռ. Սարդարյանի հոդվածին՝ Երևանի «ԱԶԳ» օրաթերթին և «Նոր խոսք» կայքէջին):

http://norkhosq.net/?p=7652

Ուրախալի է, որ մեր ընթերցող ու ունկնդրող ազգակիցները  անտարբեր չեն գտնվում սփյուռքում և հայրենիքում, մեր ազգային կյանքում տեղի ունեցող իրադարձություններին և կատարում են իրենց քննադատական ու վերլուծական տեսակետները:

 2011թ. սեպտեմբերի 18-20- ին Երևանում տեղի ունեցած «Սփյուռքի կազմակերպությունների ղեկավարների և  ներկայացուցիչների համահայկական համաժողով»-ի մասնակից լինելուս հանգամանքը և նաև իմ պարտականությունները կատարելու ուղղությամբ, փորձեցի Հայաստանի Gala TV –ի Ԟի հարցազրույցի միջոցով

 http://norkhosq.net/?p=7280

 ներկայացնել համաժողովի ընթացքում տեղի ունեցածը և հայտնել  իմ տեսակետներն ու կատարել մեկնաբանումներ: Ինչպես գիտենք , սեղմ ժամանակում տեղի ունեցած այսպիսի ժողովների ընթացքում բոլոր հարցերը քննարկելու և վերլուծություններ կատարելու  հնարավորություն չի լինում, այդ իսկ պատճառով հետ ժողովյան քննարկումներն անհրաժեշտ են:

Համաժողովի ընթացքում քննարկված նյութերի մեջ առանձնահատուկ հետաքրքրություն առաջացրեց Մեծի տանն Կիլիկիո Կաթողիկոս Արամ Ա.-ի  քննադատական ելույթը՝ ուղղված Հայաստանի իշխանություններին: Արամ կաթողիկոսի ելույթը, որը կատարվեց անմիջապես ամենայն հայոց կաթողիկոս Գարեգին Բ.-ի իշխանամետ ելույթից հետո, բուռն քննարկումների առիթ հանդիսացավ ժողովի մասնակիցների մոտ: Պետք է նշել, որ ժողովի մասնակից հոգևորականների թիվն ակնհայտ բարձր էր, և մշտապես առաջին շարքերում էին գտնվում, աշխարհիկ մասնակիցներին պահելով իրենց թիկունքում:

 Պետք է նշել, որ Արամ Ա.-ի ելույթը ոչ մի նորություն չէր պարունակում: Հայաստանի հանրապետության քաղաքական, տնտեսական ծանր վիճակը, մարդու իրավունքների ոտնահարման ու արտագաղթի ցավալի իրողությունները նորություններ չեն սփյուռքի մասնակիցների համար, իսկ հայաստանցիների համար այդ բոլորը ամենօրյա փաստացի վիճակ է:

 Արամ կաթողիկոսից հետո ելույթ ունեցողների շարքում էր նաև ՀՅԴ-ի բյուրոյի ներկայացուցիչ Հրանդ Մարգարյանը, որի ելույթը նույնպես իշխանությունների քննադատություն էր  և մատնանշում էր  վերը բերված թերությունները: Ծանոթ լինելով Անթիլիասի կաթողիկոսության ստեղծման պատմությանը և ՀՅԴ հետ մշտական մտերմիկ փոխհամագործակցության  պատմությանը,  դժվար չէր տեսնել ,որ ուղիղ  կապ կար երկու ելույթների միջև: Մի խոսքով Հայաստանի ընտրությունները յոթը սարի ետևում չեն... Հայաստանի սոցիալ-տնտեսական վատ վիճակը և Արամ կաթողիկոսի մատնանշած ցավալի  երևույթները գոյություն ունեին նաև այն ժամանակ, երբ ՀՅԴ-ն  Հայաստանի հանրապետության պետական կոալիցիայի հաստատուն անդամներից էր: Վեհափառ Արամ կաթողիկոսը ինչու՞ այն ժամանակ գավազանը գետին չզարկեց ու չասաց այն բոլորը, ինչ ասաց համաժողովի ընթացքում: Այստեղ կարելի է ասել. Այո՛, ԱՐԱՄ  ԿԱԹՈՂԻԿՈՍԸ  ՓՈԽԵԼ  Է ԻՐ ՌԱԶՄԱՎԱՐՈՒԹՅՈՒՆԸ, քանզի ՀՅԴ –ն այդպես է պահանջում:

Համաժողովի մասնակիցների ճնշող մեծամասնությունը սփյուռքի մտավորականներ էին՝ գրող, բանաստեղծ ,թերթերի խմբագիրներ, ուսուցիչներ, համալսարանների տեսուչներ , դասախոսներ, միությունների ու կուսակցությունների ղեկավարներ ու հոգևորականներ, մարդիկ ովքեր հսկայական գիտելիքների պաշար ու աշխատանքի փորձ ունեն: Այպիսի պատկառելի լսարանի նկատմամբ պահանջվում էր լրջագույն վերաբերմունք: Ցավոք, ոմանք չարաշահեցին...

Համաժողովի կարևոր ելույթներից էր Ռուսաստանի հայերի միության և համաշխարհային հայկական կոնգրեսի նախագահ, ՅՈՒՆԵՍԿՕ- ի բարի կամքի դեսպան պրն. Արամ Աբրահամյանի ելույթը : Նա Մեծի տանն Կիլիկիո կաթողիկոս Արամ Ա.– ին  և ներկա մեծ  թվով վարդապետներին ու սրբազաններին հիշեցրեց, որ  հայ-ԱառաքելականԞ եկեղեցին տասնամյակներ շարունակ անթույլատրելիորեն մնում է երկփեղկված: Նա նշեց. Հանուն հայրենիքի ու ժողովրդի, հայ եկեղեցու վերամիավորումն անհետաձգելի հարց է: Ցավով պետք է նշել այն մասին, որ ոչ մի հոգևորական իր տեսակետը չարտահայտեց այս կարևորագույն հարցի շուրջ... Այո, այս հույժ կարևոր հարցում  ԱՐԱՄ  ԿԱԹՈՂԻԿՈՍԸ  ՉԻ ՓՈԽԵԼ  ԻՐ ՌԱԶՄԱՎԱՐՈՒԹՅՈՒՆԸ  և Կիլիկիայի աթոռը շարունակում է սփյուռքը պահել երկպառակտված ու եկեղեցին քաղաքականացված ու կուսակցականացված: Մի շարք եկեղեցական թեմեր, այդ թվում Իրանի երեք  թեմերը, մնում են անջատված Մայր Աթոռ Ս. Էջմիածնից և պահվում են  Անթիլիաս- Դաշնակցական միության հակակշռի տակ :

Միանալով Ռուսաստանի հայության նախագահ՝ պրն. Արա Աբրահամյանի պահանջին, ցանկանում եմ օր առաջ միավորված տեսնել հայոց եկեղեցին, մի բան, որը իր բարերար ազդեցություն կունենա համայն սփյուռքահայության համախմբվածության գործում:

2011-10-30, Ստոքհոլմ