Արաքս Մամուլյան

Հայաստանի ներկա քաղաքական զարգացումների վերաբերյալ «Հետք»-ը զրուցել է քաղաքագետ, «Թրանսփարենսի ինթերնեշնլ» հակակոռուպցիոն կենտրոնի ընտրական ծրագրերի ղեկավար Արմեն Գրիգորյանի հետ:

- Պարո՛ն Գրիգորյան, այսօր ՀՀ նախկին վարչապետ Հովիկ Աբրահամյանը լքեց Հայաստանի Հանրապետական կուսակցությունը՝ տեղեկացնելով, որ  շարունակելու է ակտիվ զբաղվել քաղաքականությամբ, քանզի համոզված է, որ ունի  բավարար ուժ, գիտելիքներ ու փորձ՝ ծառայելու պետությանն ու ժողովրդին: Իր քաղաքական գործունեության ընթացքում Աբրահամյանը դրսևորե՞լ է իր կողմից մատնանշված հատկանիշները: Առհասարակ ինչպե՞ս եք մեկնաբանում Աբրահամյանի` ՀՀԿ-ն լքելու քայլը:

-Նկատենք, որ Հովիկ Աբրահամյանի խոսքում  որոշակի հակասություն կա իր նախկինում արտահայտած տեսակետի հետ, քան որ Տնտեսագիտական համալսարանում ուսանողների հետ հանդիպման ժամանակ մեկ անգամ նա հայտարարել է, որ շատ խելք պետք չէ` քաղաքականությամբ զբաղվելու համար, ու այսօր, փաստորեն, իր հայտարաության մեջ խոսում է նաև խելքի մասին: Ինչ վերաբերում է ՀՀԿ-ից դուրս գալուն, ապա ես կարծում եմ, որ Աբրահամյանը առաջարկություն է ստացել ՀՀԿ շտաբը ղեկավարելու, սակայն դրա դիմաց վարչապետի պաշտոնի տեսքով փոխհատուցում պահանջել, Սերժ Սարգսյանն էլ այդ գործարքին չի համաձայնել: Արդյունքում Հովիկ Աբրահամյանը  լքել է ՀՀԿ-ն:

-Տեսակետ կա, որ վերջին օրերին քաղաքական դաշտում տեղի ունեցող գործընթացներն, այդ թվում ՀՀԿ-ականների՝ կուսակցությունը լքելը, պլանավորված է և վերահսկվում է իշխանության կողմից:

-Ավտորիտար ռեժիներն, ինչպիսին Հայաստան  է, հիմնականում նման բաներ թույլ չեն տալիս: Երբ մարդիկ համակարգից սկսում են դուրս գալ, ու դա համատարած է դառնում, այդպիսով ընդհանուր համակարգին մեսսիջներ են ուղարկվում,  և դա համակարգում անկայունություն է ստեղծում: Կարելի է ասել, որ համակարգի տեսանկյունից այդ պնդումն այնքան էլ հիմնավոր չէ:  Եթե նայենք, օրինակ, Հովիկ Աբրահամյանի տեսանկյունից, նա իշխանությանը որևէ մարտահրավեր չի ուղարկում, այլ ընդամենն ասում է, որ Հանրապետական կուսակցությունից դուրս է գալիս: Կարծում եմ` ավելի շատ այս ամենը տեղավորվում է այն տրամաբանության մեջ, որ Հովիկ Աբրահամյանն ու Սերժ Սարգսյանը չեն կարողացել համաձայնվել որոշակի հարցերում, և Հովիկ Աբրահամյանը չի ցանականում ընտրակեղծարարությունների իր ձիրքը ծառայեցնել Սերժ Սարգսյանին:

-Հասարակությունը չի հավատում և ընդունում նաև ՀՀԿ-ից դուրս եկածներին: Մասնավորապես շարունակում է քնադատել Հովիկ Աբրահամյանին, Սեյրան Օհանյանին, արդյոք այս պարագայում, երբ, փաստորեն, միևնույնն  է, հնարավոր չէ արժանանալ ժողովրդի վստահությանը, ՀՀԿ-ականները շահագրգռված կլինին դուրս գալ կուսակցությունից, եթե անգամ իսկապես նման ցանկություն ունենան:

-Իրականում հանրության կողմից ընդունվելու խնդիր, իհարկե կա, բայց ես կարծում եմ, որ Հանրապետական կուսակցությունում մնալն էլ ավելի լուրջ խնդիր է, քանի որ Հանրապետականի հանդեպ քննադատությունն էլ ավելի ուժեղ է: Հանրապետականը հանրության մոտ նույնիսկ 20 %-ին հասնող աջակցություն չունի, ուստի չեմ կարծում, որ այս կուսակցությունից դուրս գալով` այդ մարդիկ ավելի շատ են թիրախավորվում, քան ՀՀԿ-ի ներսում մնալով:

-Ձեր գնահատմամբ՝ այսօր քաղաքական դաշտում մանդատակռիվ է, թե՞ գաղափարական պայքար և արդյոք ընտրություններին մասնակցելու համար դաշինքներ կազմած քաղաքական ուժերին պատկերացնում եք հետագայում միասին աշխատելիս, ընդհանուր որոշումներ կայացնելիս:

-Ինչ վերաբերում է համագործակցելուն....անգամ կուսակցություններում դժվար խնդիր է կուսակցական գիծը պահելը: ԱՄՆ-ում և Մեծ Բրիտանիայում նույնիսկ կուսակցություններում կա պաշտոնատար անձինք, որոնք հսկում են, որ կուսակցության անդամները հետևեն կուսակցական գծին, այսինքն՝ հետևում են, որ բոլորը նույն կերպ ընտրեն, քաղաքական գիծը պահեն, և նույնիսկ այդ պայմաններում դա չի հաջողվում: Հայաստանում այսօր ձևավորված դաշինքների պարագայում այս հարցը շատ ավելի բարդ է լինելու: Կախված է լինելու, թե իշխանությունն այդ ժամանակ ով է լինելու, քաղաքական դաշտում ինչ դասավորվածություն է լինելու. գուցե այդ դաշինքների շահերից բխի համատեղ աշխատելը: Ինչ վերաբերում է մանդատակռիվին, միանշանակ կա մանդատակռիվ, բայց պետք է նաև հասկանալ, որ առանց մանդատի չես կարող քաղաքականությամբ զբաղվել: Եթե, ենթադրենք ուզուն են ինչ- որ փոփոխության հասնել, ապա պետք է մանդատ ունենան: Ինչ վերաբերում է  գաղափարական ընտրությանն, ապա, կարծում եմ,  որ չկա այդպիսի ընտրություն, և դա գալիս է հիմնականում ընտրությունների անցկացման խնդրից. քանի որ մրցակցային ընտրությւոններ չկան, սկսվում է մեկ այլ գործընթաց: Մարդիկ հասկանում են, որ Հանրապետականի հետ չեն կարող մրցակցել գաղափարի շուրջ. նրա հետ պետք է մրցակցել այլ ձևով, քանի որ ՀՀԿ-ն կեղծում է: Եվ այստեղ է խնդիրը, որ մենք չենք կարողանում ունենալ գաղափարական մրցակցություն: Միևնույն ժամանակ պետք է ընդունել, որ անգամ Արևմուտքում այս պահին գաղափարական ընտրությունների խնդիր կա:

-Դուք համակարգում եք նաև «Թրանսփարենսի ինթերնեշն» հակակոռուպցիոն կենտրոնի ընտրական ծրագրերը: Որքա՞ն  դիտորդ է այս պահին պատրաստակամություն հայտնել դիտորդություն իրականացնելու առաջիկա ընտրությունների ընթացքում:

-Դիտորդների հետաքրքրվածության մակարդակը բավականին բարձր է: Մեկ ամսից էլ քիչ է, ինչ մենք հայտարարել ենք դիտորդական առաքելության մասին ու արդեն մոբիլիզացրել ենք 1100-ից ավելի դիտորդ: Եթե այս տեմպերով աշխատենք, մոտ 4000 դիտորդ կունենանք ընտրություններին: Բայց այնուամենայնիվ, ընտրական համակարգի նկատմամբ  վստահության ցածր մակարդակ կա: Միևնույն ժամանակ պետք է արձանագրել, որ անգամ այս պարագայում Հայաստանի անկախության բոլոր շրջաններում  հասարակությունը միշտ ընտրություններին մասնակցել է, և դրա համար է, որ 1991-ից հետո Հայաստանի բոլոր իշխանությունները ընտրակեղծիքների են դիմել:

-Եթե այս ընտրություններին ևս գործի ընտրակեղծիքների մեխանիզմն, ապա, ձեր կարծիքով՝  հասարակությունը դուրս կգա՞ փողոցային պայքարի:

-ԱԺ ընտրություններից հետո  մենք երբեք չենք ունեցել դեպքեր, երբ մարդիկ դուրս գան փողոց, բայց մյուս կողմից սա դարձել է կարևոր ընտրություն, քանի որ փոխվել է երկրի կառավարման համակարգն ու խորհրդարանական ընտրությունները, փաստորեն, իշխանություն ձևավորելու կարևորագույն գործընթացն են: Այդ իսկ պատճառով դժվար է հասկանալ, թե՛  քաղաքական ուժերի, և թե՛ հասարակության արձագանքը, եթե իշխանությունն ընտրակեղծիքների միջոցով նորից վերարտադրվի: