Գայանե Սարգսյան

Վանաձորցիներն ու Վանաձոր այցելող հյուրերն այսուհետ կարող են քաղաքի շենքերի պատերին տեսնել լոռեցի արվեստագետների, քաղաքի զարգացման գործում մեծ ավանդ ունեցած մարդկանց նկարները, ինչպես նաև Լոռուն բնորոշ կոլորիտային պատկերներ:

Street-Art-ը նման դրսևորումներով ներկայացնելու գաղափարը վանաձորցի Վահե Խաչիկյանի մոտ առաջացել է դեռ տարիներ առաջ:

«Մի ծրագրի շրջանակներում գնացել էինք Ուկրաինա, այնտեղ մեզ տարել էին զբոսնելու ու որպես քաղաքի տեսարժան վայրեր` պատերի վրա նկարված ինչ-որ նկարներ էին ցույց տալիս: Առաջին անգամ հենց այդ ժամանակ մտածեցի` իսկ ինչո՞ւ մենք էլ չունենանք»,- հիշում է Վահեն:

Վերադառնալով Հայաստան ու ուսումնասիրելով տեղի փորձը` Վահեն ու  ընկերները, ովքեր նորաստեղծ «Մենք» երիտասարդկան հկ-ի անդամներ են, արձանագրել են, որ Street-Art-ի դրսևորումներ կան ոչ միայն  մայրաքաղաքում, այլև Գյումրիում:

«Երբ ընկերներով հավաքվում, խոսում էինք, միշտ ասում էինք՝ ինչ հավես ա, որ Գյումրիում պատերի վրա ինչ-որ սիրուն նկարներ են հայտնվում, որ Երևանում բոլոր դալանները գունավոր են, իսկ Վանաձորը մնում է նույն ստոպին: Ինչպես ասում են, բոլորն առաջ են գնում, իսկ մենք մնում էինք նույն տեղում: Բոլորն ասում էին՝ լավ կլինի, որ մեր մոտ էլ լինի, բայց ոչ ոք չէր նախաձեռնում: Որոշեցինք մենք լինենք նախաձեռնողը»,- ասում է Վահեն:

«Սկզբում նախատեսել էինք վանաձորցի հայտնիների նկարներն ունենալ, հետո որոշեցինք նեղ շրջանակից դուրս գալ ու ներկայացնել լոռեցի հայտնիներին, նպատակ ունենալով բարձրացնել  նրանց մասին մարդկանց՝ հատկապես երիտասարդների ու երեխաների  տեղեկացվածության մակարդակը»,- նշում է թիմի անդամ Թաթուլ Ղազարյանը:

Ճանաչված լոռեցիների դիմանկարները պատկերելու համար փողոցների ու շենքերի ընտրությունը կատարվել է Վանաձորի քաղաքապետարանի քաղաքաշինության ու ճարտարապետության բաժնի հետ համատեղ:

Երկար մտածելուց հետո երիատասարդները  որոշել են առաջ շարժվել միաժամանակ երկու ուղղությամբ: Հայտնիների նկարներից զատ շենքերի պատերին կհայտնվեն նաև ՏԻՄ օրենքին ու մասնակցային կառավարմանը վերաբերող գրառումներ:

Թիմի անդամները վստահեցնում են՝ դրանք պետք է լինեն կարճ, ժողովրդին հասկանալի լեզվով, առանց ավելորդ տերմինաբանության:  

«ՏԻՄ պարտականությունների ու սեփական իրավունքների մասին իրազեկվելով քաղաքացիները հնարավորություն կունենան  մասնակցել համայնքի կառավարմանը, հանդես գալ առաջարկություններով: Շատերն,  օրինակ, նույնիսկ չգիտեն, որ իրավունք ունեն մասնակելու ավագանու նիստերին: Նման ինֆորմացիայի տարածումը հանրամատչելի ձևով  կնպաստի երիտասարդների ակտիվացմանը»,- նշում է Գայանե Թունյանը:

«Գրաֆիտիներից մեկն այսպիսին է՝ քո ձայնը կարևոր է: Եթե այս միտքն ամեն օր աչքիդ առաջ է, ամեն օր այդ հատվածով անցնելիս այդ գրառումն ես տեսնում, այն աստիճանաբար սկսում է ազդել քո ենթագիտակցության վրա», - կարծիք է հայտնում Վահեն ու անկեղծանում՝ պատկերած գրաֆիտիներն առաջին հերթին ազդել են հենց իրենց վրա:

Երիտասարդները կարողացել են ծրագիրը կյանքի կոչել ՀԿ կենտրոնի կողմից իրականացված դասընթացներին մասնակացելու, մրցունակ դրամաշնորհային ծրագիր գրելու ու ԱՄՆ միջազգային զարգացման գործակալության կողմից փոքր դրամաշնորհ ստանալու արդյունքում:

Լոռեցի մեծերին պատկերելու հարցում երիտասարդներին աջակցում են տեղացի նկարիչները: Առաջին՝ Հովհ. Թումանյանի դիմանկարի հեղինակները Սենիկ Մանուկյանն ու Համլետ Հակոբյանն են: Առաջիկայում թիմին կաջակցեն նաև գյումրեցի նկարիչները, ովքեր այս ոլորտում ավելի մեծ փորձ ունեն:

Երիտասարդները համագործակցության են հրավիրում բոլոր նրանց, ովքեր ցանկանում են մասնակցել հարազատ քաղաքը գեղեցկացնելու գործին:

«Յուրաքանյուր նկարիչ իր ձեռագիրն ունի, եթե նկարիչները տարբեր լինեն, քաղաքի նկարներն էլ ավելի բազմազան կլինեն»,- ասում է Գայանեն:

Երիտասարդների նախաձեռնությունը քաղաքում ոչ միանշանակ է ընդունվել: Դա թիմի անդամները կապում են նաև նախընտրական շրջանի հետ:

«Գրաֆիտի ենք անում, մոտենում են,  թե ո՞ւմ պատվերն եք անում, ո՞ւմ համար եք աշխատում: Ստիպված ենք լինում բացատրել, որ որևէ մեկի համար չենք անում, այլ մեր քաղաքի,- ասում է  Վահեն ու կարծիք հայտնում,- Վանաձորում մարդիկ սովոր են, որ միշտ ինչ-որ մեկի պատվերով պետք է ինչ-որ բան արվի»:

Երիտասարդների գրառումները ողջունել են հատկապես քաղաքի տարեցներն ու խորհուրդ տվել ավելի մեծ տառերով գրել, որպեսզի լավ տեսնեն: Եղել են նաև աջակցել ցանկացողները: Թիմը բաց է բոլորի առաջ, հատկապես որ նախատեսել են մինչ մարտի վերջն ավարտել գրաֆիտիների պատկերումը ոչ միայն քաղաքի կենտրոնական հատվածում, այլև ծայրամասերում:

«Մինչև հիմա երբ Լոռի տուրիստ էր գալիս, տանում էինք եկեղեցիներ, հետո առավելագույնը անտառ ու վերջ: Հիմա կարող ենք տանել  նաև մեր «խոսուն պատերը» ցույց տալ»,- հրաժեշտին ասում է Վահեն:

Երիտասարդներն արվեստի այս ուղղությունը Վանաձորում զարգացնելու հետ կապված բազմաթիվ ծրագրեր ունեն, որոնք մտադիր են կյանքի կոչել ապագայում: