Գագիկ Աղբալյան

«Օլդ Բենդ» էթնիկ քառյակը Հայաստանի երաժշտական աշխարհի վերջին տարիների գլխավոր հայտնություններից է: «Օլդ Բենդ»-ին Երեւանում սիրում են: Խումբը տարվա մեջ ունենում է շատ քիչ թվով համերգներ: Եվ դա լինում է այն ժամանակ, երբ խմբի հիմնադիր անդամ, կոմպոզիտոր, քառյակի երգացանկի երգերի մեծ մասին մշակման հեղինակ Ալեքսանդր Իրադյանը, ով սովորում է Բրյուսելի Թագավորական կոնսերվատորիայում, այցելում է Երևան։

Սեպտեմբերի 20-ին Տիկնիկային թատրոնում տեղի ունեցավ «Օլդ Բենդ» էթնիկ քառյակի այս տարվա առայժմ միակ համերգը՝ «Նորից միասին» խորագրով։

«Սա  մեր ամենաէմոցիոնալ համերգն էր»,- ասում են բենդի անդամները` նշելով, որ այդ օրը ֆանտաստիկ էներգետիկայով հանդիսատես էր հավաքվել։

Առաջիկայի համար «Օլդ Բենդ»-ը պլանավորում է էթնիկ երաժշտության փառատոնների մասնակցել Հայաստանից դուրս, ինչպես նաեւ առաջին ձայնասկավառակի ձայնագրման եւ թողարկման համար  հովանավոր գտնել:   

Խմբի երեք երաժիշտները՝ Անուշիկ, Լիլիթ եւ Արամ Հարությունյանները, նույն գերդաստանից են: «Օլդ Բենդ»-ի երաժիշտները պատասխանում են «Հետք»-ի հարցերին:

- Ի՞նչ նպատակ է հետապնդում «Օլդ Բենդն»՝ իր գործունեությամբ։ Հնարավո՞ր է Հայաստանում առաջ շարժվել, սկզբունքորեն ներկայացնելով բացառապես էթնիկ երաժշտություն։

Անուշիկ Հարությունյան - «Օլդ Բենդի» նպատակը հայ էթնիկ երաժշտությունը հանրությանն  առավել հասանելի ձեւով ներկայացնելն է՝ միեւնույն ժամանակ չաղավաղելով այն։ Անկեղծ ասած, երբեւէ չենք կենտրոնացել Հայաստանում առաջ շարժվելու վրա, որովհետեւ առանց այդ էլ տարին մեկ ենք ակտիվ, հազիվ հասցնում ենք միասին երգել։ Չնայած դրան, մեր հանդեպ հետաքրքրություն միշտ կա։ Հանդիսատեսը կարոտում է, մենք ոգեւորվում ենք եւ տարեցտարի նոր հաջողություններ ենք գրանցում։

Լիլիթ Հարությունյան - Եթե ավելի երկար ժամանակ միասին անցկացնեինք, վստահ կստացվեր առաջ գնալ: Դա հնարավոր է:

- Նման նախագծերը, ինչպիսին է «Օլդ Բենդ»-ը, լսարանի ներկայիս նախընտրությունների եւ շոուբիզնեսում գործող խաղի կանոնների պարագայում  կարո՞ղ են դառնալ բիզնես։

Անուշիկ - Էթնիկ երաժշտությունը որքան էլ հիմա տրենդի մեջ է, միեւնույն է, Մարզահամերգային համալիր չի լցնի։ Այսինքն՝ բիզնեսի առումով չի կարող նույն հարթության վրա լինել, օրինակ, ՀՀ վաստակավոր արտիստ Արմենչիկի հետ։ Պատճառները բազմաթիվ են: Երաժշտական անգրագիտությունը, սեփական արվեստի հանդեպ ոչ սկզբունքային մոտեցումը, հանրության բավական լայն շերտերի դեգրադացիան այնքան արմատացած են, որ երաժիշտներն, ովքեր փորձում են հավատարիմ մնալ իրենց երաժշտական որակին, մասսայականություն կարող են վայելել եւ վայելում են աշխարհի բազմաթիվ երկրներում, բայց ոչ իրենց հայրենիքում։

- Մի պահ կարծես թե ժողովրդական երգ ներկայացնելը երգիչ-երգչուհիների համար պատվի ու հեղինակության հարց էր դարձել։ Կատարումների մեծ մասն անորակ էր: Այդուամենայնիվ, ունենա՞լ, բեմ բերե՞լ էթնիկ երաժշտություն՝ անկախ որակից, թե՞ պարտադիր պահել որոշ չափանիշներ։ Լավ է շատ եւ անորա՞լ, թե քիչ եւ՝ որակով:

Անուշիկ Հարությունյան - Դեռ շատ նոր «ժողովրդական» երգեր կգրվեն, հները կաղավաղվեն, եւ կատարողները կկոչվեն ժողովրդական երգիչներ, եւ շատ քչերը կհասկանան, որ ժողովրդական, էթնիկ, ֆոլկ, ազգագրական երգերն ու պարերը վաղուց՝ դարեր առաջ են ստեղծվել ու հասել մեր օրեր։ Իսկ որակական չափանիշները պահելու համար պետք է ընտրածդ երգին վերաբերող մի քանի նյութ ավել ուսումնասիրես կամ դիմես մասնագետի խորհրդին։

-Այս օրերին քննարկվում է Հ1-ի երաժշտական նախագծերից մեկը, որտեղ հնչում է ռեստորանային երաժշտություն։ Ինչպիսի՞ն է ձեր վերաբերմունքը այս եւ նմանատիպ նախագծերին։ Կարծիքներ կան, որ Հայաստանում այդ տեսակ երաժշտությունը լայն սպառման ապրանք է համարվում։

Անուշիկ Հարությունյան - Ես ընդունում եմ, որ ռեստորանային, ռաբիս երաժշտությունն առանձին մշակույթ է՝ բավական խորը արմատներ գցած, բայց համոզված եմ, որ այս երաժշտությունը պետք է հանրության համար հասանելի լինի միայն կոնկրետ վայրերում: Ինչքան էլ ես չսիրեմ, կա մարդկանց ստվար զանգված, ովքեր սիրում են ռաբիսը, եւ արդար չի լինի նրանց զրկել այդ հաճույքից: Եվ հենց այդ մարդկանց սիրո հաշվին պետք է երբեմն գումար վաստակել, որպեսզի մեր երկրում կարողանալ ապրել եւ ստեղծագործել:

Բայց դա ամենեւին էլ չի նշանակում, որ այս երաժշտությունը պետք է պետական մակարդակով պրոպագանդվի, ինչը փաստորեն արվում է, եւ ֆինանսավորվի նաեւ իմ վճարած հարկերով: Երբեք չեմ մեղադրել այն երաժիշտներին, ովքեր ռաբիս երաժշտությամբ գումար են վաստակել, բայց ժամանակին երբեք այդ երաժշտությունը բեմ չեն բարձրացրել եւ տեսահոլովակներով չեն հեղեղել եթերները: Պետք է ուղղակի գրագետ լինել, պրոֆեսիոնալ, որ նույնիսկ ռեստորանային բիզնեսում մի քանի ելեւէջով ու ռիթմով խաբելով՝ կարողանաս մատուցել որակով երաժշտություն:

Իսկ այն կարծիքը, թե պահանջարկն է ծնում առաջարկ, եւ թե իբր հասարակության մեծամասնության թելադրանքով պետք է շարժվել, ընդամենը ստոր խաբեություն է, միֆ: Արվեստագե՛տը պետք է ճաշակ թելադրի, թե չէ նույն բանն է, ինչ, օրինակ, գնանք ատամնաբույժի մոտ, թելադրենք, թե որ գործիքով եւ ինչպես աշխատի:

-Ձեր վերջին համերգը անկախության տոնի նախօրյակին էր։ Շատը է քննարկվում՝ անկախ ենք, անկախ չենք, ուրիշն է մեզ թելադրում եւ այլն: Մեր 25-ամյա անկախությունն ինչպե՞ս կբնութագրեք:

Անուշիկ Հարությունյան - Շատ կարճ կպատասխանեմ: Հայաստանում կան անկախ մարդիկ, բայց իրական պետական անկախություն դեռ չունենք:

- Անկախ Հայաստանի ամենամեծ ցավը ո՞րն է։

Ալեքսանդր Իրադյան - Հայաստանի ամենամեծ ցավերից է որակյալ կրթողների  տարեցտարի նվազումը եւ կրթվողների մոտ ավելացող դեմոտիվացիան: Մարդիկ երկրից հեռանում են, դա շատ ցավալի է, իսկ շատ դեպքերում էլ՝ հասկանալի: Մենք ունեինք բոլոր իմաստներով բարձրակարգ կրթություն, պրոֆեսորներ, ում  տեսնելն արդեն իսկ պատիվ էր: Ես սովորել եմ լեգենդար դասախոսների մոտ, բայց նրանց ոչ մի երիտասարդ  լեգենդ դեռ չի փոխարինել: Այս երեւույթն առկա է համարյա  բոլոր ոլորտներում: Մարդիկ ասում են՝ ու՞ր են մեր երիտասարդները, չկա՜ն…  ոչ, նրանք կան, շնչում են ու երջանիկ են իրենց ստեղծած աշխարհում, ուղղակի մարդկային  փոքրոգությունն  այն աստիճանի է հասել, որ քո աշխարհն այլեւս չես էլ ուզում որեւէ մեկի ցույց տալ, վախենում ես փչացնեն, վախենում ես, որ քո գաղափարները կգողանան կամ կմերժեն: Իսկ արտերկրում նոր մտքերն ու մոտեցումները սովորաբար ընդունվում են:

- Կա՞ն հանրային նշանակության հարցեր, որոնց չլուծվելու դեպքում «Օլդ Բենդը» դուրս կգար իր երաժշտական գործունեության սահմաններից եւ կանցներ քաղաքական ակցիաներ կկազմակերպելուն:  

Անուշիկ Հարությունյան - Մեր պայքարի դաշտն այլ է: Բենդին այդ դերում չեմ տեսնում: Անհրաժեշտության դեպքում քաղաքացիական ակտիվություն կցուցաբերենք բացառապես որպես ՀՀ քաղաքացի:

- Մի անգամ «Օլդ Բենդը» հրաժարվել էր երգել մի կորպորատիվում այն պատճառով, որ դրան պետք է մասնակցեին հանրապետության ամենաբարձր շերտի չինովնիկները։ Ինչո՞վ է պայմանավորված այս մոտեցումը։ Ընդհանրապես, արդյո՞ք երաժիշտը պետք է քաղաքական մոտեցումներով առաջնորդվի, թե՞ պետք է զբաղվի միայն ու միայն երաժշտությամբ։

Ալեքսանդր Իրադյան - Մարդկանց կարող է թվալ, որ «Օլդ բենդ»-ն  ամբիցիոզ է, եւ դա իրոք այդպես է: Մեզ հետ անչափ դժվար եւ չափազանց հեշտ է աշխատել: Հարցն ընդամենը մոտեցման մեջ է:

Մեզ պետք է լսել եւ զգալ, մեզ հետ պետք է ապրել եւ անցնել այդ փոքրիկ երաժշտական ճանապարհով: Մենք երգում ենք առանց որեւէ նվագակցության՝ ակապելլա: Չափազանց դժվար կլինի երգել, եթե մեզ չլսեն ու բարձր խոսեն: Մենք հրաժարվում ենք այդպիսի ելույթներից նաեւ այն պատճառով, որպեսզի երաժշտությունը, որը մենք ներկայացնում ենք, չիջեցնի իր նշաձողը եւ չկորցնի այն ազդեցությունն ու հուզականությունը, ինչի շնորհիվ  մեր հանդիսատեսը մեզ չի մոռանում: Մենք ռեստորանային համերգներ ունեցել ենք, բայց ամեն ինչ կազմակերպվել է այնպես, որ մեր ելույթի ժամանակ ընթրիքն արդեն ավարտված է եղել, աթոռների դիրքը՝ դեպի մեզ, եւ սպասարկում եղել է միայն ընդմիջման ժամանակ:

Անուշիկ Հարությունյան - Երաժիշտը և ընդհանրապես արվեստի մարդիկ, նախընտրելի է, որ զբաղվեն միայն իրենց գործով, բայց միշտ տեղյակ լինեն երկրում կատարվող գործընթացներից: Միջոցառումը, որին հրաժարվեցինք մասնակցել, մի շատ հետաքրքիր հաստատության բացման արարողություն էր: Թեեւ հրավիրել էին մեր ընկերները, հրաժարվեցինք մասնակցել, քանի որ բացման արարողության ժամանակ մենք ընդամենն ինտերիերի մի մասն էինք լինելու: Ոչ ոք չէր լսելու մեզ, քանի որ 15-20 րոպեում հազիվ կարելի է հասցնել ժապավեն կտրել, մի քիչ զբոսնել տարածքով, հարցազրույց տալ ու գնալ, շարունակել պետական կարեւոր հարցեր լուծել: Ունեցել ենք մի քանի ելույթներ, որոնց ներկա են եղել եւ՛ նախարարներ, եւ՛ վարչապետ, եւ՛ այլ պաշտոնյաներ: Մենք երբեք հանդիսատես չենք ընտրում: